Boortmeerbeek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Boortmeerbeek
Gemeente in België Vlag van België
Boortmeerbeek (België)
Boortmeerbeek
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
18,78 km² (2019)
60,34%
23,15%
16,52%
Coördinaten 50° 59' NB, 4° 34' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
12.968 (01/01/2022)
49,52%
50,48%
690,57 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2022)
20,64%
58,52%
20,84%
Buitenlanders 4,31% (01/01/2021)
Politiek en bestuur
Burgemeester Karin Derua (Open Vld)
Bestuur Open Vld, N-VA
Zetels
Open Vld
CD&V-Groen
N-VA
Vooruit
VB
Onafhankelijk
23
10
6
3
1
1
2
Economie
Gemiddeld inkomen 24.394 euro/inw. (2018)
Werkloosheidsgraad 4,02% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
3190
3191
Deelgemeente
Boortmeerbeek
Hever
Zonenummer 015 - 016
NIS-code 24014
Politiezone Boortmeerbeek-Haacht-Keerbergen
Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant
Website www.boortmeerbeek.be
Detailkaart
BoortmeerbeekLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Leuven
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Boortmeerbeek is een gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De gemeente ontstond in 1977 uit een fusie van Boortmeerbeek met Hever en Schiplaken. De gemeente ligt in de landstreek Dijleland en in de Brabantse Kempen, centraal tussen de steden Mechelen en Leuven. Boortmeerbeek telt 12.711 inwoners (2021).[1]

Toponymie[bewerken | brontekst bewerken]

De naam Boortmeerbeek houdt een dubbele grensbetekenis in. "Meer" is een mark of een grens, en door "Boort" wordt die grens nogmaals benadrukt. "Beek" komt vanzelfsprekend van de ligging aan de Molenbeek. Eigenaardig is wel dat de Molenbeek in de huidige gemeente Meerbeek ontspringt en nabij de grens met Hever in de Dijle uitmondt. Dat roept de gedachte op dat "Boort" ook de boord of het einde van de Meerbeek (Molenbeek) zou kunnen betekenen doch de geschiedkundigen weerhouden die mogelijkheid niet.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Ontstaan[bewerken | brontekst bewerken]

De historische bronnen van Boortmeerbeek en Hever gaan terug tot in de 13e eeuw, maar de dorpen zouden mogelijk als kleine nederzettingen al omstreeks het jaar 900 hebben bestaan.

Omdat de dorpskernen ontstonden op de meest geschikte plaatsen waar het cultuurlandschap en het wegennet samenvallen is het begrijpelijk dat de kern van Boortmeerbeek op de samenvloeiing van twee oude heirbanen en dicht bij de Molenbeek gevormd werd. Deze banen zijn respectievelijk de oude heirbanen Leuven-Mechelen en Elewijt-Rijmenam; deze laatste vormde de verbindingsweg tussen twee dorpen die al in de Romeinse periode als kleine villa of nederzetting bestonden.

Middeleeuwen[bewerken | brontekst bewerken]

Eeuwen lang waren Boortmeerbeek en Hever bestuurlijk van elkaar gescheiden. Boortmeerbeek behoorde immers tot het land van Brabant, en viel logischerwijs onder het bestuur van diens hertogen, terwijl Hever onder de Heerlijkheid Mechelen viel en bijgevolg gelieerd was aan het Prinsbisdom Luik en later het graafschap Vlaanderen.
Gezien de strategische ligging van Boortmeerbeek aan de Dijle, die de oude gouwgrens vormde tussen het land van Brabant, Taxandrië (Antwerpen), het land van Rijen en het Luikse met Mechelen, was het een belangrijke grenspost van waaruit de Hertogen ieder water- en wegverkeer konden blokkeren tijdens een (militair) conflict.

Ook het in Hever gelegen kasteel de Ravesteyn, vele jaren afhangend van het Hof van Swijveghem te Muizen, speelde bij die conflicten een belangrijke militaire rol: het was als het ware de Mechelse tegenhanger van Boortmeerbeek. De eerste versterkingen op de plaats waar ook vandaag nog het (modernere) kasteel staat werden aangebracht in de dertiende eeuw en verder uitgebreid in de vroege veertiende eeuw; niet toevallig de periode waarin het Hertogdom Brabant -vruchteloos- probeerde het Mechelse grondgebied in te lijven.
In diezelfde periode werd een tweede kunstmatige versterking gebouwd in Schiplaken, een vrijwel onbewoonde uithoek en gehucht van Hever. Opnieuw bevindt zich vandaag de dag nog steeds een kasteel op dezelfde plek. Het kasteel van Schiplaken, even oud en even belangrijk als "Motte" of kunstmatige verdedigingspost als Ravesteyn, was evenwel omvangrijker aan gronden en bossen.
Boortmeerbeek was van oudsher volledig afgestemd op de kanunniken van Zellaer en het klooster van Muizen.

Te Boortmeerbeek was het hof Audenhoven de belangrijkste heerlijkheid met bestuursmacht. De waterburcht "Hof te Ghoye", in de Dreef, overblijfsel van het oude hof van Meerbeek waarin voor 1300 de oude ridders "de Helrode" en later de "Meerbeeks" verbleven die dicht bij de hertogen van Brabant stonden, was eveneens een belangrijk domein. Het laatste kasteel in het domein Audenhoven werd pas omstreeks 1950 gesloopt doch het hof te Ghoye verdween al in 1855 toen het afgebroken werd door gravin d'Oultremont, prinses de Ligne.

18e en 19e eeuw[bewerken | brontekst bewerken]

In de vroege 18e eeuw was een zekere J.F. de Santa Cruz de heer van Boortmeerbeek, de achter de kerk wonende Hendrik Schots was van 1688 tot en met 1707 zijn officier.

De latere Leuvensesteenweg en het kanaal Leuven-Dijle (Leuvense vaart) vormden de afscheiding tussen Boortmeerbeek, Hever en Schiplaken. Al de bossen ten zuiden van de steenweg/het kanaal vormden één groot geheel rond het oude kasteel van Schiplaken, en werden door graaf de Ferraris herleid tot Plantsoenbos op zijn topografische kaarten van de Oostenrijkse Nederlanden.

In de vroege 19e eeuw bestond Boortmeerbeek voor een helft uit primitief akkerland rond het domein Audenhoven en de andere helft uit gemeenschappelijke beemden rond de dorpskern en het Hof te Ghoye.

Vanaf de helft van de 19e eeuw werden aan spoorlijn 53 station Boortmeerbeek, station Biststraat en station Hever geopend. In 1984 werd station Biststraat weer gesloten.

Tweede Wereldoorlog[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Twintigste treinkonvooi voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Boortmeerbeek werd in de Tweede Wereldoorlog op de kaart gezet door enkele jonge verzetsstrijders uit het Brusselse die op de spoorlijn een Jodentransport (het XX-ste Konvooi) tegenhielden en zo enkele Joden van de gaskamers in Auschwitz wisten te redden. Dit was het enige Jodentransport dat in Europa kon worden tegengehouden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De gemeente Boortmeerbeek heeft in 1993, onder impuls van Robert Korten, een gedenkteken opgericht nabij het treinstation. Ze wil daarmee de jaarlijkse herinnering aan het XX-ste konvooi in het teken stellen van vrede, solidariteit, verdraagzaamheid en respect voor iedere medemens.

Buurtbewoners meldden dat er tijdens de eindfase van de Tweede Wereldoorlog een V1 was ingeslagen nabij de Wespelaarsebaan en de treinroute Mechelen-Leuven. V-1's werden door de Duitsers afgevuurd richting Mechelen. Tijdens de zomermaanden van 1944 (juni of juli) dropte een bommenwerper van de geallieerden zijn bommen over de velden nabij de Hollestraat. Er is geen weet of dit vliegtuig is neergestort of veilig is kunnen landen.

Fusies[bewerken | brontekst bewerken]

Op 1 januari 1977 ontstond de fusiegemeente Boortmeerbeek door een samenvoeging van de gemeentes Boortmeerbeek en Hever. Hierdoor werd ook het tot de gemeente Hever behorende dorp Schiplaken aan Boortmeerbeek toegevoegd.

In april 2022 kwamen Karin Derua, burgemeester van Boortmeerbeek, samen met Bart Somers en Alexander Vandersmissen, respectievelijk titelvoerend en waarnemend burgemeester van Mechelen, tot een akkoord om te fuseren zodat Boortmeerbeek vanaf 2025 deel zou uitmaken van Mechelen.[2] Hierbij zou Boortmeerbeek samen met Muizen een van de Mechelse stedelijke districten vormen. Boortmeerbeek zou hierbij ook de provincie Vlaams-Brabant verlaten en zoals de rest van Mechelen deel uitmaken van de provincie Antwerpen. De plannen zorgden voor opschudding in de gemeente en voor veel weerstand bij de bevolking. Zo protesteerden onder meer honderden inwoners aan het gemeentehuis.[2] Op 1 mei 2022 werd bekend gemaakt dat de fusie met Mechelen niet doorging.[3]

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Boortmeerbeek bestaat uit de dorpen Boortmeerbeek, Hever en Schiplaken. Boortmeerbeek ligt in het oosten, Schiplaken in het westen en Hever in het noorden.

Boortmeerbeek grenst aan de gemeenten Bonheiden, Haacht, Kampenhout, Mechelen en Zemst.

Tabel[bewerken | brontekst bewerken]

# Naam Opp.
(km²)
Inwoners
(2020)
Inwoners
per km²
NIS code
1 Boortmeerbeek 9,67 6.161 637 24014A
2 Hever - Schiplaken 8,99 6.647 720 24014B

Demografie[bewerken | brontekst bewerken]

Demografische evolutie voor de fusie[bewerken | brontekst bewerken]

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwonertal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente[bewerken | brontekst bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bron: Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (voormalige Nationaal Instituut voor de Statistiek)
  • Opmerking: Periode 1831 tot en met 1981 = volkstellingen; 1990 en later = inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken | brontekst bewerken]

Structuur[bewerken | brontekst bewerken]

Boortmeerbeek Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant Leuven Boortmeerbeek
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Vlaams-Brabant Leuven Leuven Leuven Boortmeerbeek
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Legislatuur 2019-2024[bewerken | brontekst bewerken]

Schepencollege tot oktober 2021[bewerken | brontekst bewerken]

De Burgemeester was Karin Derua (Open Vld). Zij leidde een coalitie bestaande uit Open Vld en Vooruit. Deze partijen hadden sinds de gemeenteraad van 11 mei 2020 nog slechts 11 van de 23 zetels, nadat voormalig burgemeester Michel Baert van Open VLD besloot om als onafhankelijke te zetelen. Deze coalitie had aldus geen meerderheid in de gemeenteraad meer.

Naam Partij Functie en bevoegdheden
Karin Derua Open Vld Burgemeester
Milieu, Onderwijs, Burgerlijke stand, Kerken & Begraafplaatsen, Personeel, Veiligheid en Brandweer
Michel Baert Onafhankelijk Eerste schepen
Dierenwelzijn, Afvalbeleid, Landbouw, Vaderlandslievende verenigingen,
Hans De Locht Open Vld Tweede schepen
Financiën, Ruimtelijke ordening en Huisvesting, Mobiliteit en Participatie
Annick DeKeyser Open Vld Derde schepen
Openbare werken, Bibliotheek, Toerisme, Informatie, Openbaarheid van bestuur
Denis Bosny Open Vld Vierde schepen
Senioren, Jeugd, Sport, Cultuur en Lokale economie
Remi Serranne Vooruit Voorzitter van het Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst en Vijfde schepen
Sociale zaken, Evenementen, Gezondheid, Ontwikkelingssamenwerking en Gelijke kansen

Schepencollege na oktober 2021[bewerken | brontekst bewerken]

Als gevolg van de beslissing van Michel Baert (Open Vld) om als onafhankelijke in de gemeenteraad te zetelen werd door middel van een constructieve motie van wantrouwen het toenmalige schepencollege qua samenstelling aangepast. Open VLD ging in zee met N-VA, waardoor eerste schepen Baert (Open Vld, later onafhankelijk) en vijfde schepen Serranne (Vooruit) plaats moesten ruimen voor Audrey Bogaert (Open Vld) en Hans Crol (N-VA). Dit betekent dat N-VA voor de eerste maal ooit in het Boortmeerbeekse gemeentebestuur zetelt.

Naam Partij Functie en bevoegdheden
Karin Derua Open Vld Burgemeester

Onderwijs, Kerken en begraafplaatsen, Personeel & Organisatie, Brandweer, Burgerlijke Stand, Regiovorming, Wonen, Handhaving, Veiligheid & Noodplanning

Hans De Locht Open Vld Eerste schepen

Financiën, Ruimtelijke ordening, Patrimonium, Mobiliteit & Verkeersleefbaarheid, Participatie

Annick DeKeyser Onafhankelijk Tweede schepen

Openbare werken, Waterbeheersing en Hemelwaterplannen, Bibliotheek, Toerisme, Informatie & Communicatie, Openbaarheid van bestuur en IT

Denis Bosny Onafhankelijk Derde schepen

Jeugd, Ravot, Kinderopvang, Sport, Cultuur en Vaderlandslievende Verenigingen

Audrey Bogaert Open Vld Vierde schepen

Lokale economie, Senioren, Landbouw, Milieu, Afvalbeleid, Klimaat en Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen

Hans Crol N-VA Voorzitter van het Bijzonder Comité voor de Sociale Dienst en Vijfde schepen

Sociale zaken, Welzijn, Gezondheid, Ontwikkelingssamenwerking, Dierenwelzijn, Materieel en Immaterieel Erfgoed

Gemeenteraad[bewerken | brontekst bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad 2019-2024
7
1
3
3
3
1
5
De 23 zetels zijn als volgt verdeeld:

De verkiezingen van 14 oktober 2018 gaf de volgende zetelverdeling in de gemeenteraad:

  • Open Vld: 7 zetels (Karin Derua, Hans De Locht, Steven Michiels, Audrey Bogaerts, Ann Sleyp, Maurice Vanmeerbeeck en Gert Verschueren)
  • N-VA: 3 zetels (Rodrigue Bijlsma, Hans Crol en Vincent Geerts)
  • CD&V: 3 zetels (Steven D'hont, Bert Meulemans en Steven Van Loock)
  • Groen: 3 zetels (Marie-Luise Altmutter, Wouter Decat en Ann Morissens)
  • Vlaams Belang: 1 zetel (Eddy Mortier)
  • Vooruit: 1 zetel (Remi Serranne)
  • Onafhankelijk: 5 zetels (Sigrid Van Obbergen, Michel Baert, Annick DeKeyser, Denis Bosny en Willy Stroobants)

Lijst van burgemeesters[bewerken | brontekst bewerken]

Termijn Naam Partij
1959 - 1975 Gustaaf Servaes (overleden in functie)
1975 - 1976
1977 - 1987 August Bogaerts BSP / SP
1987 - 1995 Felix Liekens SP
1995 - 2001 Julien Dekeyser PVV
2001 - 2018 Michel Baert VLD / Open Vld
2019 - heden Karin Derua Open Vld

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij 10-10-1976[4] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[5] 14-10-2012[6] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 19 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 23
Centrum1 / PVV2 / VLD3 / Open Vld4 31,021 6 24,421 5 25,882 6 35,943 8 48,763 12 38,023 9 38,124 9 40,04 11
SP1 / sp.a-DOENA / sp.a2 29,31 6 35,781 8 28,441 7 24,891 5 14,411 3 19,32A 3 15,062 3 8,82 1
VU1 / DOEN2 / sp.a-DOENA / N-VA3 12,431 2 14,281 2 10,41 1 14,712 3 9,322 1 1 22,173 5 19,63 4
CVP1 / CD&V2 / CD&V-GroenB 23,961 5 25,531 6 29,811 7 24,461 5 20,941 5 27,782 6 19,102 4 24,9B 6
Agalev1 / CD&V-GroenB - - 5,471 0 - 6,571 0 - -
Vlaams Belang - - - - - 14,88 2 5,54 0 6,7 1
OP D Beeck 3,29 0 - - - - - - -
Totaal stemmen 6290 7101 7453 7948 8218 8460 8570 8939
Opkomst % 95,23 93,77 92,8 94,00 92,56 93,3
Blanco en ongeldig % 2,78 4,9 3,66 5,26 4,98 4,25 3,37 3,1

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Lijst van onroerend erfgoed in Boortmeerbeek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bekende (ex-)inwoners[bewerken | brontekst bewerken]

  • Aad de Mos (1947), Nederlandse voetbaltrainer en voormalig voetballer.
    • Van 1986 tot 1989 inwoner van Schiplaken toen hij trainer was van KV Mechelen waarmee hij Belgisch kampioen werd en Europacup II won.
  • Ben Crabbé (1962), presentator van het quizprogramma Blokken op Eén.
  • Mark Van den Wijngaert (1940), Emeritus Hoogleraar
  • Gaspar de Wargny (1815-1896), burgemeester van Boortmeerbeek.
  • Enkele voorouders van Ludwig van Beethoven (1770-1827)
    • Mark (of Marcus) van Beethoven, grootouder in de vijfde graad, werd geboren te Boortmeerbeek in 1601 en trouwde er met zijn vrouw Sarah Haesaerts in 1631. Zijn ouders, Hendrik van Beethoven (Kampenhout, 1572 - Boortmeerbeek, 4 juni 1652) en Catharina van Boevendeke (gestorven op 11 september 1638 te Boortmeerbeek) trouwden in Boortmeerbeek op 17 juli 1594.
  • Michel Verschueren (1931), voormalig voetbaltrainer en zakenman.
    • Hij voetbalde en gaf twee jaar training bij de lokale voetbalclub Racing Boortmeerbeek.
  • Mil Lenssens (1926-2005), bedenker van het beste verkopende programma van de openbare omroep: Tik Tak.
  • Victorin de Wargny d'Oudenhove (1782-1849), burgemeester van Boortmeerbeek.
  • Lomme Driessens (1912-2006), wielrenner en ploegleider, op het pleintje voor de gemeentelijke sporthal van Boortmeerbeek staat zijn borstbeeld.

Trivia[bewerken | brontekst bewerken]

  • De binnenopnamen van de televisieserie Familie werden tot de zomer van 2018 in Boortmeerbeek gemaakt. Dat gebeurde in de studio's van TV Bastard aan de gelijknamige Familielaan.
  • De buitenopnamen van de televisieserie Nonkel Jef werden ook grotendeels in Boortmeerbeek opgenomen. Ook in de kerk van Boortmeerbeek werden meerdere scènes opgenomen.

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Boortmeerbeek van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.