Eenheidsconventie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Eenheidsconventie duidt in de literatuur op het basisprincipe dat literaire teksten gekenmerkt worden door de eenheid van geheel en delen. Het is een principe dat al door Aristoteles werd beschreven in zijn Poetica. Daarin vergelijkt hij de plot van een drama of episch dichtwerk met een levend organisme, waarin niets kan worden verplaatst of weggelaten zonder de eenheid te schaden. Het is de taak van de auteur om in de plot, de verbanden en de personages voor continuïteit te zorgen.

De delen en het geheel van een literaire tekst moeten volgens dit principe dus met elkaar in een organische relatie staan. Met delen bedoelt men dan beschrijvingen, handelingen, gebeurtenissen en motieven, en onder geheel wordt dan verstaan: het overkoepelende thema.

De postmoderne literatuur, en met name de postmoderne roman, heeft dit principe grotendeels verlaten door strakke chronologie en causaliteit te doorbreken. Een voorbeeld hiervan is Louis Paul Boons De Kapellekensbaan.

Genres epiek en tekstsoort: anekdote · ballade · broodjeaapverhaal · epos · fabel · gedicht · genre · inleiding · kort verhaal · legende · literair genre · mythe · novelle · overlevering · parabel · raamvertelling · reisverhaal · roman · saga · sage · sprookje · sterk verhaal · thriller · verhaal · vignet · volksballade · volksverhaal
Verloop en verhaallijn: catharsis · cliffhanger · climax · deus ex machina (verhaallijn) · drie-actstructuur · epiloog · expositie · fabel · plot · plotpoint · proloog · rode draad · scène · setup · startplotscène · synopsis · verhaallijn
Begin en einde: ab ovo · in medias res · in ultimas res · incipit · openingsscène · openingszin · post rem · terminus
Personage: aangever · alter ego · alteriteit · antagonist · antiheld · bijfiguur · bijrol · booswicht · byroniaanse held · deuteragonist · flat character · held · hoofdpersoon · hoofdrol · personage · karakter · protagonist · round character · tritagonist · typetje · uitverkorene · underdog
Spanning: cliffhanger · spanning
Vertelperspectief en -instantie: afwisselend perspectief · auctoriële verteller · focalisatie · gedramatiseerd · homodiëgetisch · heterodiëgetisch · ik-perspectief · onbetrouwbare verteller · personele verteller · rhema · voice-over
Motief & thema: abstract en concreet motief · isotopie · leidmotief · motto · thema · topos
Tijd & ruimte: eenheidsconventie · flashback · flashforward · kalendertijd · mise en abyme · opschuivende tijdlijn · parallel universum · praesens historicum · tijdverruiming · verteltijd · vertelde tijd
Stijl: directe rede · dramatische ironie · indirecte rede · red herring · shooting the messenger · register · stijl · stream of consciousness · suspension of disbelief · show, don't tell · verteltechniek · vrije indirecte rede
Scenario: premissesynopsistreatmentscenariofilmdraaiboekstoryboard
Stijlperiode: middeleeuwen · renaissance · maniërisme · barok · verlichting · sentimentalisme · preromantiek · romantiek · realisme · impressionisme · naturalisme · neoromantiek · symbolisme · expressionisme · constructivisme · dadaïsme · surrealisme · nieuwe zakelijkheid · magisch realisme · existentialisme · vijftigers · modernisme · postmodernisme
Studie: driehoek van Petersen · literaire kritiek · narratologie · topische vragen · verhaalanalyse