Begijnendijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Zie Begijnendijk (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Begijnendijk.
Begijnendijk
Gemeente in België Vlag van België
Begijnendijk (België)
Begijnendijk
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
17,66 km² (2021)
63,95%
25,01%
11,04%
Coördinaten 51° 1' NB, 4° 47' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
10.487 (01/01/2023)
48,97%
51,03%
593,97 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2023)
17,41%
59,24%
23,35%
Buitenlanders 2,84% (01/01/2022)
Politiek en bestuur
Burgemeester Bert Ceulemans (Samen)
Bestuur Samen, N-VA, Leef & Safe
Zetels
MGB
samen
N-VA
S.A.F.E.
Leef
21
9
6
2
2
2
Economie
Gemiddeld inkomen 22.861 euro/inw. (2020)
Werkloosheidsgraad 4,01% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
3130
3130
Deelgemeente
Begijnendijk
Betekom
Zonenummer 016 - 015
NIS-code 24007
Politiezone Brt
Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant
Website www.begijnendijk.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Leuven
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Begijnendijk is een plaats en gemeente in de provincie Vlaams-Brabant in België. De gemeente telt iets meer dan 10.000 inwoners, die Begijnendijkenaars of Begijnendijkers. De inwoners van de deelgemeente Betekom worden Betekomenaars genoemd ofwel de wringers. [1]

Toponymie[bewerken | brontekst bewerken]

Het toponiem Begijnendijk is letterlijk te nemen en doelt op de dijk vlak aan het domein van de Begijnen. Het gaat hier waarschijnlijk over een domein dat toebehoorde aan de Begijnen van Aarschot. Dijk wordt hier gebruikt in de zin van verhoogde weg langs water.[2]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

In de late middeleeuwen was Begijnendijk belangrijk voor de turfwinning. Turf was een waardevolle delfstof die overvloedig voorkwam in de moerassige laagten langs de Merenloop en elders. In de zestiende en zeventiende eeuw was Begijnendijk een gehucht van Aarschot en heel dun bevolkt. Vóór 1798 was een groot deel van het grondgebied in handen van de abdij van Averbode en de Aarschotse Begijnen. In die periode was Begijnendijk een gehucht dat bij Aarschot behoorde tot het zijn statuut van onafhankelijke gemeentelijke verkreeg tijdens het Frans bewind onder Napoleon I. Op 8 maart 1796 bepaalde een decreet dat Begijnendijk een aparte gemeente werd. Vanaf de achttiende eeuw groeide de bevolking sterk aan om kort vóór de fusie ongeveer 4.700 inwoners te bereiken. De fusiegemeente Begijnendijk ontstond op 1 januari 1977 uit de buurdorpen Betekom en Begijnendijk. Betekom is veel ouder dan Begijnendijk en was meer dan 750 jaar geleden een zelfstandig dorp geworden, zie de aparte wikipedia pagina. Bij de fusie gingen de wijken Bloemsehoeve van Begijnendijk, en Balenberg en Tolhuis van Betekom verloren aan respectievelijk Aarschot en Tremelo.[3]

Warmterecord[bewerken | brontekst bewerken]

Op 25 juli 2019 bereikte Begijnendijk met een gemeten temperatuur van 41,8 °C (meetpunt aan basisschool De Puzzel) een Belgisch warmterecord. Een dag eerder, op 24 juli 2019, werd het vorige record gevestigd in Kleine Brogel met 39,9 °C.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Kernen[bewerken | brontekst bewerken]

Begijnendijk ligt tussen de Kempen en het Hageland. Naast Begijnendijk zelf ligt in de gemeente nog de deelgemeente Betekom.

Tabel[bewerken | brontekst bewerken]

# Naam Opp.
(km²)
Inwoners
(2020)
Inwoners
per km²
NIS-code
1 Begijnendijk 7,76 5.322 686 24007A
2 Betekom 9,89 4.932 498 24007B

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Lijst van onroerend erfgoed in Begijnendijk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur en landschap[bewerken | brontekst bewerken]

Begijnendijk ligt in de Zuiderkempen op een hoogte van 10-12 meter. In het noorden vindt men de Meerloop met het moerasgebied de Meren. Er zijn enkele kleiputten.

Demografische ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

Demografische evolutie voor de fusie[bewerken | brontekst bewerken]

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwonertal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente[bewerken | brontekst bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners
van jaar tot jaar
Op 1 januari
1992 tot heden
Aantal[4]
1992 8.370
1993 8.526
1994 8.631
1995 8.748
1996 8.897
1997 9.003
1998 9.027
1999 8.985
2000 9.088
2001 9.096
2002 9.122
2003 9.142
2004 9.205
2005 9.304
2006 9.400
2007 9.468
2008 9.651
2009 9.706
2010 9.812
2011 9.848
2012 9.962
2013 9.944
2014 9.979
2015 10.029
2016 10.058
2017 10.004
2018 10.053
2019 10.114
2020 10.256
2021 10.322
2022 10.390
2023 10.487

Politiek[bewerken | brontekst bewerken]

Voor de fusie: In 1965 was Th. De Bruyn burgemeester.

Bij de gemeentefusie van 1977 werd René Goriëns (tot dan burgemeester van Betekom) de burgemeester van de fusiegemeente. Bij koninklijk besluit van 10 november 1997 werd hij ereburgemeester.[5]

2001-2006[bewerken | brontekst bewerken]

Jozef Verhaegen (Modern Gemeentebeleid Begijnendijk) was vijftien jaar burgemeester toen hij op 28 juli 2003 plots overleed.[6] Roger Verduyckt volgde hem op.[7] In maart 2006 verliet Verduyckt de partij MGB.[8]

2007-2012[bewerken | brontekst bewerken]

Burgemeester werd Willy Michiels (MGB) na de verkiezingen van oktober 2006. Hij kreeg meer stemmen dan de lijsttrekker van zijn partij (toen OCMW-voorzitster) Patricia Stevens (anno. 2018 bij S.A.F.E) en leidde een coalitie van MGB en Leef.[9]

2013-2018[bewerken | brontekst bewerken]

Willy Michiels (MGB) bleef burgemeester. Hij leidde een coalitie bestaande uit MGB en CD&V. Samen vormden ze de meerderheid met 11 op 21 zetels. Sinds de gemeenteraad van 22 februari 2016 zetelden twee MGB leden als onafhankelijke gemeenteraadsleden, zodat de coalitie geen meerderheid meer had.[10]

2019-2024[bewerken | brontekst bewerken]

De nieuwe Burgemeester van Begijnendijk/ Betekom is Bert Ceulemans (Samen). Hij leidt een coalitie van vier partijen: Samen, N-VA, S.A.F.E. en Leef. Samen vormen ze een meerderheid met 12 op 21 zetels. Sinds eind 2021 zetelt raadslid Verduyckt voor Open Vlaamse Liberalen en Democraten (VLD/MGB) en niet meer voor Samen.[11] De partij Modern Gemeentebeleid Begijnendijk zit voor het eerst sinds lange tijd in de oppositie.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken | brontekst bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[12] 10-10-1982[12] 9-10-1988[12] 9-10-1994[12] 8-10-2000[12] 8-10-2006[13] 14-10-2012[14] 14-10-2018[15]
Stemmen / Zetels % 19 % 19 % 19 % 19 % 19 % 21 % 21 % 21
MGB/ VLD 47,71 10 43,27 9 33,41 8 41,98 9 47,27 11 43,6 10 34,72 8 35,5 9
Samen - - - - - 36,48

samen- werking start

9 22,57 5 26,7 6
CDB1 - - 24,071 5 19,491 4 16,121 3
SP1 8,231 0 15,851 2 13,231 2 15,351 3 16,291 3
CVP1 /CD&V2 44,061 9 40,881 8 14,851 2 16,521 3 15,611 2 14,322 3
Leef - - - - - 9,24 1 8,45 1 12,0 2
N-VA - - - - - - 19,94 4 13,7 2
S.A.F.E. - - - - - - - 12,2 2
Vlaams Belang - - - - - 10,69 1 - -
VIVANT - - - - 4,71 0 - - -
PVV1 / VLD2 - - 14,451 2 6,662 0 - - - -
Totaal stemmen % 5204 5836 6196 6606 6904 7332 7591 7673
Opkomst % 97,77 96,69 95,62 96,33 94,73 94,4
Blanco en ongeldig % 2,17 3,46 3,24 3,68 3,69 3,64 4,08 4,8

De rode cijfers of letters naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vet afgedrukt. De grootste partij is in kleur.

Cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • 2019 "Openbare werken en nutsvoorzieningen in Betekom" door Pieter Ceulemans
  • 2013 "Begijnendijk, een geschiedenis van onze gemeente", door Geert Andries, Pieter Ceulemans en Alex Vandenbergh
  • 2005 "Begijnendijk, dorp van kerkenbouwers" door Geert Andries met foto's van Gert-Jan Andries
  • 1997 "De parochies St. Lucia en St. Laurentius van Begijnendijk-Betekom voor 1901" door H. Guislain
  • 1996 "Begijnendijk voor 1796" door Geert Andries
  • 1995 "Volkstelling van Betekom en Begijnendijk"
  • 1994 "Hoe Begijnendijk ontstond als aparte gemeente op 8 maart 1796" door Paul Wijnants en Geert Andries

Bekende inwoners[bewerken | brontekst bewerken]

Overige[bewerken | brontekst bewerken]

Sint-Lucia is de patroonheilige van Begijnendijk.

Nabijgelegen kernen[bewerken | brontekst bewerken]

Betekom, Baal, Pijpelheide, Houtvenne, Ramsel, Aarschot

Sporten[bewerken | brontekst bewerken]

  • Tussen 1968 en 2008 organiseerde de gemeente de 'Begijnendijk', een wielerwedstrijd voor amateurs.[16][17]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Begijnendijk van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.