Grimbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor het bier, zie: Grimbergen (bier).
Grimbergen
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Grimbergen Wapen van Grimbergen
(Details) (Details)
Grimbergen
Grimbergen
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Halle-Vilvoorde
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
38,61 km² (2011)
61,43%
16,34%
22,23%
Coördinaten 50° 56' NB, 4° 23' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
37.030 (01/01/2017)
47,73%
52,27%
959,08 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
20,08%
61,08%
18,83%
Buitenlanders 6,78% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Marleen Mertens (CD&V)
Bestuur CD&V, Open Vld, Groen
Zetels
CD&V
Open Vld
Vernieuwing (VB)
N-VA
UF
Groen
sp.a
33
8
6
6
5
3
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen 19.914 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,69% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
1850
1851
1852
1853
Deelgemeente
Grimbergen
Humbeek
Beigem
Strombeek-Bever
Zonenummer 02
NIS-code 23025
Politiezone Grimbergen
Website www.grimbergen.be
Detailkaart
GrimbergenLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Halle-Vilvoorde
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Grimbergen is een plaats en gemeente in de provincie Vlaams-Brabant in België. De gemeente, die de benaming "Parel van Brabant" deelt met de Nederlandse dorpen Oisterwijk en Heeze, telt iets meer dan 37.000 inwoners. De patroonheilige is Sint-Servaas. De gemeente wordt gerekend tot de streek Brabantse Kouters.

Geschiedenis[bewerken]

Romeinse Rijk[bewerken]

In de tijd van de Romeinen lagen verschillende belangrijke wegen nabij het grondgebied van het huidige Grimbergen. In de 8e eeuw werd er een fort gebouwd op het strategische punt waar de weg de rivier de Zenne kruiste. De toenmalige landheer vestigde al snel zijn macht over een omvangrijk grondgebied in deze regio, dat zich uitstrekte tot de rivieren de Schelde, de Rupel en de Dender.

Vroege middeleeuwen[bewerken]

In de 12e eeuw heette de nederzetting Grentberghis, dat afstamt van het Oudnederlandse Grientbergen, wat "bergen van grof zand" betekende. Augustijner monniken hadden al een eeuw eerder geprobeerd om zich hier te vestigen onder het bewind van Godfried III van Neder-Lotharingen, maar het is pas in de vroege 12e eeuw dat hun nederzetting begon te bloeien. Op vraag van de de Berthouts, heren van Mechelen en Grimbergen, bouwden de Norbertijner monniken onder leiding van Norbert van Xanten hier hun abdij in 1128, en stichten ze ook een brouwerij.

Daarnaast was Grimbergen het feodale stamgebied van de Berthouts. Het Land van Grimbergen was het oostelijk gebied van het landgraafschap Brabant en reikte tot de Schelde en de Rupel. Op vraag van de Berthouts werd rond 1126 de Abdij van Grimbergen gesticht. Hun ontvoogdingspolitiek ten opzichte van de dan nog zeer jonge graaf Godfried III van Leuven de graven van Leuven gaf echter aanleiding tot gewelddadige conflicten. In de Grimbergse oorlog (begonnen in 1139) en de Slag van Ransbeek (1142) moesten de Berthouts echter uiteindelijk het onderspit delven. Nadat hun kasteel vernietigd werd door de Graaf van Brabant en ze eerst een tijd moeten vluchten naar Ninove, onderwerpen de Berthouts zich uiteindelijk in 1159 aan hertog Godfried III van Leuven. Later worden ze zelfs trouwe vazallen van de hertogen van Brabant.

Het wapenschild van Grimbergen dateert uit deze periode.

Late middeleeuwen[bewerken]

In het begin van de 14e eeuw, werd de helft van het grondgebied deel van het landgoed van het Huis van Nassau. Het is ook in deze periode dat de vroegste onderdelen van het Prinsenkasteel werden gebouwd.

16e eeuw[bewerken]

Nadat ze de helft van het Grimbergs' grondgebied verworven had van haar echtgenoot, Willem IV van Oranje-Nassau, diende kroonprinses en prinses van Oranje Anna in 1752 deze landerijen af te staan aan Filips Frans van Glymes, die al de andere helft bezat. Deze edelman stond hoog aangeschreven bij het Spaanse hof in de tijd van de Spaanse Nederlanden. Zijn graf is nog steeds te bezoeken in de huidige Abdijkerk. Hierdoor werd het oorspronkelijke grondgebied verenigd in één prinsdom, al was het evenwel van korte duur.

17e eeuw[bewerken]

Na de godsdienstoorlogen brak er met het doordachte beleid van Albrecht en Isabella (1598 - 1621) een rustige en voorspoedige periode aan in de Zuidelijke Nederlanden. Dit liet de Norbertijnengemeenschap en abt-bouwer Fernandez de Velasco toe een nieuwe kerk te bouwen in triomfantelijke en feestelijke barokstijl die tevens getuigt van de geest van het Concilie van Trente (1545-1563). In 1700 waren de werken dermate gevorderd dat de kerk kon worden ingewijd.

18e eeuw[bewerken]

Aan het feodaal stelsel en de macht van de adel kwam een abrupt einde in 1794 nadat de effecten van de Franse Revolutie ook in de rest van het Franse rijk voelbaar werden. The klerikale macht van de abdij werd een paar jaar later ontbonden, en pas na de Belgische Revolutie van 1830 deels hersteld.

19e eeuw[bewerken]

Grimbergen was tot in de tweede helft van de negentiende eeuw een echt landbouwdorp, maar daar kwam stilaan verandering in. Een eerste aanzet was de aanleg van de provincieweg rond 1830 tussen Vilvoorde en Aalst, die de eerste industriële bedrijven aantrok. Het traject liep door het abdijgoed. Er kwamen ook nieuwe bedrijven langs het kanaal Brussel-Willebroek. In 1887 kwam er een stoomtramverbinding tussen Grimbergen en Brussel.

20e eeuw[bewerken]

In 1939 werd het vliegveld Grimbergen aangelegd, dat door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog werd uitgebreid. Bij de vlucht van de Duitse bezetters in 1944 staken ze het Prinsenkasteel in brand.

In de jaren 1960 veranderde Grimbergen van een landbouwdorp in een residentiële gemeente. Bij de gemeentefusies van 1977 werd Grimbergen met de verstedelijkte gemeente Strombeek-Bever en de landelijke dorpen Beigem en Humbeek samengevoegd.

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

De fusiegemeente telt naast Grimbergen zelf nog drie deelgemeenten, namelijk Beigem, Humbeek en Strombeek-Bever. Daarnaast liggen er in de gemeente nog gehuchten en woonwijken zoals Bever, Verbrande Brug, Borgt en Molenveld.

Hydrografie[bewerken]

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Grimbergen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De Sint-Servaasbasiliek
Liermolen
Controletoren en administratieve gebouwen van het Vliegveld Grimbergen

In Grimbergen zijn zes dorpsgezichten en achtentwintig monumenten beschermd. Veruit de belangrijkste bezienswaardigheid is de Sint-Servaasbasiliek of Abdijkerk van Grimbergen (16601725). Deze kerk, die naast parochiekerk tevens abdijkerk van het Norbertijnerklooster is, staat bekend als één van de mooiste voorbeelden van barokarchitectuur en barokdecoratie in België.

Daarnaast zijn er nog een aantal belangwekkende bezienswaardigheden:

Natuurgebieden[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Cultuur[bewerken]

Streekproducten[bewerken]

Grimbergen staat bekend voor zijn abdijbier Grimbergen, dat door de firma Alken-Maes gebrouwen wordt. Sinds 1997 is er in de abdij een abdijbiermuseum gevestigd.

Evenementen[bewerken]

Mobiliteit[bewerken]

Wegennet[bewerken]

Verschillende gewestwegen doen de gemeente aan. Dit zijn:

Wandel- en fietsroutes[bewerken]

Er zijn drie bewegwijzerde wandelpaden die de gemeente doorkruisen: de Prinsenwandeling (1,5 km), de Maalbeekwandeling (3 km) en de Humbeekwandeling (6,5 km). Verder is er nog de Kapellekesroute in Humbeek. Tevens loopt de GR12 (Amsterdam-Parijs) door Grimbergen.

De Vierdorpenroute is een fietsroute van 38,6 km lang, die de vier deelgemeenten (Grimbergen, Beigem, Humbeek en Strombeek-Bever) aandoet. Ook de Kanaalroute, de Fietslus Land van Grimbergen en het Hondefretterspad doorkruisen Grimbergen.

Vliegveld[bewerken]

Politiek[bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad 2013-2018
3
2
6
3
8
5
8
De 35 zetels zijn als volgt verdeeld:

██ Groen: 3

██ sp.a: 2

██ Open Vld: 6

██ UF: 3

██ CD&V: 8

██ N-VA: 5

██ VB: 8

Voormalige burgemeesters[bewerken]

Schepencollege[bewerken]

Sinds de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 wordt Grimbergen bestuurd door een coalitie van CD&V en VLD, eerst onder leiding van Henri Maes, die in 2003 werd opgevolgd door Eddy Willems en in 2010 door Marleen Mertens.

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 zal Grimbergen bestuurd worden door en coalitie van CD&V, Open Vld en Groen. Marleen Mertens blijft burgemeester.

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad bestaat vanaf 2013 uit 33 leden (daarvoor uit 31 leden):

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012
Stemmen / Zetels % 29 % 31 % 31 % 31 % 31 % 31 % 33
CVP-VVB1 / CVP2 / CD&V-N-VAB / CD&V3 46,991 16 39,351 15 40,882 16 37,812 14 30,62 11 30,14B 10 20,233 8
VU1 / VU&ID2 / CD&V-N-VAB / N-VA3 18,291 5 14,611 4 11,91 3 7,421 1 6,062 1 15,573 5
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 9,711 2 14,51 4 13,911 4 17,042 5 19,852 7 20,743 6 17,763 6
SP1 / GRASA / GroenProC / sp.a2 10,181 2 10,561 3 11,011 3 13,05A 4 7,051 1 14,21C 4 7,882 2
AGALEV1 / GRASA / GroenProC / Groen2 - 7,91 2 8,511 2 10,141 3 10,612 3
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 / Vernieuwing3 - - 3,551 0 10,081 3 13,481 4 21,82 7 17,013 6
RB-GB1 / UF2 13,651 4 12,231 3 9,661 3 13,772 4 12,822 4 13,12 4 10,952 3
PVDA 1,19 0 0,84 0 0,57 0 0,83 0 - - -
Totaal stemmen 20191 22693 22794 22868 22982 23726 23205
Opkomst % 92,95 91,7 92,64 92,46 88,74
Blanco en ongeldig % 2,95 4,65 4,47 4,83 3,74 3,78 3,37

Bronnen: 1976-2000: Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken // 2006-2012: http://www.nieuwsblad.be/regio/gemeente/1850_Grimbergen/index.aspx?categorie=456

De zetels van de gevormde meerderheden staan vetjes afgedrukt

Zowel bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 als 2012 behaalde Bart Laeremans het grootste aantal voorkeurstemmen, ver boven de tweede scores van de uittredende burgemeesters (respectievelijk Eddy Willems en Marleen Mertens).

Ten opzichte van de gemeenteraadsverkiezingen van 2000 leed de CD&V in 2012 een groot verlies aan stemmen (-36 %). De partij blijft wel nog de grootste partij in Grimbergen.

Onderwijs[bewerken]

Grimbergen telt vier katholieke scholen:

  • Het Prinsenhof (Grimbergen) (kleuter- en basisonderwijs)
  • De Ankering (Verbrande Brug) (basisonderwijs)
  • Sint-Jozef (Strombeek-Bever) (kleuter- en basisonderwijs)
  • De Cirkel (Humbeek) (kleuter- en basisonderwijs)

en vijf overheidsscholen:

Bekende inwoners[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook bekende inwoners van Beigem, Strombeek-Bever en Humbeek

Galerij[bewerken]

Zustergemeente[bewerken]

Externe links[bewerken]