Hogeland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Dit artikel gaat over de streek in Groningen, voor de wijk in Enschede zie Hogeland (Enschede); voor de wijk Hogeland in Leiden zie Hooglandse Kerk
Locatie van het Hogeland

Het Hogeland (ook geschreven als Hoogeland) is de streek in de provincie Groningen ten noorden van het Reitdiep en het Damsterdiep. De naam verwijst naar de relatief hoge ligging van de grond, veroorzaakt door de aanslibbing van de zee. De bodem bestaat dan ook uit zeeklei.

Vanouds wordt de driehoek stad Groningen-Bedum-Ten Boer niet tot het Hogeland gerekend. Dit gebied wordt ook wel aangeduid als Lageland. Deze streek ligt inderdaad een stuk lager zijn omgeving en is sinds de twaalfde of dertiende eeuw omringd door een in onbruik geraakte binnendijk, de Wolddijk. Dit lage gebied wordt ook wel het Centrale Woldgebied genoemd.

De naam Ho(o)geland is ontleend aan het bestuurlijke district Hoogelandsteradeel (ook wel Hogelandsteradeel), een onderdeel van Fivelingo dat tussen 1659 en 1749 heeft bestaan. Op de provinciekaart door Van Starkenborgh van omstreeks 1680 wordt de benaming Hooge Land gebruikt voor het gebied in Fivelingo ten noorden van het Damsterdiep. Ten zuiden daarvan liggen de Lage Landen. Sinds het midden van de 19e eeuw wordt de naam Hoogeland vooral gebruikt om het akkerbouwgebied van Hunsingo, later ook van Fivelingo aan te duiden; de spellingsvariant Hogeland raakte vanaf het einde van de 20e eeuw in zwang. Hoogeland is de werknaam van een nieuwe fusiegemeente, waarin Bedum, Eemsmond, De Marne en Winsum vermoedelijk in 2019 opgaan. De rest van het Hogeland, namelijk de gemeente Loppersum en het noordelijke deel van Appingedam en Delfzijl zal waarschijnlijk deel gaan uitmaken van een andere fusiegemeente.

Het Hogeland wordt vaak afgezet tegen het Oldambt en de Veenkoloniën.

Het Hogeland staat - net als het Oldambt - bekend om de scherpe (historische) tweedeling tussen herenboeren en landarbeiders. In de negentiende en twintigste eeuw leidde deze sociaal-economische tegenstelling vaak tot hardnekkige sociale conflicten. In tegenstelling tot het Oost-Groningen kreeg het socialisme hier minder aanhang en bleven veel landarbeiders kerkelijk georiënteerd. Slechts in enkele plaatsen (Uithuizen, Appingedam, Wehe, Zoutkamp en Zuidhorn) werden om de orde te handhaven kazernes voor de marechaussee gebouwd, in tegenstelling tot Oost-Groningen, waar twaalf kazernes verrezen. Socialistische enclaves op het Hogeland waren vanouds Usquert, Warffum, Eenrum en in mindere mate Uithuizen.

Het Hogeland werd veel bezongen in de liedjes van Ede Staal, ook wel de Jacques Brel van Groningen genoemd.

In maart 2013 werd in een onderzoek naar de bestuurlijke toekomst van Groningen voor het eerst gepleit voor een gemeente Hogeland. Deze zou moeten gaan bestaan uit de gemeenten De Marne, Winsum, Bedum en Eemsmond. De Eemshaven zou dan worden losgemaakt van Eemsmond en bij een nieuwe gemeente rond Delfzijl worden gevoegd. Augustus 2016 besloten de besturen van deze vier gemeenten het fusieplan aan de gemeenteraden voor te leggen. De inwoners zullen te zijner tijd worden geraadpleegd over de naam van de toekomsige gemeente. Een voorstel om de omgeving van Oldehove in de gemeente Zuidhorn toe te voegen aan de nieuwe gemeente Hogeland heeft het niet gehaald.[bron?]

Enkele bekende plaatsen op het Hogeland zijn Winsum, Warfhuizen, Mensingeweer, Eenrum, Kloosterburen, Wehe-den Hoorn, Pieterburen, Westernieland, Leens, Loppersum, Ulrum, Baflo, Warffum, Eenum, Spijk, Westeremden, Zeerijp, Uithuizen en Uithuizermeeden.

De spoorlijn Groningen-Roodeschool wordt ook wel het hogelandspoor genoemd.

Museum en school[bewerken]

In Warffum is het Openluchtmuseum Het Hoogeland gevestigd.

De scholengemeenschap voor middelbaar onderwijs (vmbo, havo en vwo) met vestigingen in Warffum, Uithuizen en Wehe-den Hoorn, heet Het Hogeland College.

Externe links[bewerken]