Goldfinger (film)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Goldfinger
Goldfinger-logo.svg
(Filmposter op en.wikipedia.org)
Tagline James Bond is back in action! Everything he touches turns to excitement!
Mixing business and girls! Mixing thrills and girls! Mixing danger and girls!
Miss Honey and Miss Galore Have James Bond Back For More!
Alternatieve titel(s) Ian Fleming's Goldfinger; Gold Finger
Regie Guy Hamilton
Producent Harry Saltzman
Albert R. Broccoli
Scenario Ian Fleming (roman)
Richard Maibaum
Paul Dehn
Hoofdrollen Sean Connery
Honor Blackman
Gert Fröbe
Muziek John Barry
Goldfinger door Shirley Bassey
Montage Peter Hunt
Cinematografie Ted Moore
Distributie 1964-1981: United Artists
1982-: Metro-Goldwyn-Mayer
Première Groot-Brittannië 17 september 1964
Verenigde Staten: 22 december 2006
Nederland: 15 april 1965
Genre Actie, spionage, misdaad
Speelduur 106 minuten
Taal Engels
Chinees
Spaans
Land Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
Budget $3,5 miljoen
Gewonnen prijzen 4
Overige nominaties 6
Voorloper From Russia With Love
Vervolg Thunderball
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Goldfinger is de derde James Bondfilm geproduceerd door EON Productions, met Sean Connery als James Bond. De film is uitgebracht in 1964. Het is gebaseerd op het gelijknamige boek uit 1959.

Veel critici beschouwen Goldfinger als de beste film uit de James Bond-reeks. Ook zien veel filmkenners deze film als de invloedrijkste uit de hele reeks: veel typische elementen die hier werden geïntroduceerd zouden in veel van de latere Bondfilms herhaald worden. Ook commercieel vormde Goldfinger een duidelijk hoogtepunt in de serie: de film brak destijds alle bioscooprecords en zorgde voor een ware Bondmania.

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Bond komt 's nachts ergens in Zuid-Amerika uit zee. Hij heeft een duikerspak aan en een rubberen camouflage-eend op zijn hoofd. Hij sluipt een fabrieksterrein binnen en plaatst een tijdbom. Onder zijn duikpak draagt hij een witte smoking, waarmee hij een nachtclub binnengaat. De ontploffing van de bom verstoort de act van de buikdanseres, die daarop kwaad naar de kleedkamer loopt. Bond volgt haar en treft haar aan in de kleedkamer, waar ze in bad zit. Bond doet zijn jasje uit en zoent de buikdanseres. In de reflectie van haar oog ziet Bond iemand naderen. Vervolgens wordt Bond aangevallen door een bewaker, die hij uitschakelt door hem in het bad te duwen en er een elektrisch ventilatortje bij te gooien.

Bond heeft vervolgens een tijdje verlof in Miami, maar krijgt hier al snel een nieuwe opdracht, via CIA-agent Felix Leiter. Bond moet de rijke zakenman Auric Goldfinger observeren, die internationaal in goud handelt en daarbij profiteert van de per land sterk variërende goudprijs. In het hotel betrapt Bond Goldfinger op het vals spelen met kaarten; Goldfingers maîtresse Jill Masterson fluistert hem via een radioverbinding aanwijzingen in. Bond saboteert dit en maakt een romantisch afspraakje met Jill. Diezelfde avond wordt Jill vermoord; haar hele lichaam wordt beschilderd met goudverf, waardoor ze geen adem meer krijgt.

Terug in Engeland krijgt Bond te horen dat Goldfinger van grootschalige goudsmokkel verdacht wordt. Bond krijgt een Duitse goudstaaf uit de Tweede Wereldoorlog mee om Goldfinger uit zijn tent te lokken. Bond neemt het tegen Goldfinger op in een golfspel om de goudstaaf. Goldfinger speelt weer vals, maar Bond trekt alsnog aan het langste eind. Ook maakt Bond kennis met Goldfingers rechterhand Oddjob, die een hoed met metalen rand heeft die hij als een soort shuriken gebruiken kan.

Bond plaatst een zender in Goldfingers auto en volgt hem naar Zwitserland. Onderweg ontmoet hij Tilly Masterson, de zus van Jill Masterson, die ook achter Goldfinger aan blijkt te zitten vanwege de dood van haar zuster. Als Bond in Goldfingers fabriek gaat kijken, ontdekt hij hoe daar goud wordt gesmokkeld en dat Goldfinger in samenwerking met een Chinese agent "Operatie Grand Slam" voorbereidt. Doordat Tilly Masterson weer ten tonele verschijnt worden ze betrapt. Ze vluchten in Bonds Aston Martin DB5, uitgerust met verborgen trucs en wapens. Tilly wordt uiteindelijk door Oddjob met zijn hoed gedood. Bond wordt in Goldfingers laboratorium op een tafel vastgebonden waarna een laserstraal hem in tweeën dreigt te snijden. Bond vertelt echter dat de MI6 gewoon een nieuwe agent zal sturen die net zoveel weet; bovendien maakt hij Goldfinger wijs dat de MI6 al van alles over Operatie Grand Slam weet. Hierop besluit Goldfinger om Bond toch in leven te laten.

Bond wordt door Goldfingers piloot Pussy Galore meegenomen naar de Verenigde Staten. Goldfinger heeft daar een ontmoeting met vertegenwoordigers van meerdere misdaadorganisaties, die hem materiaal voor de operatie hebben geleverd. Goldfinger onthult het doelwit van Operatie Grand Slam: de volledige goudvoorraad van Fort Knox. Goldfinger vermoordt de gangsters vervolgens. Bond, die de vergadering heeft afgeluisterd, wijst Goldfinger erop dat het te veel tijd en moeite kost om de goudvoorraad te stelen. Goldfinger legt uit dat hij het goud niet wil stelen, maar onbruikbaar maken met een radioactieve bom die het hele gebied voor mensen ontoegankelijk maakt, zodat zijn eigen goud meer waard wordt. Omdat niemand dat mag weten, moet iedereen in de buurt van Fort Knox worden vergast. Pussy Galore moet dat regelen. Bond slaagt er echter in om de in eerste instantie afstandelijke Pussy te verleiden.

De volgende dag vindt de aanval plaats en dringen Goldfingers mannen met succes binnen. Bond zelf wordt aan de bom vastgebonden. Pussy blijkt echter het zenuwgas verwisseld te hebben met een onschuldig slaapgas en heeft Leiter ingelicht, zodat de gealarmeerde troepen zich alleen maar dood hielden. Een vuurgevecht breekt uit, maar Goldfinger ontkomt. Oddjob en Bond zitten inmiddels beiden opgesloten in de kluis en raken in gevecht. Bond verslaat Oddjob door hem via zijn hoed te elektrocuteren. Vervolgens wordt de bom nog net op tijd onschadelijk gemaakt.

Bond wordt als redder van de goudvoorraad met een privé-vliegtuig naar Washington gevlogen om de president te ontmoeten. Het vliegtuig blijkt echter gekaapt door Goldfinger en Pussy (onder dwang), en een gevecht volgt. Goldfinger schiet een kogel door het raam en wordt hierdoor zelf naar buiten gezogen. Bond springt samen met Pussy Galore nog net op tijd uit het vliegtuig.

Filmlocaties[bewerken]

Rolverdeling[bewerken]

Acteur Personage
Connery, Sean Sean Connery James Bond
Fröbe, Gert Gert Fröbe Auric Goldfinger
Blackman, Honor Honor Blackman Pussy Galore
Eaton, Shirley Shirley Eaton Jill Masterson
Lee, Bernard Bernard Lee M
Maxwell, Lois Lois Maxwell Miss Moneypenny
Llewelyn, Desmond Desmond Llewelyn Q
Sakata, Harold Harold Sakata Oddjob
Linder, Cec Cec Linder Felix Leiter
Mallet, Tania Tania Mallet Tilly Masterson
Mellinger, Michael Michael Mellinger Kisch
Benson, Martin Martin Benson Mr. Solo
Nolan, Margaret Margaret Nolan Dink/Golden girl in titelscenes

Verschillen tussen boek en film[bewerken]

Toen in 1964 begonnen werd aan het maken van een verfilming liet men het verhaal in grote lijnen hetzelfde. Toch waren er een aantal cruciale verschillen.

  • Een belangrijk verschil is dat Goldfinger het goud in de film niet wil stelen, maar het wil vernietigen. Dit gegeven hadden de scenarioschrijvers bedacht omdat critici de plot in het boek te onwaarschijnlijk vonden. Goldfinger zou 14 dagen en 200 vrachtwagens nodig hebben om al het goud weg te kunnen voeren. Zijn eigen goud meer waard laten worden door vernietiging van de goudvoorraad is dan een veel betere mogelijkheid.
  • Goldfinger wil in de roman de militairen uitschakelen door vergiftiging van het drinkwater, terwijl hij in de film zenuwgas gebruikt.
  • Tilly Masterson heeft in de film een veel kleinere rol dan in het boek. Ze wordt al halverwege de film door de hoed van Oddjob gedood, iets dat in het boek op het einde plaatsvindt. Daarentegen heeft Pussy Galore in de film een veel grotere rol. In het boek is ze enkel een simpele pilote, maar in de film is ze de privépiloot van Goldfinger en de belangrijkste Bondgirl.
  • De film bevat een trucjesauto met bijbehorende autoachtervolging die in het boek nergens voorkomt.
  • Het gevecht tussen Bond en Oddjob in Fort Knox waarbij Oddjob wordt geëlektrocuteerd vindt alleen in de film plaats. Goldfinger wordt in het boek gewurgd, maar in de film wordt hij het vliegtuig uitgezogen; in het boek is dit de manier waarop Oddjob aan zijn eind komt.
  • De gangsters spelen in het boek wel degelijk een grote rol bij de aanval op Fort Knox, en worden pas na afloop van het mislukte plan door Goldfinger gedood. In de film heeft Goldfinger hun hulp juist nodig gehad om explosieven, wapens en andere apparatuur de V.S. binnen te smokkelen, en vergast hij de gangsters kort na de uitleg van zijn plan.
  • In het boek is het niet Solo die de vergadering vroegtijdig verlaat, maar een man genaamd Helmut Springer.

Muziek[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Goldfinger (soundtrack) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De filmmuziek werd gecomponeerd door John Barry en de tekst van de titelsong werd geschreven door Leslie Bricusse en Anthony Newley en gezongen door Shirley Bassey. Deze muziek werd op een soundtrackalbum uitgebracht door United Artists Records.

Achtergronden[bewerken]

  • Goldfinger bracht wereldwijd bijna 125 miljoen dollar op. Dat is bijna 36 keer zo veel als de film kostte.
  • Goldfinger werd voor het eerst uitgezonden op de Amerikaanse televisiezender ABC op 17 september 1972.
  • De Duitse acteur Gert Frobe wordt in de Engelstalige versie nagesychroniseerd door een Engelse stem, maar in de Duitstalige versie synchroniseert Gert Frobe zichzelf weer.
  • In de film bedient Goldfinger zich van een gouden revolver, dit gegeven van een gouden vuurwapen kreeg in de film The Man with the Golden Gun een prominentere rol.