Nuth (plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuth
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Nuth
(Details)
Nuth (plaats)
Nuth (plaats)
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Nuth Nuth
Coördinaten 50° 55′ NB, 5° 53′ OL
Algemeen
Inwoners (01-01-2014) 5497
Hoogte 89 m
Overig
Postcode 6360-6361
Netnummer 045
Belangrijke verkeersaders A76, N298
Foto's
Sint-Bavokerk
Sint-Bavokerk
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Nuth (Limburgs: Nut) is een dorp in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg, gelegen langs de autosnelweg A76 tussen de stedelijke gebieden van Heerlen en Sittard-Geleen. Het is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Nuth. In en rond het dorp wonen circa 5500 mensen.

De plaats Nuth ligt in het oosten van de gemeente en vervult hierin een centrumfunctie, met onder andere een station langs de lijn Heerlen – Sittard en een groot bedrijventerrein langs de A76. Het centrum van het dorp ligt langs de provinciale weg van Brunssum naar Valkenburg, de N298. Hier zijn het gemeentehuis en rondom het marktplein verschillende winkels te vinden.

Geschiedenis[bewerken]

Nuth ontwikkelde zich in de middeleeuwen ten zuiden van de Geleenbeek, op de noordhelling van het Centraal Plateau.

Nuth behoorde tot het Land van Valkenburg, om in 1626 een zelfstandige heerlijkheid te worden. In 1896 werd een station geopend. De opening van de mijnen in de 20e eeuw zorgde voor uitbreiding van de plaats. Zo werd er in 1919 een wijkje gebouwd voor spoorwegarbeiders die er een emplacement ten behoeve van de mijnen aanlegden. Ook in de 2e helft van de 20e eeuw werden meerdere woonwijken bijgebouwd. Daarnaast kwamen er bedrijventerreinen: De Horsel en De Reuken. Omstreeks 1900 ontstond op De Horsel de Kleiwarenfabriek Nuth, welke in 2013 gesloten werd. In 1971 vestigde zich hier de Makro. Tegenwoordig wordt De Horsel beschouwd als een bovenregionaal bedrijventerrein.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • De Sint-Bavokerk staat ten noorden van deze weg in het oudste gedeelte van Nuth. De kerk werd in haar oorspronkelijke vorm gebouwd in het jaar 1763 en in 1922 groots uitgebouwd tot haar huidige vorm. De kerk staat op een kerkheuvel waar de huizen in een cirkel omheen zijn gebouwd.
  • Huis De Dael, een kasteelachtig landhuis, 17e en 18e eeuws.
  • Kasteel Reijmersbeek, 16e eeuws, met kasteelhoeve.
  • Diverse boerderijen, deels in vakwerk, zoals:
    • Vink 9, vierkantshoeve
    • Dorpstraat 49, van 1711.
    • Dorpstraat 53, 17e eeuws, met vakwerkhuis.
    • Dorpstraat 61, vierkantshoeve van 1790 en 1795.
    • Molenveld 6, van 1767.
    • Molenveld 20, vakwerkhoeve, van 1804.
    • Branterweg 16, 18e en 19e eeuwse boerderij.
    • Branterweg 18, 18e en 19e eeuwse boerderij, deels vakwerk.
    • Branterweg 20, van 1770, deels vakwerk.
    • Branterweg 22, van 1770, deels vakwerk.
    • Hellebroek 30, hoeve 18e en 19e eeuw, schuur van 1785.
    • Hellebroek 32, vierkantshoeve van 1820.
    • Pingerweg 11, 18e eeuwse hoeve.
    • Kamp 1, 18e-19e eeuwse hoeve.
    • Kamp 2, 18e-19e eeuwse hoeve.
    • Kamp 3, hoeve van 1790.
    • Nierhoven 11, hoeve van 1679 en jonger.
    • Stationstraat 312, hoeve van 1750 en 1840.
Zie ook

Buurtschappen[bewerken]

Nuth omvat naast het dorp zelf, de omliggende wijken en het kerkdorp Vaesrade, ook een groot aantal kleine buurtschappen, voornamelijk in het gebied ten westen van de plaats, in en langs het beboste dal van de Platsbeek, in alfabetische volgorde:

Het grootste plaatsje binnen deze groep van circa 8 gehuchten is Tervoorst. De buurtschappen tellen bij elkaar ongeveer 860 inwoners.

In Nuth zelf wordt het Nuther dialect gesproken. Dit is een van de tussenliggende dialecten in het centrale deel van Zuid-Limburg (tussen Kerkrade en Maastricht).

Natuur en landschap[bewerken]

Nuth ligt op de helling die van het Geleenbeekdal naar het Centraal Plateau voert. De kerk ligt op ongeveer 85 meter hoogte. Ten noorden van Nuth loopt de Platsbeek in oostelijke richting. Nuth is uitgegroeid tot een betrekkelijk grote plaats met tevens enkele uitgestrekte bedrijventerreinen.

Sport en recreatie[bewerken]

RKSV Minor is de plaatselijke voetbalvereniging. Deze vereniging deelt sinds 2005 complex de Kollenberg met de plaatselijke hockeyclub HC Nuth.

Trivia[bewerken]

Eind jaren tachtig kwam Nuth in het nieuws nadat de terreurbeweging RaRa een aanslag had gepleegd op de Makro-vestiging in het dorp. Het gebouw ging volledig in vlammen op. Na deze aanslag trok de eigenaar van Makro zich terug uit Zuid-Afrika, waar de apartheid toen nog van kracht was.

Geboren[bewerken]

  • Joseph Kerckhoffs (1789-1867) , geneesheer, legerarts , schrijver van publicaties ter bevordering van de (militaire) geneeskunde en bestrijding van de kwakzalverij.
  • Auguste Kerckhoffs (1835-1903), een Nederlands linguïst en cryptograaf.
  • Frans de Wever (1869 - 1940) , Nederlandse huisarts, mijnarts, spoorarts, gemeente-arts, en stichter van een ziekenhuis.
  • August de Wever (1874-1947), huisarts, botanicus, mede-oprichter van het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg
  • Joep Packbiers (1875-1957), een Nederlandse (olympisch) handboogschutter
  • Henri Hermans (1883-1947), dirigent
  • Jan Drummen (1891-1966), architect
  • Hub Ritzen (1912-1972), geschiedschrijver, gemeentesecretaris van Hoensbroek
  • Jos Hermans (1930), een Nederlandse beeldhouwer, schilder en glazenier
  • Jos Schreurs (1934), Nederlands voormalig senator
  • Hubert Bruls (6 februari 1966), burgemeester van Nijmegen

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Vaesrade, Schinnen, Hoensbroek, Spaubeek, Wijnandsrade, Hunnecum, Schimmert

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]