Keerbergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Keerbergen
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Keerbergen Wapen van Keerbergen
(Details) (Details)
Keerbergen (België)
Keerbergen
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
18,52 km² (2019)
46,76%
39,97%
13,28%
Coördinaten 51° 0' NB, 4° 38' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
13.073 (01/01/2021)
48,8%
51,2%
705,75 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2021)
17,5%
57,97%
24,52%
Buitenlanders 6,19% (01/01/2021)
Politiek en bestuur
Burgemeester Erik Moons
(waarnemend, Open VLD)
Ann Schevenels
(titelvoerend, Open VLD)
Bestuur Open Vld, CD&V
Zetels
Open Vld
N-VA
CD&V
Groen
23
10
7
4
2
Economie
Gemiddeld inkomen 28.222 euro/inw. (2018)
Werkloosheidsgraad 4,41% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
3140
Deelgemeente
Keerbergen
Zonenummer 015 - 016
NIS-code 24048
Politiezone Boortmeerbeek-Haacht-Keerbergen
Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant
Website www.keerbergen.be
Detailkaart
KeerbergenLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Leuven
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Keerbergen is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente telt ruim 12.500 inwoners.

Oude toren Sint-Michielskerk

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

In de Historische Atlas van België van Van der Essen wordt op de kaart van de streek in de 11e eeuw Keerbergen getekend als een enclave van het prinsbisdom Luik in het graafschap Leuven.

In de loop van de eeuwen is ze uit deze geestelijke handen overgegaan in het bezit van wereldlijke heren, de machtige Berthouts van Grimbergen en Mechelen.

Na verloop van jaren werd een Berthout, Jan II Berthout van Berlaer, ook heer van Helmond in Noord-Brabant, dat door Jan III Berthout van Berlaer, de meest kleurrijke figuur uit de gemeente haar geschiedenis, op allerlei wijzen begunstigd werd en onder zijn beheer van "dorp" tot stad groeide.

Stilaan vervreemdden zijn opvolgers van Keerbergen: op het einde van de 15e eeuw was de heerlijkheid in de handen van een aangetrouwde tak, die van Cortenbach, en ze kwam gedurende de paar volgende eeuwen in het bezit van allerlei families, om ten slotte in het begin van de 18e eeuw met al de rechten en voorrechten van de heer verkocht te worden door de "edele Vrouwe Anne Marie d'Oyenbrugghe Duras, gravin van Berlo" voor minder dan twintigduizend gulden.

Ook de grote abdij van Grimbergen, door de Berthouts begunstigd, heeft sedert haar stichting in 1128 een niet te onderschatten rol gespeeld in de geschiedenis van Keerbergen, waarvan zij sedert de dertiende eeuw de tienden deelde met de pastoor; zij bezat er een uitgestrekt domein, de Munninckhoeve, waar nu de Duivebergen en de Broekelei liggen, twee andere hoeven dragen nu nog de naam van Grimbergen.

Tot het einde van de zestiende eeuw stond de kerk van Keerbergen, die afhing van het bisdom Kamerijk, op de Kerkebergen, langs de Dijle. De kerk in 1737 was opgetrokken in barokstijl en had een toren die dateerde van 1764. De latere kerk, in het huidige centrum aan het Gemeenteplein is, behalve de toren, volledig gesloopt in 1972 en dit ondanks algemeen protest van de dorpsgemeenschap. De alleenstaande toren geeft een beetje een vreemde indruk. Aan de overzijde van het plein werd ter vervanging een nieuwe, moderne kerk gebouwd.

Doch ook de huidige dorpskom gaat naar alle waarschijnlijkheid terug op een oeroude kern, een kasteel of een herenboerderij, waarvan geen sporen overgebleven zijn.

In de Doorlaar tegen Keerbergen zouden soldaten van Napoleon zijn krijgskas verloren hebben[1]

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was te Keerbergen het commandocentrum van het Amerikaans leger gevestigd dat moest zorgen voor bescherming van de stad Antwerpen met haar strategisch belangrijke haven tegen V-wapens van de Duitsers. Dit commandocentrum bevond zich in toenmalige hotel Le Grand Veneur. In het commandocentrum kwamen meldingen binnen van visuele waarnemers en radars, werd de baan van het V-wapen berekend en uitgezet op kaarten en werden bevelen gegeven naar luchtafweergeschut opgesteld in drie gordels rondom Antwerpen.

Na een lange periode van verval werd Keerbergen in de jongste decennia tot nieuw leven gewekt als buitenverblijf en centrum voor toerisme.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Kernen[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Keerbergen heeft geen deelgemeenten. Wel is er nog de nabij de grens met Tremelo gelegen woonkern Lozenhoek en de kleinere kernen Piervenshoek en Zeept.

Ligging[bewerken | brontekst bewerken]

Keerbergen ligt net aan de grens van de provincie Vlaams-Brabant met Antwerpen. Zo komt het dat Keerbergen twee straten, de Grens- en de Bakestraat, deelt met de Antwerpse gemeenten Bonheiden (Rijmenam) en Putte (Grasheide). Dit wil zeggen dat de inwoners van één straat in een andere gemeente én provincie kunnen wonen dan hun buur of overbuur. Waar bij de Grensstraat de grens door het middel van de weg loopt, loopt de grens bij de Bakestraat veel grilliger. Het gaat slechts om een klein stukje van de Bakestraat dat behoort tot Rijmenam terwijl de rest Keerbergs grondgebied is.

De Dijle vormt de grens van Keerbergen met de Vlaams-Brabantse gemeente Haacht, een grens die overbrugd wordt door de Oude en de Nieuwe Hansbrug. De grens met Tremelo loopt door de Tremelobaan. Ook hier is ongeveer een kilometer lang een deel van de baan Keerbergen, terwijl de overkant deel uitmaakt van Tremelo.

Geografische aspecten[bewerken | brontekst bewerken]

De topografie van de gemeente is eerder beperkt en over het algemeen vlak. We vinden wel enkele valleien terug zoals de Dijlevallei, de Raambeekvallei en ook de oude Dijlemeander is een laaggelegen gebied in de gemeente. De hoogte varieert er van zo'n 18 meter op de stuifzandrug op de grens met Tremelo (nabij de Kruisstraat) tot zo'n 4 meter in de Dijlevallei.

Keerbergen vormt de overgang van de Brabantse Kempen naar de Zuiderkempen. Tevens wordt Keerbergen tot de landstreek Dijleland gerekend. Het quartaire dek bestaat er dan ook voornamelijk uit dominant zandige texturen tot hier en daar wat zandleem. Door de relatief arme en goed gedraineerde zandige gronden vinden we hier ook vaak een sterke antropogene invloed in de bodem terug (de zogenaamde plaggenbodems). Langs de Raambeekvallei in het noorden van de gemeente, bij de oude riviermeander in het zuidwesten en rond enkele gebiedjes rond Het Meer (die eigenlijk een vijver is) zijn de gronden natter en hebben ze geen profielontwikkeling. De texturen zijn er iets zwaarder (leem tot zelfs kleiig). Verder zijn er nog duingebieden terug te vinden. Dit zijn opgewaaide stuifzandruggen die tijdens het Laat-Glaciaal uit de drooggevallen Demer opgewaaid zijn tot rivierduinen. Deze vinden we vooral in het uiterste westen en in het centraal-zuidelijk gedeelte van de gemeente langs de grens met Tremelo.

Net zoals in de andere Vlaamse gemeenten is Keerbergen ook overspoeld door zeeën en bedekt met mariene afzettingen uit het Tertiair. In het uiterste noordoosten dagzoomt de Boomse Klei en iets meer naar het zuiden toe de Formatie van Bilzen. Het overgrote deel van de gemeente heeft echter de Formaties van Zelzate en Sint-Huibrechts-Hern in de ondergrond zitten.

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken | brontekst bewerken]

Structuur[bewerken | brontekst bewerken]

Keerbergen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant Leuven Keerbergen
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Vlaams-Brabant Leuven Diest Haacht Keerbergen
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad 2019-2024
10
4
7
2
10 
De 23 zetels zijn als volgt verdeeld:

(Voormalige) burgemeesters[bewerken | brontekst bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
- Thys[2]
1778-1796 Gaspar Bosmans
1819-1826 Boujoz
1826-1830 J. Claes
1830-1852 J. van Langendonck
1852-1855 Jos. Cloetens
1855-1858 P. Coremans
1858-1868 dr. Fr. Michiels
1868-1870 P. Coremans
1870-1885 Edw. van Langendonck
1885-1889 J. Fr. Geens
1889-1903 J. C. Vervloesem
1903-1904 dr. J. Roex
1904-1915/1920 J. Mollekens en J. Van Camp
1920-1926 Alfons Verlinden
1926-1931/1932 Jan-Baptist Palmaerts
1931/1932-1953 Guillaume Asselberghs
1953-1970 Julien Peere
1970-1976 Jules Ceulemans[3]
1976-2000 Marcel Schroos[4][5] (CVP)
2001-2012 Ann Schevenels (VLD / Open Vld)
2013-2018 Dominick Vansevenant (N-VA)
2019-heden Ann Schevenels (Open Vld)

Legislatuur 2013-2018[bewerken | brontekst bewerken]

Open Vld, sp.a en Lijst Schroos (deze laatste zat in 2006 in kartel met N-VA) besloten in kartel op te komen als kieslijst 'Keerbergen 2020'.[6] Burgemeester is Dominick Vansevenant (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 13 op 23 zetels.

Legislatuur 2019-2024[bewerken | brontekst bewerken]

Open Vld werd bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 de grootste partij met 10 zetels. Zij gingen in coalitie met CD&V en vormen zo een meerderheid van 14 op 23 zetels. Lijsttrekker Ann Schevenels (Open Vld), verzaakte echter aan het burgemeesterschap, en ging opnieuw zetelen in de deputatie van de Provincie Vlaams-Brabant. Sedert 1 januari 2019 is Ann Schevenels titelvoerend burgemeester, en wordt zij vervangen door waarnemend burgemeester Erik Moons (Open VLD).

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken | brontekst bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000[7] 8-10-2006[8] 14-10-2012[9] 14-10-2018[10]
Stemmen / Zetels % 17 % 21 % 21 % 21 % 21 % 23 % 23 % 23
CVP1 / CD&V2 26,871 5 45,051 11 42,731 10 40,471 10 30,691 7 23,512 6 25,722 6 17,6 4
VU1 / N-VA&Schroos2 / N-VA3 12,391 2 11,961 2 81 1 - - 16,892 4 28,313 7 27,53 7
PVV1 / VLD2 / Keerbergen2020A / Open Vld3 / 15,391 2 20,941 4 27,341 6 29,042 7 38,262 10 33,782 9 36,41A 10 38,33 10
SP1 / sp.a-spirit2 / Keerbergen2020A / sp.a3 18,361 3 22,051 4 21,931 4 17,581 3 13,121 2 8,582 1 3,53 0
Agalev1 / Groen!2 / Groen3 - - - 8,041 1 11,241 2 6,412 1 - 11,13 2
LSP1 / LSP-Rood!2 / LSP-Consequent Links3 - - - - - 0,441 0 1,842 0 1,93 0
Vlaams Belang - - - - - 10,38 2 3,78 0 -
KGBC 26,99 5 - - - - - - -
Anderen(*) - - - 4,86 0 6,7 0 - 3,95 0 -
Totaal stemmen 4975 6294 7065 7909 8262 8849 9079 9947
Opkomst % 95,87 94,51 92,28 94,51 91,54 86,5
Blanco en ongeldig % 2,97 3,72 3,07 3,49 4,59 2,58 2,84 2,7

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen. (*) 1994: GEMBER / 2000: GEMBEL / 2012: d.e.n.k. /

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Breuk van het Sint-Sebastiaansgilde
Gedenksteen 'Headquarters Antwerp X' in 'Le Grand Veneur'
Voormalig interieur van 'Le Grand Veneur'
Zie Lijst van onroerend erfgoed in Keerbergen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur[bewerken | brontekst bewerken]

Cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

Symbolen[bewerken | brontekst bewerken]

Gemeentewapen[bewerken | brontekst bewerken]

Het oudste zegel van de schepen van Keerbergen dagtekent van 1308 en draagt een schild met drie palen met de tekst: "scabinorum de Kerberghe". Het was het wapen van de heren van Berthout van Berlaer. De schepenen van Keerbergen gebruikten een zegel met het wapen van de eerste heren van Berlaer. Dit zegel was in gebruik tot 1492. Zelfs op andere zegels, die bewaard worden op het rijksarchief te Brussel, ziet men hetzelfde embleem (1540 - 1697 - 1786). Door het gemeentebestuur van Keerbergen werd op datum van 24 december 1954 navraag gedaan bij de Raad van Adel over het vroegere wapen. In een schrijven van het provinciaal gouvernement van Brabant gedateerd op 10 september 1955, gericht aan het schepencollege, werd het volgende vermeld: De raad heeft vastgesteld dat bedoelde gemeente bewezen heeft dat haar schepenen het gevraagde wapen onder het ancien régime hebben gebruikt. Hij heeft dienvolgens geoordeeld, dat aan het verzoek, waarvan sprake, een gunstig gevolg kan worden voorbehouden.

Het aan gezegde gemeente te erkennen wapen zou moeten worden beschreven als volgt: Van zilver met drij palen van keel, het schild geplaatst voor een heilige Michaël, met opgeheven zwaard van goud, die een duivel van sabel neervelt.

De in het Frans gestelde tekst luidt: "D'argent à trois pals de gueules, l'écu posé devant un Saint Michel, l'épée haute d'or terrassant un demon de sable".

Vlag van Keerbergen[bewerken | brontekst bewerken]

Zeven even lange banen van wit en van rood. De vlag van Keerbergen is een reproductie van het wapenschild.

Muziek[bewerken | brontekst bewerken]

Jeugd[bewerken | brontekst bewerken]

In de gemeente is een jeugdbeweging, Chiro Keerbergen gevestigd in de Broekelei. Deze organiseert wekelijke activiteiten en kampen voor de jeugd.

Mobiliteit[bewerken | brontekst bewerken]

Keerbergen had van 1932 tot 1963 een eigen vlieghaven, waarop vooral het bedrijf Cogea actief was. De Duitse bezettingsmacht zou van de infrastructuur gebruikmaken. Er is ook een onderaardse gang van de gebouwen die de Duitsers toentertijd bezetten - nu gebouwen van het Koninklijk Atheneum Keerbergen - naar het vliegveld. Het vliegveld verdween echter en door de uitgraving van de zandgrond ontstond het huidige meer van Keerbergen, dat 12 hectare groot is.[13]

Economie[bewerken | brontekst bewerken]

Keerbergen is de rijkste gemeente van Vlaams-Brabant en de op een na rijkste gemeente van België. In 2004 bedroeg het gemiddeld fiscale inkomen per inwoner in de gemeente € 17.679.[14]

Onderwijs[bewerken | brontekst bewerken]

Keerbergen heeft een bepaalde vermaardheid in verband met onderwijs. Het is een relatief compacte gemeente, maar heeft toch secundair onderwijs van alle netten.

Sport[bewerken | brontekst bewerken]

Bekende Keerbergenaren[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Keerbergen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.