Diagram

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor het gelijknamige begrip uit de categorietheorie, zie Diagram (categorietheorie).

Een diagram is een schematische, grafische weergave van een proces of van een aantal grootheden en hun onderlinge verband.

Grondvormen[bewerken]

Op grond van de vorm kan men volgens Wim Hartman negen diagrammen onderscheiden:[1] ... het staafdiagram of strookdiagram, het cirkeldiagram, het vlakdiagram of blokdiagram, het kolommendiagram of histogram, het spreidingsdiagram, het correlatiediagram of puntdiagram, het lijndiagram, het stroomdiagram, het cartogram, en tot slot het beelddiagram of de beeldstatistiek.
In alfabetische volgorde kunnen we hier de volgende grondvormen onderscheiden.

Cirkeldiagram
Een cirkeldiagram of taartdiagram is een grafiek in de vorm van een cirkel, gebruikt om een verdeling van bepaalde gegevens op eenvoudige wijze weer te geven
Histogram
Een histogram of kolommendiagram is de grafische weergave van de frequentieverdeling van in klassen gegroepeerde data, afkomstig uit een continue kansverdeling. Het toont kolommen met oppervlakte ter grootte van de (relatieve) frequenties opgericht boven de klassen. Een histogram geeft een beeld van de kansdichtheid waaruit de data afkomstig zijn.
Lijndiagram
Een lijndiagram of lijngrafiek geeft in de regel de ontwikkeling van een variabele in de tijd weer. Dit diagram wordt vaak gebruikt om te laten zien hoe iets in de loop van de tijd ontwikkelt. Een lijndiagram ontstaat uit een kolommendiagram, door de middens van de opvolgende staven met elkaar te verbinden.
Puntenwolk
Een puntenwolk of spreidingsdiagram is in de statistiek de grafische weergave verstaan van een meerdimensionale steekproef.
Radardiagram
Een radardiagram, spindiagram of sterdiagram is een tweedimensionaal diagram met drie of meer assen vanuit eenzelfde oorsprong, waarin meerdere variabelen worden gekwantificeerd.
Staafdiagram
Een staafdiagram is de grafische weergave van de frequentieverdeling van data, afkomstig uit een discrete (kans)verdeling. Het toont staven van geringe breedte met hoogte gelijk aan de (relatieve) frequenties opgericht boven de mogelijke waarden.
Stroomdiagram
Een stroomdiagram is een schematische voorstelling van een proces. Ze worden over het algemeen gebruikt om een proces makkelijker te laten visualiseren of om fouten in het proces te kunnen vinden.

Venn-diagram[bewerken]

Een Venndiagram is een grafische representatie van wiskundige verzamelingen en zijn genoemd naar John Venn. Allerlei eigenschappen van verzamelingen laten zich hiermee goed illustreren.

Trilineair diagram[bewerken]

Met een trilineair diagram kan men op een grafische manier data weergeven die uit drie onderdelen bestaan. Deze onderdelen moeten samen 100% vormen. Er is bijvoorbeeld nooit een zuivere klei-, zand- of siltbodem. Afhankelijk van de onderlinge verhoudingen is er sprake van een kleibodem, een zandleembodem, ... enz.

Boomdiagram[bewerken]

De ruwe data. Voorbeeld van een dendrogram.
Clusters.PNG Hierarchical clustering diagram.png

Een boomdiagram of dendrogram is een diagram met een boomstructuur: in de informatica een hiërarchische datastructuur die een bijzonder geval van een graaf is. In een boomstructuur bestaan geen cirkelpaden en is er altijd precies 1 pad van de wortel naar een willekeurige knoop. Als deze schematisch wordt getekend doet het aan een boom denken; dit wordt een 'dendrogram' genoemd. Een dergelijke boom kan in verschillende standen getekend worden: rechtop, op zijn kant of omgekeerd.

Dendrogrammen worden onder andere gebruikt om taxonomische kennis mee te visualiseren of om weer te geven hoe genen zich clusteren in biologisch en biochemisch onderzoek. Deze clusters worden geproduceerd door een clusteralgoritme (clusteranalyse). In een dendrogram wordt weergegeven hoe en waar de clusters zich ten opzichte van elkaar bevinden ofwel zijn geplaatst. Het dendrogram geeft bijvoorbeeld een beeld van de verwantschappen tussen soorten.

Bekende voorbeelden van boomdiagrammen zijn (genealogische) stambomen en de fylogenetische stambomen.

Fylogenetische stamboom[bewerken]

Twee fylogenetische stambomen van
enkele groepen van vaatplanten
Vaatplanten
Wolfsklauwen

wolfsklauw




Engels mos



biesvaren




Euphyllo-
phyta

bloemplanten



varens




Cladogram-example2.png

Een fylogenetische stamboom is in de evolutiebiologie een schema dat de evolutionaire geschiedenis van een bepaalde groep verwante soorten (of andere taxa) weergeeft. De afstammingsrelaties zelf worden de fylogenie genoemd. De boom laat het patroon zien waarmee de soorten van een gemeenschappelijke voorouder afstammen. In zo'n stamboom staan zowel de nog bestaande als de reeds uitgestorven groepen.

Een cladogram is een speciaal type dendrogram dat wordt gebruikt om de evolutionaire relaties tussen groepen van organismen weer te geven. In een cladogram worden meestal alleen nog levende groepen opgenomen en kent een speciale berekeningstechniek op grond van synapomorfieën. Een cladogram vertoont grote overeenkomst met een fylogenetische stamboom. Een verschil is verder dat de takken geen namen hebben, en dat de benoemde groepen alleen aan de uiteinden van de takken staan.

Genealogische stamboom[bewerken]

geneologische stamboom van de grootouders van vaderskant
 
 
 
 
 
 
 
grootmoeder
 
 
 
grootvader
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
mijn
moeder
 
mijn
vader
 
mijn
oom
 
mijn
tante
 
aangetrouwde
oom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
mijn
zus
 
ikzelf
 
mijn
broer
 
 
 
mijn
nicht
 
mijn
neef

Genealogische stamboom geven een historisch overzicht van de afstamming van personen of van de nakomelingen in bepaalde families. Ze worden vaak van boven naar beneden gelezen, en hebben op veel knopen gewoonlijk echtparen.

Stroomdiagram en beslissingsboom[bewerken]

Een stroomdiagram of stroomschema, ook wel flowsheet of flowchart, is een schematische voorstelling van een proces. Het wordt over het algemeen gebruikt om een proces makkelijker te visualiseren, of om fouten in het proces te kunnen vinden.


Een beslissingsboom of beslisboom is een wetenschappelijk model voor de weergave van de alternatieven en keuzen in een besluitvormingsproces, en is een techniek uit de besliskunde. De beslissingsboom is een speciaal soort boomstructuur. De beslissingsboom wordt in de regel als schema weergegeven. Verwant hieraan is de beslissingstabel, waarin de besluitvormingsproblematiek in tabelvorm wordt weergegeven. Een beslissingsboom is een model voor de weergave van de alternatieven en keuzemogelijkheden in een besluitvormingsproces, en is een techniek uit de besliskunde.

Binaire zoekboom[bewerken]

Een binaire zoekboom is een dichotome boom met eigenschappen die ervoor zorgen dat een waarde snel gevonden kan worden. In een binaire zoekboom heeft elke knoop maximaal twee verwijzingen naar een andere knoop. Verder heeft elke knoop in de boom de eigenschap dat alle waarden in de linker subboom kleiner of gelijk zijn dan de waarde in de knoop en alle waarden in de rechtersubboom groter of gelijk dan de waarde in de knoop.

Voetnoten[bewerken]

  1. Wim Hartman & Jan Roos, Technieken voor systeemonderzoek, Deventer : Kluwer, 1976, pag 298.

Zie ook[bewerken]