Boortmeerbeek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Boortmeerbeek
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Boortmeerbeek Wapen van Boortmeerbeek
(Details) (Details)
Boortmeerbeek (België)
Boortmeerbeek
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
18.64 km² (2017)
61,31%
22,89%
15,8%
Coördinaten 50° 59' NB, 4° 34' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
12.516 (01/01/2019)
49,62%
50,38%
671,58 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2019)
20,07%
59,84%
20,09%
Buitenlanders 4,06% (01/01/2019)
Politiek en bestuur
Burgemeester Karin Derua (Open Vld)
Bestuur Open Vld, sp.a
Zetels
Open Vld
CD&V-Groen
N-VA
sp.a
VB
Onafhankelijk
23
10
6
3
1
1
2
Economie
Gemiddeld inkomen 23.293 euro/inw. (2016)
Werkloosheidsgraad 4,02% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
3190
3191
Deelgemeente
Boortmeerbeek
Hever
Zonenummer 015 - 016
NIS-code 24014
Politiezone Boortmeerbeek-Haacht-Keerbergen
Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant
Website www.boortmeerbeek.be
Detailkaart
BoortmeerbeekLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Leuven
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Boortmeerbeek is een gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente ligt in de landstreek Dijleland en in de Brabantse Kempen, centraal tussen de steden Mechelen en Leuven. Boortmeerbeek telt 12.516 inwoners (2019).[1]

Toponymie[bewerken | brontekst bewerken]

De naam Boortmeerbeek houdt een dubbele grensbetekenis in. "Meer" is een mark of een grens en door "Boort" wordt die grens nogmaals benadrukt. "Beek" komt vanzelfsprekend van de ligging aan de Molenbeek. Eigenaardig is wel dat de Molenbeek in de huidige gemeente Meerbeek ontspringt en nabij de grens met Hever in de Dijle uitmondt. Dat roept de gedachte op dat "Boort" ook de boord of het einde van de Meerbeek (Molenbeek) zou kunnen betekenen doch de geschiedkundigen weerhouden die mogelijkheid niet.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Ontstaan[bewerken | brontekst bewerken]

De historische bronnen van Boortmeerbeek en Hever gaan terug tot in de 13e eeuw, maar de dorpen zouden mogelijk als kleine nederzettingen al omstreeks het jaar 900 hebben bestaan.

Omdat de dorpskernen ontstonden op de meest geschikte plaatsen waar het cultuurlandschap en het wegennet samenvallen is het begrijpelijk dat de kern van Boortmeerbeek op de samenvloeiing van twee oude heirbanen en dicht bij de Molenbeek gevormd werd. Deze banen zijn respectievelijk de oude heirbanen Leuven-Mechelen en Elewijt-Rijmenam; deze laatste vormde de verbindingsweg tussen twee dorpen die al in de Romeinse periode als kleine villa of nederzetting bestonden.

Middeleeuwen[bewerken | brontekst bewerken]

Vele eeuwen lang waren Boortmeerbeek en Hever bestuurlijk van elkaar gescheiden. Boortmeerbeek behoorde immers tot het land van Brabant, en viel logischerwijs onder het bestuur van diens hertogen, terwijl Hever onder de Heerlijkheid Mechelen viel en bijgevolg gelieerd was aan het Prinsbisdom Luik en later het graafschap Vlaanderen.
Gezien de strategische ligging van Boortmeerbeek aan de Dijle, die de oude gouwgrens vormde tussen het land van Brabant, Taxandrië (Antwerpen), het land van Riën en het Luikse met Mechelen, was het een belangrijke grenspost van waaruit de Hertogen ieder water- en wegverkeer konden blokkeren tijdens een (militair) conflict.

Ook het in Hever gelegen kasteel de Ravesteyn, vele jaren afhangend van het Hof van Swijveghem te Muizen, speelde bij die conflicten een belangrijke militaire rol: het was als het ware de Mechelse tegenhanger van Boortmeerbeek. De eerste versterkingen op de plaats waar ook vandaag nog het (modernere) kasteel staat werden aangebracht in de dertiende eeuw en verder uitgebreid in de vroege veertiende eeuw; niet toevallig de periode waarin het Hertogdom Brabant -vruchteloos- probeerde het Mechelse grondgebied in te lijven.
In diezelfde periode werd een tweede kunstmatige versterking gebouwd in Schiplaken, een vrijwel onbewoonde uithoek en gehucht van Hever. Opnieuw bevindt zich vandaag de dag nog steeds een kasteel op dezelfde plek. Het kasteel van Schiplaken, even oud en even belangrijk als "Motte" of kunstmatige verdedigingspost als Ravesteyn, was evenwel omvangrijker aan gronden en bossen.
Boortmeerbeek was van oudsher volledig afgestemd op de kanunniken van Zellaer en het klooster van Muizen.

Te Boortmeerbeek was het hof Audenhoven de belangrijkste heerlijkheid met bestuursmacht. De waterburcht "Hof te Ghoye", in de Dreef, overblijfsel van het oude hof van Meerbeek waarin voor 1300 de oude ridders "de Helrode" en later de "Meerbeeks" verbleven die dicht bij de hertogen van Brabant stonden, was eveneens een belangrijk domein. Het laatste kasteel in het domein Audenhoven werd pas omstreeks 1950 gesloopt doch het hof te Ghoye verdween al in 1855 toen het afgebroken werd door gravin d'Oultremont, prinses de Ligne.

18e en 19e eeuw[bewerken | brontekst bewerken]

In de vroege 18e eeuw was een zekere J.F. de Santa Cruz de heer van Boortmeerbeek, de achter de kerk wonende Hendrik Schots was van 1688 tot en met 1707 zijn officier.

De latere Leuvensesteenweg en het kanaal Leuven-Dijle (Leuvense vaart) vormden de afscheiding tussen Boortmeerbeek, Hever en Schiplaken. Al de bossen ten zuiden van de steenweg/het kanaal vormden één groot geheel rond het oude kasteel van Schiplaken, en werden door graaf de Ferraris herleid tot Plantsoenbos op zijn topografische kaarten van de Oostenrijkse Nederlanden.

In de vroege 19e eeuw bestond Boortmeerbeek voor een helft uit primitief akkerland rond het domein Audenhoven en de andere helft uit gemeenschappelijke beemden rond de dorpskern en het Hof te Ghoye.

Tweede Wereldoorlog[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Twintigste treinkonvooi voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Boortmeerbeek werd in de Tweede Wereldoorlog op de kaart gezet door enkele jonge verzetsstrijders uit het Brusselse die op de spoorlijn een Jodentransport (het XX-ste Konvooi) tegenhielden en zo enkele Joden van de gaskamers in Auschwitz wisten te redden. Dit was het enige jodentransport dat in Europa kon worden tegengehouden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De gemeente Boortmeerbeek heeft in 1993, onder impuls van Robert Korten, een gedenkteken opgericht nabij het treinstation. Ze wil daarmee de jaarlijkse herinnering aan het XX-ste konvooi in het teken stellen van vrede, solidariteit, verdraagzaamheid en respect voor iedere medemens.

Buurtbewoners meldden dat er tijdens de eindfase van de Tweede Wereldoorlog een V1 was ingeslagen nabij de Wespelaarsebaan en de treinroute Mechelen-Leuven. V-1's werden door de Duitsers afgevuurd richting Mechelen. Tijdens de zomermaanden van 1944 (juni of juli) dropte een bommenwerper van de geallieerden zijn bommen over de velden nabij de Hollestraat. Er is geen weet of dit vliegtuig is neergestort of veilig had kunnen landen.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Kernen[bewerken | brontekst bewerken]

Op 1 januari 1977 ontstond de fusiegemeente Boortmeerbeek door een samenvoeging van de gemeentes Boortmeerbeek en Hever. In die periode werden er eigenlijk drie dorpskeren samengebracht want Schiplaken (een gehucht van Hever) kon als een volwaardige dorpskern beschouwd worden omdat het op elk gebied evenwaardig was aan haar vroegere moedergemeente.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(10/06/2003)
I Boortmeerbeek 9,63 5.582
II

Hever
- Schiplaken
9,01

5.899

Bron: Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan Boortmeerbeek

Aangrenzende gemeenten[bewerken | brontekst bewerken]

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bron: Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (voormalige Nationaal Instituut voor de Statistiek)
  • Opmerking: Periode 1806 tot en met 1981 = volkstellingen; 1990 en later = inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken | brontekst bewerken]

Structuur[bewerken | brontekst bewerken]

Boortmeerbeek Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant Leuven Boortmeerbeek
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Vlaams-Brabant Leuven Leuven Leuven Boortmeerbeek
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Legislatuur 2019-2024[bewerken | brontekst bewerken]

Schepencollege[bewerken | brontekst bewerken]

De Burgemeester is Karin Derua (Open Vld). Zij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en sp.a. Deze partijen hebben sinds de gemeenteraad van 11 mei 2020 nog slechts 11 van de 23 zetels, nadat Michel Baert van Open VLD besloot om als onafhankelijke te zetelen. Deze coalitie heeft aldus geen meerderheid in de gemeenteraad meer.

Naam Partij Functie en bevoegdheden
Karin Derua Open Vld Burgemeester
Milieu, Onderwijs, Kerken & Begraafplaatsen, Personeel en Brandweer
Michel Baert Onafhankelijk Eerste schepen
Dierenwelzijn, Afvalbeleid, Landbouw, Burgerlijke stand, Huisvesting, Vaderlandslievende verenigingen, Veiligheid
Hans De Locht Open Vld Tweede schepen
Financiën, Ruimtelijke ordening, Mobiliteit en Participatie
Annick DeKeyser Open Vld Derde schepen
Openbare werken, Bibliotheek, Toerisme, Informatie, Openbaarheid van bestuur
Denis Bosny Open Vld Vierde schepen
Senioren, Jeugd, Sport, Cultuur en Lokale economie
Remi Serranne Sp.a Voorzitter van het Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst en Vijfde schepen
Sociale zaken, Evenementen, Gezondheid, Ontwikkelingssamenwerking en Gelijke kansen

Gemeenteraad[bewerken | brontekst bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad 2019-2024
10
1
3
3
3
1
2
10 
De 23 zetels zijn als volgt verdeeld:

De verkiezingen van 14 oktober 2018 gaf de volgende zetelverdeling in de gemeenteraad:

  • Open Vld: 10 zetels (Karin Derua, Hans De Locht, Annick DeKeyser, Denis Bosny, Steven Michiels, Audrey Bogaerts, Ann Sleyp, Willy Stroobants, Maurice Vanmeerbeeck en Gert Verschueren)
  • N-VA: 3 zetels (Rodrigue Bijlsma, Hans Crol en Regina Wolfs)
  • CD&V: 3 zetels (Steven D'hont, Bert Meulemans en Steven Van Loock)
  • Groen: 3 zetels (Marie-Luise Altmutter, Wouter Decat en Ann Morissens)
  • Vlaams Belang: 1 zetel (Eddy Mortier)
  • Sp.a: 1 zetel (Remi Serranne)
  • Onafhankelijk: 2 zetels (Sigrid Van Obbergen, Michel Baert)

Burgemeesters[bewerken | brontekst bewerken]

Termijn Naam Partij
1964?-1977 Gustaaf Servaes
1977-1987 August Bogaerts BSP/SP
1987-1995 ...
1995-2001 Julien Dekeyser Open Vld
2001-2018 Michel Baert Open Vld
2018- ... Karin Derua Open Vld

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken | brontekst bewerken]

Partij 10-10-1976[2] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[3] 14-10-2012[4] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 19 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 23
AGALEV - - 5,47 0 - 6,57 0 - - -
SP1 / sp.a-DOENA / sp.a2 29,31 6 35,781 8 28,441 7 24,891 5 14,411 3 19,32A 3 15,062 3 8,82 1
VU1 / DOEN2 / sp.a-DOENA / N-VA3 12,431 2 14,281 2 10,41 1 14,712 3 9,322 1 1 22,173 5 19,63 4
Centrum1 / PVV2 / VLD3 / Open Vld4 31,021 6 24,421 5 25,882 6 35,943 8 48,763 12 38,023 9 38,124 9 40,04 11
CVP1 / CD&V2 / CD&V-Groen3 23,961 5 25,531 6 29,811 7 24,461 5 20,941 5 27,782 6 19,102 4 24,93 6
Vlaams Belang - - - - - 14,88 2 5,54 0 6,7 1
OP D Beeck 3,29 0 - - - - - - -
Totaal stemmen 6290 7101 7453 7948 8218 8460 8570 8939
Opkomst % 95,23 93,77 92,8 94,00 92,56 93,3
Blanco en ongeldig % 2,78 4,9 3,66 5,26 4,98 4,25 3,37 3,1

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Boortmeerbeek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bekende (ex-)inwoners[bewerken | brontekst bewerken]

  • Aad De Mos (1947), Nederlandse voetbaltrainer en voormalig voetballer.
    • Van 1986 tot 1989 inwoner van Schiplaken toen hij trainer was van KV Mechelen waarmee hij de nationale en Europese titel veroverde.
  • Ben Crabbé (1962), presentator van het quizprogramma Blokken op Eén.
  • Gaspar de Wargny (1815-1896), burgemeester van Boortmeerbeek.
  • Enkele voorouders van Ludwig van Beethoven (1770-1827)
    • Mark (of Marcus) van Beethoven, grootouder in de vijfde graad, werd geboren te Boortmeerbeek in 1601 en trouwde er met zijn vrouw Sarah Haesaerts in 1631.
    • Zijn ouders, Hendrik van Beethoven (Kampenhout, 1572 - Boortmeerbeek, 4 juni 1652) en Catharina van Boevendeke (gestorven op 11 september 1638 te Boortmeerbeek) trouwden in Boortmeerbeek op 17 juli 1594.
  • Michel Verschueren (1931), voormalig voetbaltrainer en zakenman.
    • Hij voetbalde en gaf twee jaar training bij de lokale voetbalclub Racing Boortmeerbeek.
  • Mil Lenssens (1926-2005), bedenker van het beste verkopende programma van de openbare omroep: Tik Tak.
  • Victorin de Wargny d'Oudenhove (1782-1849), burgemeester van Boortmeerbeek.

Trivia[bewerken | brontekst bewerken]

  • De binnenopnamen van de televisieserie Familie werden tot de zomer van 2018 in Boortmeerbeek gemaakt. Dat gebeurde in de studio's van TV Bastard aan de gelijknamige Familielaan.

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Boortmeerbeek van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.