Hoensbroek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hoensbroek
Gebrook
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Hoensbroek
(Details)
Hoensbroek
Hoensbroek
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Heerlen Heerlen
Coördinaten 50° 55′ NB, 5° 56′ OL
Algemeen
Inwoners (2008) 19.972[1]
Overig
Postcode 6430 - 6433
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Hoensbroek (Limburgs: Gebrook) is een plaats in de gemeente Heerlen met 19.972 inwoners. Tot 1982 was Hoensbroek een zelfstandige gemeente, sindsdien is het een stadsdeel en plaats binnen de gemeente Heerlen[2].

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan[bewerken]

Hoensbroek heette aanvankelijk Broek of Broich, hetgeen 'moeras' betekent. (De Limburgse aanduiding Gebrook betekent niets anders dan 'het moeras'.) In 1388 werd het afgescheiden van Heerlen en geschonken aan ridder Herman Hoen, wiens familie van dan af Hoen van den Broeck, later Van Hoensbroeck zou heten en een van de aanzienlijkste adellijke families in Limburg werd. Deze Herman Hoen bouwde vervolgens het kasteel, dat nu Kasteel Hoensbroek heet en was er de eerste bewoner van. Op deze plaats had vanaf de dertiende eeuw al een motte en een verdedigingswerk gestaan. Hoensbroek is de samenvoeging van 'Hoens zu Broeck'.

Staatkundige situatie[bewerken]

De heerlijkheid Hoensbroek viel onder de zogeheten Landen van Overmaas, die tezamen met het oude hertogdom Limburg na 1288 onder Brabants bestuur waren gekomen. In 1473 verenigden de Overmazers en de Limburgers hun Staten tot de Staten van Limburg en de Landen van Overmaas en zetelden aldus in de Staten-Generaal van de Nederlanden. In 1661 kwam het gebied in Spaanse handen en van 1713 tot 1785 viel het onder Oostenrijk.

Steenkoolwinning[bewerken]

Het dorp bleef bescheiden van omvang tot het begin van de 20e eeuw, toen er meerdere steenkolenmijnen werden geopend (onder andere de Staatsmijn Emma), die voor een aanzienlijke toename van de bevolking zorgden. Dit maakte de bouw van nieuwe woonwijken noodzakelijk, met als gevolg dat Heerlen en Hoensbroek steeds dichter naar elkaar toe groeiden.

Heden[bewerken]

Tegenwoordig vormen Heerlen en Hoensbroek een aaneengesloten bebouwd gebied. Alleen de steenberg van de voormalige Oranje Nassau III-mijn, die thans is ingericht als park, vormt nog een soort van barrière tussen de plaatsen. De mijnen in de regio zijn inmiddels allemaal gesloten, maar veel van de ervoor aangelegde arbeiderswijken bestaan nog.

Wapen[bewerken]

Het wapen van Heerlen

Het wapen van Hoensbroek toont een zwarte leeuw op een zilveren veld met vier horizontale rode balken. Het is het wapen van de familie Van Hoensbroeck, naar wie de voormalige gemeente en het huidig stadsdeel Hoensbroek is genoemd. In het nieuwe wapen van de gemeente Heerlen neemt dat van Hoensbroek de rechterhelft in. Daarmee wordt tot uitdrukking gebracht dat Hoensbroek ook historisch gezien geen stadsdeel is van Heerlen, maar dat het binnen de gemeente een aanzienlijke eigen positie inneemt. Door de samenvoeging zijn Heerlen en Hoensbroek juridisch weer terug bij af, nadat zes eeuwen eerder Hoensbroek van de heerlijkheid Heerlen was afgesplitst.

Landschap[bewerken]

Hoensbroek ligt met het zuidelijke deel in het Bekken van Heerlen en met het noordelijk deel op het zuidelijkste deel van het Plateau van Doenrade. In het bekken ontspringen verschillende beken die uitkomen in de Geleenbeek. Door Hoensbroek loopt de Caumerbeek.

Hoensbroek ligt op een hoogte van ongeveer 100 meter boven NAP. De plaats is sterk verstedelijkt en is vastgebouwd aan Brunssum en Heerlerheide. Open landschap vindt men in het noordwesten en het zuidwesten. Natuurgebieden zijn te vinden in het dal van de Geleenbeek en de Caumerbeek, in de omgeving van het kasteel.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Kasteel Hoensbroek, vooraanzicht (ingang)
(Grote) Johannes Evangelistkerk

Kasteel[bewerken]

  • Het bezienswaardige Kasteel Hoensbroek stamt uit de 13de eeuw, waarvan een gedeelte later is bijgebouwd. Dit 13e-eeuwse kasteel heeft nog een voorganger gehad. Rondom dit kasteel is eeuwenlang gevochten. Kasteel Hoensbroek speelde ook een rol bij de geschiedenis van de Bokkerijders.

Kerken[bewerken]

Kapellen e.d.[bewerken]

  • De Calvariekapel aan de hoek Julianastraat-Sint-Jansstraat, is een bakstenen zuil met sierlijke overhuiving en daarop aangebracht een kruisbeeld in reliëf. Het is opgericht in 1906.
  • De Lourdesgrot van Mariarade, aan de Hommertweg achter 169, van 1929, werd opgetrokken in kalksteen en is ontworpen door L. Schlosser. Er werden zeven reliëfs aangebracht, episoden uit het leven van Maria verbeeldend, die vervaardigd werden door Eugène Quanjel. De grot heeft een hardstenen altaar.
  • Het Heilig Hartbeeld aan het Kerkplein, van 1939.
  • Het Heilig Hartbeeld aan de Hoofdstraat, van 1920.

Mijnwerkerskoloniën[bewerken]

  • De oudste woongroep voor de mijnwerkers is Butting (1908-1910) aan Buttingstraat 28-46 en Nieuwenhofstraat 2-20.
  • Woninggroep Kasteel, aan het Gouverneur Baron van Hövellplein, was voor ambtenaren van de mijn.
  • Woninggroep Klooster, aan Emmastraat en omgeving, 68 woningen, ontworpen door Jan Stuyt, 1915-1916.
  • Complex Slakken-Horst-Metten, van 262 woningen, aan Pastoor Röselaersplein en omgeving, 1913-1922, overeenkomstig de tuindorpgedachte. Er zijn nog 190 woningen van dit complex bewaard gebleven.
  • Complex De Wingerd, aan Wingerdstraat en omgeving, omvat 207 woningen. Het is later gerenoveerd.

Overige bouwwerken[bewerken]

Wijken en buurten[bewerken]

Hoensbroek wordt door de gemeente opgedeeld in de volgende wijken:

Infrastructuur[bewerken]

Hoensbroek ligt langs de A76

Het dorp heeft een treinstation en is bereikbaar met de trein, vanaf Station Kerkrade Centrum en Station Sittard.

Vroeger liep vanaf de Staatsmijn Emma een mijnspoorweg door Hoensbroek in zuidwestelijke richting naar Nuth. Deze is echter opgebroken.

Lijst met sportverenigingen in Hoensbroek[bewerken]

Geboren[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Brunssum, Heerlerheide, Amstenrade, Vaesrade, Nuth, Heerlen

Zie ook[bewerken]

Icoontje WikiWoordenboek Zoek Hoensbroek op in het WikiWoordenboek.