Naar inhoud springen

Grootloge van België

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Grootloge van België
G.L.B.
Ritus Belgische Moderne Ritus
Type liberaal, masculien
Geschiedenis
Oprichting 6 december 1959
Structuur
Werkgebied Vlag van België België
Hoofdzetel Brussel
Adres Eugène Simonisplein 19
Omvang 70 loges (telling 2026)
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Vrijmetselarij

De Grootloge van België (G.L.B., Frans: Grande Loge de Belgique) is een Belgische obediëntie (koepelorganisatie van vrijmetselaarsloges) die uitsluitend toegankelijk is voor mannen. Anno 2026 kent de Grootloge 70 loges met in totaal ca. 4000 leden[1].

De Grootloge van België behoort tot de zogenaamde liberale of adogmatische strekking binnen de vrijmetselarij. Dat betekent dat zij elk dogma of verplicht geloof in een opperwezen afwijst. Het staat de leden vrij te geloven of niet, de gewetensvrijheid van de leden gaat echter boven alles. De obediëntie staat daarbij een absolute scheiding van kerk en staat voor.

Alle loges van de Grootloge van België openen en sluiten hun zittingen onder de bescherming van de Opperbouwmeester van het Heelal en de bijbel is steeds in hun werkplaatsen aanwezig. De obediëntie heeft bij de oprichting in 1959 voor het gebruik van deze symbolen gekozen, echter onder de uitdrukkelijke voorwaarde van de vrije interpretatie ervan, zodat een theïstisch godsdienstige betekenis werd afgewezen. Daardoor kenmerkt de rituele werkzaamheid van de loges aangesloten bij de Grootloge van België zich door pluralisme gekoppeld aan de spiritualiteit in de meest brede zin: vrij onderzoek, open dialoog, redelijkheid, geestelijke verrijking en zelfontwikkeling, en sociale betrokkenheid in ethische (echter niet in politieke) zin zijn hier de kenmerken van.

De hoofdzetel van de obediëntie is aan het Simonisplein te Brussel, waar zich ook een tempelcomplex bevindt.

Riten en graden

[bewerken | brontekst bewerken]
Vervolgpaden liberale Belgische vrijmetselarij

De Grootloge van België werkt in de drie symbolische basisgraden van leerling, gezel en meester volgens de Belgische Moderne Ritus, een variant van de Franse Ritus met talrijke ontleningen aan de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus[2].

Een vervolgpad voor meester vrijmetselaars in de Grootloge van België wordt gevormd door de hogere graden van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus, welke verleend worden binnen de Belgische Opperraad van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus.

Structuur

[bewerken | brontekst bewerken]

De Grootloge van België is een vereniging zonder winstoogmerk. Ook aanverwante initiatieven en organisaties, evenals de meeste afzonderlijke loges hebben het statuut van een rechtspersoon.

De Grootloge is een federatieve obediëntie van vrijmetselaarsloges wiens lidmaatschap exclusief voor mannelijke vrijmetselaars is. Het staat de individuele loges echter vrij gemeenschappelijke zittingen te organiseren met bevriende gemengde loges of vrouwenloges.

Loges

[bewerken | brontekst bewerken]

Actieve loges

[bewerken | brontekst bewerken]

Anno 2026 telt de Grootloge van België 70 actieve loges.

Nr. Naam Zetel Oprichting Voertaal
2 La Constance [i] Leuven 1782 Frans
3 Le Septentrion [i] Gent 1811 Frans
4 La Liberté [i] Gent 1865 Frans
5 Marnix van Sint Aldegonde [i] Antwerpen 1889 Nederlands
6 De Zwijger (G.L.B.) [ii] Gent 1935 Nederlands
7 Simon Stevin [iii] Oostende 1937 Nederlands
8 Tradition et Solidarité [iii] Brussel 1958 (1772) Frans
9 La Concorde Universelle [iv] Antwerpen 1959 (1775) Frans
10 L'Espérance [v] Charleroi 1959 Frans
11 Concorde et Tolérance [v] Kortrijk 1960 Nederlands
13 Erasmus Brussel 1962 Nederlands
14 La Tolérance [v] Hasselt 1963 Nederlands
15 Les Disciples de Pythagore [vi] Brussel 1932 Frans
16 La Parfaite Intélligence et l'Etoile Réunis nº 2 [v] Brussel 1966 Frans
17 L'Heureuse Rencontre [v] Brussel 1966 Frans
18 La Parfaite Amitië (G.L.B.) [v] Brussel 1966 (1772) Frans
19 La Chaîne Universelle Luik 1966 Frans
20 Pieter de Zuttere Gent 1966 Nederlands
21 La Parfaite Union Namen 1966 Frans
22 La Belle Alliance Waterloo 1967 Frans
28 Tradition et Fidelité [v] Luik 1970 Frans
30 L'Equité Brussel 1972 (1743) Frans
32 De Gulden Passer (G.L.B.) [vii] Antwerpen 1972 Nederlands
33 La Ligne Equitable Bergen 1972 (1785) Frans
36 Les Frères Réunis Marche-en Famenne 1977 Frans
37 Marquis de Gages (G.L.B.) Waterloo Frans
38 Labyrint Gent 1977 Nederlands
39 La Persévérance Luik 1977 Frans
40 Mithras Gent 1977 Nederlands
41 Catena Fraternitatis Brussel 1977 Nederlands, Frans
43 Isis und Osiris im Dreiländereck Eupen 1978 Duits
44 Amour & Concorde Luik 1981 Frans
45 Andreas Vesalius Leuven 1986 Nederlands
46 St. Jean la Lumière Brussel 1986 Frans
47 Osiris Gent 1988 Nederlands
48 Saint Michel [viii] Brussel 1982 Frans
49 Ulenspiegel Brugge 1989 Nederlands
50 Trigonum Antwerpen 1988 Nederlands
51 Thélème Luik 1989 Frans
52 Le Cèdre Waterloo 1990 Frans
54 La Fraternité [vi] Brussel 1994 Frans
55 Arc-en-Ciel Brussel 1994 Frans
56 Saint Jacques [v] Villers-la-Ville 1995 Frans
57 Tradition et Tolérance [ix] Brussel 1995 Frans
58 Acacia Luik 1996 Frans
59 Christoffel Plantijn Mechelen 1996 Nederlands
60 Le Dodécaèdre Bergen 1996 Frans
61 Allos Ego Brussel 1996 Frans
62 Ontmoeting Kortrijk 1997 Nederlands
63 L'Ane d'Or Brussel 1997 Frans
64 Aurora [v] Libramont-Chevigny 1997 Frans
65 L'Age d'Or Brussel 1997 Frans
66 La Lumiere d'Or Brussel Frans
67 Hart en Rede Hasselt Nederlands
68 Le Phénix Luik Frans
69 L'Olivier Brussel Frans
70 Sisyphos Gent Nederlands
73 AlkemiA Luik Frans
74 Spelunca Brussel Frans
75 Unanimité Doornik Frans
76 La Paix et La Candeur Brussel Frans
77 Fraternité Saint Roch Fontaine-Valmont Frans
78 Prima Luce Saint Hubert Frans
79 Michel de Montaigne Gent Nederlands
80 Phoebus Genepiën Frans
81 La Quadrature du Cercle Luik Frans
82 Ouroboros Aarlen Frans
83 Magna Carta Brussel Nederlands
84 Saint Charles de la Parfaite Harmonie Bouillon Frans
85 La Pierre d'Éveil Brussel Frans
  1. 1 2 3 4 stichtende loge Grootloge van België
  2. ↑ afsplitsing van de gelijknamige loge van het Grootoosten van België
  3. 1 2 overgekomen vanuit het Grootoosten van België
  4. ↑ afsplitsing van Les Amis du Commerce et la Persévérance Réunis (G.O.B.)
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 opgericht vanuit het Grootoosten van België
  6. 1 2 opgericht vanuit de Grande Loge Belge de Memphis-Misraïm
  7. ↑ een deel van de loge is in 2023 afgesplitst naar Lithos Confederatie van Loges
  8. ↑ opgericht vanuit de Grande Loge Traditionelle et Symbolique Opera
  9. ↑ opgericht vanuit de Reguliere Grootloge van België

Loge nr. 63 L'Ane d'Or is de onderzoeksloge van de Grootloge van België[3]. De loge is opgericht samen met de Belgische federatie Le Droit Humain en het Grootoosten van België, de leden van de loge verrichten studies naar de geschiedenis, gebruiken, beginselen en riten van de vrijmetselarij. De naam betekent De Gouden Ezel, een verwijzing naar het beroemde boek van de Romeinse schrijver Apuleius (125 - 170).

Inactieve werkplaatsen

[bewerken | brontekst bewerken]

In de loop der tijd zijn een aantal loges uit de orde getreden, een sluimerend bestaan gaan leiden of opgeheven. Onderstaand een (incompleet) overzicht.

Nr. Naam Zetel Oprichting Opheffing/ Uittreding Opmerking
1 La Parfaite Intelligence et l'Étoile Réunies [i] Luik 1775 1970 overgegaan naar het Grootoosten van België
23 L'Union Brussel 1962 1979 stichtende loge R.G.L.B.
24 Les Disciples de Salomon Leuven 1968 (1802) 1979 stichtende loge R.G.L.B.
25 King Leopold I Bergen 1968 1979 stichtende loge R.G.L.B.
26 Chevalier Ramsay Brussel 1964 1979 stichtende loge R.G.L.B.
27 L'Avenir et l'Espérance Charleroi 1972 1979 stichtende loge R.G.L.B.
29 De Wijngaerdenranck Aarschot 1973 1979 stichtende loge R.G.L.B.
31 Les Trois Anneaux Brussel 1975 1979 stichtende loge R.G.L.B.
34 Le Marquis de Gages Waterloo 1977 1979 stichtende loge R.G.L.B.
35 Les Trois Briques Waterloo 1979 1979 stichtende loge R.G.L.B.
42 Hermès Brussel 1980 1980 overgegaan naar het Grootoosten van België
53 Charles de Lorraine Brussel 1992
71 Racines et Lumiere 2007
72 In Candore 2007
  1. ↑ stichtende loge Grootloge van België

Geschiedenis

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Geschiedenis van de vrijmetselarij in België voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Tempel loge Le Septentrion, Gent

In 1872 schrapte het Grootoosten van België - onder invloed van de oprukkende vrijzinnigheid - elke verwijzing naar de Opperbouwmeester van het Heelal uit haar werkwijze. Niet veel later werd de aanwezigheid van de Bijbel uit de loges gebannen. Op het einde van de 19e eeuw verloor het Grootoosten daardoor definitief zijn erkenning als reguliere obediëntie.

In de jaren na de Eerste Wereldoorlog gingen enkele loges van het Grootoosten van België echter de aanwezigheid van de Bijbel en de aanroeping van de Opperbouwmeester van het heelal opnieuw toepassen binnen hun werkwijze. Het ging om een formele invoering van deze begrippen, met louter symbolische waarde. Halverwege de jaren '50 had een derde van de loges dit voorbeeld nagevolgd. Binnen het Grootoosten werd hierover volop gediscussieerd, maar er werd geen compromis gevonden.

Uiteindelijk besloten als gevolg hiervan een aantal loges zich af te splitsen van het Grootoosten van België. Op 4 december 1959 ontving het Grootoosten bij aangetekend schrijven het ontslag van vijf loges: La Parfaite Intelligence et l’Etoile Réunies uit Luik, La Constance uit Leuven, Marnix van Sint-Aldegonde uit Antwerpen, Tradition et Solidarité uit Brussel en Septentrion uit Gent.

Twee dagen later werd in Luik de Grootloge van België opgericht met als doel opnieuw een internationale erkenning als reguliere vrijmetselaarsobediëntie verkrijgen. Weldra sloten zich meer loges aan waarvan sommige, zoals De Zwijger uit Gent en Les Amis du Commerce et la Persévérance Réunis uit Antwerpen, zich in twee groepen splitsten. De ene helft bleef bij het Grootoosten van België en de andere helft ging over naar de Grootloge van België. Van de 5.000 leden die het Grootoosten van België op dat moment telde stapten er 1.100 over naar de Grootloge.

De Antwerpse normaalschooldirecteur en biograaf van Willem Elsschot, Frans Smits (1891-1968), werd tot eerste grootmeester verkozen.De eerste erkenning gebeurde door de Opperraad voor België van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus in 1960. De United Grand Lodge of England erkende in 1964 de Grootloge van België als regulier.

In de jaren die hierop volgden ontstonden er echter opnieuw problemen met het principe van de Opperbouwmeester van het Heelal. Er kwam kritiek uit het buitenland dat door de Grootloge van België enkel lippendienst aan deze beginselen werd gedaan en bij herhaalde navraag door Angelsaksische obediënties - waaronder de Grand Lodge of New York - bleek dit ook daadwerkelijk het geval. In 1979 verbrak de United Grand Lodge of England ten gevolge hiervan haar banden met de Grootloge, hierin snel gevolgd door vele andere obediënties.

Direct hierna scheurden een negental loges zich van de Grootloge van België af een vormden op 15 juni 1979 de Reguliere Grootloge van België in een nieuwe poging om internationaal als reguliere obediëntie te worden erkend. Ook de Opperraad voor België van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus trok haar erkenning in, wat uiteindelijk leidde tot de vorming van een nieuwe obediëntie voor de hogere graden van de Schotse Ritus, de Belgische Opperraad van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus.

Grootmeesters

[bewerken | brontekst bewerken]

Een overzicht van de grootmeesters van de Grootloge van België tot de jaren '80 van de twintigste eeuw.

Periode Naam
1959-? Frans Smits
?-1964 Adelin Closset
1965-1967 Julien Van Driessche
1968-1970 Charles Wagemans
1971-1972 Clement Ceuppens
1973-1975 André Van Der Stricht
1976-1978 Edwin Commins
1979-1979 Herman Buskens

De hoogleraar en bestuurder Rik Van Aerschot (1928 - 2012) was een van de latere grootmeesters van de Grootloge van België.

Nationaal en internationaal

[bewerken | brontekst bewerken]

De ondertekening in 1989 van een gemeenschappelijke verklaring door het Grootoosten van België, de Grootloge van België, de Vrouwengrootloge van België en de Belgische federatie van Le Droit Humain, was een expliciete erkenning van de goede relaties tussen de verschillende obediënties van adogmatische of liberale strekking in België[4]. Inmiddels zijn er ook goede betrekkingen met Lithos Confederatie van Loges. De loges van deze vijf obedienties vergaderen veelal in dezelfde gebouwen. Geen van hen heeft formele relaties met de Reguliere Grootloge van België.

Van 2011 tot 2020 was de Grootloge van België lid van de internationale vrijmetselaarsorganisatie C.L.I.P.S.A.S. In het verleden maakte zij ook deel uit van de vrijmetselaarskoepel S.I.M.P.A., welke echter begin twintigste eeuw geleidelijk aan ophield te bestaan. Anno 2026 is de Grootloge lid van de Alliance Maçonnique Européenne (A.M.E.)[5].

Zie ook

[bewerken | brontekst bewerken]
[bewerken | brontekst bewerken]
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grootloge_van_België&oldid=70897088"