Koolwijk (Noord-Brabant)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koolwijk
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Koolwijk (Noord-Brabant)
Koolwijk (Noord-Brabant)
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Oss Oss
Coördinaten 51° 46′ NB, 5° 37′ OL
Algemeen
Inwoners 174
Overig
Postcode 5373 (Herpen)
Netnummer 0412
Woonplaats (BAG) Koolwijk
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Sint-Annakapel
Sint-Annakapel

Koolwijk (in het plaatselijk dialect als Kôlluk uitgesproken) is een buurtschap in Noord-Brabant en een van de kernen van de gemeente Oss. Echter, van oudsher voelen de bewoners zich meer betrokken bij Herpen, van welke gemeente het tot 1941 een onderdeel was. Tot 1 januari 2003 behoorde Koolwijk tot de gemeente Ravenstein, die op die datum in de gemeente Oss is opgegaan.

Koolwijk is gelegen tussen Berghem en Herpen in. Ondanks dat het niet meer dan een gehucht is, wordt het verdeeld in de Grote Koolwijk en de Kleine Koolwijk. Het laatste gehucht ligt een kilometer ten westen van de Grote Koolwijk in de richting van Berghem.

Toponymie[bewerken]

De naam komt van een koele en heldere beek die vroeger van de hogere heidegronden naar de Beerse Maas liep. Vroeger heette het dorp dan ook Koelbeek of Coelbeeck. Later is dit veranderd in Koolwijk.

Sint-Annakapel[bewerken]

De Sint-Annakapel op de Grote Koolwijk werd voor het eerst vermeld in 1485, toen de Annaverering grote populariteit genoot. Ze vormde een onderdeel van de parochie Herpen. Het betrof een kleine eenbeukige kapel.

Na 1629 fungeerde de kapel als grenskerk, in het Land van Ravenstein gelegen, voor de bewoners van de nabijgelegen Meierij van 's-Hertogenbosch, waar de uitoefening van de katholieke godsdienst verboden was. Na 1672 kwam hier een einde aan, daar schuurkerken voortaan toegestaan waren. De kapel werd omstreeks deze tijd vergroot en kreeg een toren.

In 1820 werd de kapel opnieuw uitgebreid doordat men nu de zijbeuken verlengde langs de toren heen. Uiteindelijk kwam er in 1936 een ingrijpende verbouwing tot stand waarbij muren geheel werden afgebroken en nieuw opgetrokken, de toren werd verhoogd en een sacristie werd aangebouwd. De huidige kapel wordt omschreven als een eenvoudige bakstenen georiënteerde kapel met pannendak, driezijdige koorsluiting en lage ingebouwde toren met open dakruiter.

De kapel bezit een waardevol gepolychromeerd beeld uit omstreeks 1490 van Anna te Drieën. Een kopie daarvan bevindt zich in een buitennis in de oostelijke koorsluiting. Voorts is er een neobarok beeld van Anna met Maria uit de eerste helft van de 19e eeuw.

De kapel was het doel van een jaarlijkse bedevaart. In de 18e eeuw verwierf men een reliek van de Heilige Anna en op 15 mei 1801 deed Paus Pius VII een aflaatbul uitgaan, zodat aan hen die de kapel op 26 juli bezochten een volle aflaat werd verleend.

Ook tegenwoordig wordt op de feestdag van Sint-Anna een openluchtmis gehouden en wel op het nabijgelegen Kapelveld. Hieraan nemen honderden mensen deel, in 1997 zelfs 2000.

Natuur en landschap[bewerken]

Koolwijk wordt aan de zuidzijde begrensd door het op een dekzandrug gelegen natuurgebied Herperduin. Ten noorden van Koolwijk ligt het rivierkleigebied dat samenhangt met de bedding van de Beerse Maas. Dit landbouwgebied wordt doorsneden door de Hertogswetering.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Herpen, Dennenburg, Berghem

Zie ook[bewerken]