Brabantse Successieoorlog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Brabantse Successieoorlog
Datum 1355-1357
Locatie Hertogdom Brabant
Resultaat Vlaams-Gelderse overwinning
Casus belli Overlijden van Jan III van Brabant
Territoriale
veranderingen
Turnhout wordt Gelders, Antwerpen en Mechelen worden Vlaams
Verdrag Vrede van Aat
Strijdende partijen
Coat of arms of Brabant.svg Brabant Gelre3 wapen.svg Gelre
Blason comte-des-Flandres.svg Vlaanderen
Leiders en commandanten
Coat of arms of Brabant.svg Johanna van Brabant Gelre3 wapen.svg Reinald III van Gelre
Blason comte-des-Flandres.svg Lodewijk van Male

De Brabantse Successieoorlog was een strijd tussen het hertogdom Gelre en het graafschap Vlaanderen enerzijds en het hertogdom Brabant anderzijds over de opvolging van hertog Jan III van Brabant, die overleed in 1355.

Voorgeschiedenis[bewerken]

In 1336 werd hertog Jan III samen met de Vlaamse graaf Lodewijk I van Nevers, medeheer van de heerlijkheid Mechelen, die sinds de 10e eeuw een kleine enclave van het prinsbisdom Luik midden in Brabants territorium was . Door de Verdragen van Saint-Quentin (1347) kwam Mechelen volledig aan zijn oudste zoon Hendrik toe en werd zijn dochter Margaretha van Brabant uitgehuwelijkt aan Lodewijk van Male, zoon van Lodewijk van Nevers.

Oorlog[bewerken]

Toen Jan III in 1355 overleed, werd hij in Brabant en Limburg opgevolgd door zijn oudste dochter Johanna, die gehuwd was met Wenceslas, hertog van Luxemburg. Deze erfregeling werd echter door zijn schoonzoons in Gelre en Vlaanderen betwist en leidde tot de Brabantse Successieoorlog. Reinoud III, hertog van Gelre, die gehuwd was met Maria van Brabant, de derde dochter van de Brabantse hertog, nam in 1356 genoegen met de heerlijkheid Turnhout en een behoorlijke jaarrente. De Vlaamse graaf Lodewijk van Male daarentegen viel met succes tot tweemaal toe het Brabantse territorium binnen en bezette Brussel (zie slag bij Scheut), Antwerpen en Mechelen. De strijd werd besloten met de Vrede van Aat (4 juni 1357), waarbij Lodewijk de rechten van zijn oudste schoonzus Johanna erkende, maar wel de heerlijkheden Antwerpen en Mechelen verkreeg, de dorpen Oosterweel, Oorderen met Ordam, Koestelle, Lillo, Stabroek, Berendrecht, Zandvliet en Borgvliet, alsmede het recht de titel hertog van Brabant te blijven voeren.

Blijde Inkomst[bewerken]

Ter gelegenheid van hun blijde intrede hadden Johanna en Wenceslas de Blijde Inkomst (3 januari 1356) moeten verlenen, waarbij onder meer aan de inwoners van Brabant een aantal rechten werd toegekend en de integriteit van het Brabants territorium werd gewaarborgd. Hoewel de Blijde Inkomst door de gevolgen van de Brabantse Successieoorlog dode letter is gebleven, is het charter inspirerend blijven werken en hebben tot aan de Franse Revolutie alle vorsten in Brabant een analoge oorkonde moeten verlenen.

Bronnen en Literatuur[bewerken]

  • Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. Brabant [geschiedenis] 1. Microsoft Corporation/Het Spectrum
  • H. LAURENT & F. QUICKE F., La guerre de la succession du Brabant (1356-1357), in: Revue du Nord, 1927, pp. 81-121.
  • André UYTTEBROUCK, Le gouvernement du duché de Brabant au bas moyen âge (1355–1430), Brussel, 1975, ISBN 978-2-8004-0603-9.
  • Michael ERBE, Belgien, Niederlande, Luxemburg. Geschichte des niederländischen Raumes. Kohlhammer, Stuttgart Berlin Köln 1993, ISBN 978-3-1701-0976-6.
  • Sergio BOFFA, Warfare in medieval Brabant 1356–1406, Boydell, Woodbridge 2004, ISBN 978-1-8438-3061-0.
  • Hildo VAN ENGEN, Der Frieden von Ath (1357). Ein Schiedsspruch zwischen Dichtung und Wahrheit, in: Heinz Duchhardt / Martin Peters (Dir.): Instrumente des Friedens. Vielfalt und Formen von Friedensverträgen im vormodernen Europa, Mainz 2008, ISSN 1863-897X.