Naar inhoud springen

Hobby-Eberly-telescoop

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Hobby-Eberly-telescoop
Vernoemd naar Bill Hobby en Robert E. Eberly
Koepel van de Hobby-Eberlytelescoop
Observatorium McDonald-Observatorium
Organisatie Universiteit van Texas in Austin, Pennsylvania State University, Stanford-universiteit, Ludwig Maximilians-Universiteit, Georg-August-Universität Göttingen
Coördinaten 30° 41′ NB, 104° 1′ WL
Hoogte 2026 m
Golflengte optisch
Gebouwd 1994-1997
Eerste licht 10 december 1996
Type telescoop Spiegeltelescoop
Diameter 920 cm
Brandpuntsafstand 13,08 m
Website Website
Hobby-Eberly-telescoop (Texas)
Hobby-Eberly-telescoop
Portaal  Portaalicoon   Astronomie

De Hobby-Eberly Telescope (HET) is een moderne, voor spectroscopie geoptimaliseerde spiegeltelescoop. De telescoop bevindt zich op 2026 m hoogte op de Mt. Fowlkes in Texas, niet ver van het McDonald-Observatorium, en is genoemd naar de vroegere vice-gouverneur van Texas, Bill Hobby, en naar een weldoener uit Pennsylvania, Robert E. Eberly.

De Hobby-Eberly-telescoop

De hoofdspiegel heeft een effectieve diameter van 9,2 m. De telescoop is op een voor optische telescopen geheel nieuwe manier ontworpen. Een lichtopbrengst vergelijkbaar met die van de grootste bestaande telescopen, zoals de Keck-telescopen en de Very Large Telescope, moest tegen aanzienlijk lagere kosten worden gerealiseerd. In tegenstelling tot dergelijke telescopen is de HET niet in beide richtingen (azimut en declinatie) beweegbaar. Hij staat altijd op dezelfde declinatie van 55° boven de horizon, maar kan in azimutale richting bewegen. Daardoor is op een gegeven tijdstip slechts een beperkte cirkel aan de hemel toegankelijk, maar over een langere tijd beweegt een groot deel van de hemel door dit gebied. Het waar te nemen object wordt nu gevolgd door middel van een beweegbare „tracker” vlak bij het brandpunt van de hoofdspiegel, terwijl het object zich over dit cirkelvormige gebied verplaatst. De telescoop staat gedurende deze tijd stil. Afhankelijk van de declinatie van het object kan nu maximaal 0,75 tot 2,5 uur worden gevolgd.

De sferische hoofdspiegel van de Hobby-Eberly-telescoop bestaat uit 91 zeshoekige segmenten van elk 1 m diameter. De afmetingen van de hoofdspiegel bedragen 11,1 ×9,8 m, terwijl de lichtopbrengst overeenkomt met die van een spiegel van 9,2 m diameter. Door zijn constructie kan de HET niet met andere grote telescopen concurreren op het gebied van flexibiliteit, gezichtsveld en ruimtelijke resolutie. Daarentegen bereikt op zeer economische wijze de voor hogeresolutiespectroscopie noodzakelijke lichtsterkte.

De HET is een gezamenlijk project van de Universiteit van Texas in Austin, de Pennsylvania State University, de Stanford-universiteit, de Ludwig Maximilians-Universiteit in München en de Georg-August-Universität Göttingen. De eerste waarnemingen met een beperkt aantal elementen begonnen in 1996. In 1999 werd de telescoop voor wetenschappelijk onderzoek in gebruik genomen.

Ook de sinds november 2005 in gebruik zijnde Southern African Large Telescope gebruikt het concept van de Hobby-Eberly-telescoop.

  • (en) Website Hobby-Eberly-telescoop
Zie de categorie Hobby-Eberly Telescope van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Optische telescopen groter dan 4 meter
Naam Diameter (m) Spiegel Nationaliteit van de sponsors Locatie In gebruik
A. "Extreem grote telescopen" (diameter > 20 m):
Extremely Large Telescope (ELT) 39,3 798 segm. à 1,45 m ESO-landen Cerro Armazones, Chili gepland ca. 2024
Thirty Meter Telescope (TMT) 30 492 segm. à 1,4 m VS, Canada, Japan, China Mauna Kea-observatorium, Hawaï gepland ca. 2029
Giant Magellan Telescope (GMT) 24,5 7 spiegels à 8,4 m VS, Australië, Korea Las Campanas-observatorium, Chili gepland ca. 2024
B. Overige telescopen groter dan 4 meter:
Very Large Telescope 1 t/m 4 4 × 8,2 = 32,8 4 × enkel ESO-landen + Chili Paranal-observatorium, Chili 1998-2001
Keck-telescopen I en II 2 × 10 = 20 gesegmenteerd VS Mauna Kea-observatorium, Hawaï 1993, 1996
Large Binocular Telescope (LBT) 2 × 8,4 = 11,8 2 × enkel VS, Italië, Duitsland Mount Graham Int.-obs., Arizona 2007
Gran Telescopio Canarias (GTC) 10,4 gesegmenteerd Spanje, Mexico, VS Obs. R. de los Muchachos, Can. Eil. 2006
Southern African Large Telescope (SALT) 9,5 gesegmenteerd Zd.-Afrika, VS, VK, Duitsland, Polen, Nw.-Zeeland South African Astron. Obs., Zd.-Afrika 2005
Hobby-Eberly-telescoop (HET) 9,2 gesegmenteerd VS, Duitsland McDonald-observatorium, Texas 1997
Subaru-telescoop (JNLT) 8,3 enkel Japan Mauna Kea-observatorium, Hawaï 1999
Gemini North 8,1 enkel VS, VK, Canada, Chili, Australië, Argentinië, Brazilië Mauna Kea-observatorium, Hawaï 1999
Gemini South 8,1 enkel VS, VK, Canada, Chili, Australië, Argentinië, Brazilië Cerro Pachón, Chili 2001
Atacama-obs. v.d. Univ. van Tokio (TAO) 6,5 enkel Japan Cerro Chajnantor, Chili 2011?
Multiple/Magnum Mirror Telescope (MMT) 6,5 enkel VS Fred L. Whipple Obs., Arizona 1987, 2002
Magellan-1 (‘W. Baade’) en -2 (‘L. Clay’) 6,5 enkel VS Las Campanas-observatorium, Chili 2000, 2002
Bolshoi Teleskop Alt-azimutalnyi (BTA-6) 6 enkel Rusland Zelentsjoekskaja, Karatsjaj-Tsjerk. (Rusl.) 1976
Large Zenith Telescope (LZT) 6 vloeibaar Canada, Frankrijk M. Knapp Research Forest, Brits-Columbia 2003
Haletelescoop 5 enkel VS Palomar-observatorium, Californië 1948
William Herschel-telescoop 4,2 enkel VK, Nederland, Spanje Obs. R. de los Muchachos, Can. Eil. 1987
Southern Astrophys. Res. Telescope (SOAR) 4,1 enkel VS, Brazilië Cerro Pachón, Chili 2002
Niet opgenomen zijn telescopen die nog overwogen worden (zoals de Overwhelmingly Large Telescope (OWL), voorlopig opgeschort, zie ESO).