Korstmossen-dennenbos

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Korstmossen-dennenbos
Korstmossen-dennenbos met grove den en rendiermos
Korstmossen-dennenbos met grove den en rendiermos
Syntaxonomische indeling
Klasse:Vaccinio-Piceetea (Klasse van de naaldbossen)
Orde:Vaccinio-Piceetalia
Verbond:Dicrano-Pinion (Verbond van de naaldbossen)
Associatie
Cladonio-Pinetum sylvestris
Kobendza, 1930

Het korstmossen-dennenbos (Cladonio-Pinetum sylvestris) is een voor Nederland zeldzame associatie uit de klasse van de naaldbossen, een bosplantengemeenschap die voorkomt op droge, voedselarme en zure zandbodems en die gekenmerkt wordt door de aanwezigheid van rendiermossen.

Naamgeving, etymologie en codering[bewerken]

  • Synoniemen: Cladonio-Pinetum Juraszek 1927, Cladonio arbusculae-Pinetum sylvestris, Cladonio rangiferinae-Pinetum sylvestris (Kobenza 1930) em.Passarge 1956
  • Duits: Flechten-Kiefernwald
  • Syntaxoncode (Nederland): 41Aa2

De naam Cladonio-Pinetum sylvestris is afgeleid van de wetenschappelijke namen van twee belangrijke soorten/soortgroepen in de associatie, de rendiermossen (Cladonia sp.) en de grove den (Pinus sylvestris).

Kenmerken[bewerken]

Het korstmossen-dennenbos is een voor Nederland zeer zeldzaam en bedreigd bostype, dat voorkomt op droge, voedselarme en zure zandbodems zoals op stuifzand, op droge heide en in kalkarme duinen.

Deze vegetatie zal spontaan, maar zeer traag, verder evolueren naar het kussentjesmos-dennenbos.

Structuur[bewerken]

Het korstmossen-dennenbos is een laagblijvend bosvegetatie. De boomlaag wordt maximaal 10 m hoog en bestaat praktisch volledig uit weinig vitale exemplaren van grove den en in mindere mate zomereik. De struiklaag is weinig ontwikkeld, de kruidlaag is beperkt tot struikhei en schrale grassen als bochtige smele.

De moslaag is zeer goed ontwikkeld en bestaat uit zowel bladmossen als korstmossen.

Soortensamenstelling[bewerken]

Grove den
Dennenorchis
Dennenwolfsklauw
Gerimpeld gaffeltandmos
Open rendiermos

De associatie heeft geen specifieke kensoorten, maar enkele kensoorten van de klasse van de naaldbossen zijn vrij strikt beperkt tot deze associatie: de grote-, dennen- en stekende wolfsklauw, het klein wintergroen, het Linnaeusklokje, het gerimpeld gaffeltandmos en het riempjesmos.

Daarnaast vinden we vooral soorten van stuifzand en droge heide, zoals struikhei, bochtige smele, fijn schapengras en verschillende rendiermossen, die het korstmossen-dennenbos differentiëren ten opzichte van de associatie van het kussentjesmos-dennenbos.

De voor Nederland belangrijkste soorten zijn:

Boomlaag
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kV >70% Grove den Pinus sylvestris
>60% Zomereik Quercus robur
>20% Zachte berk Betula pubescens
Struiklaag
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
>40% Amerikaanse vogelkers Prunus serotina
>30% Wilde lijsterbes Sorbus aucuparia
Kruidlaag
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kK <10% Dennenorchis Goodyera repens
kK <10% Dennenwolfsklauw Huperzia selago
kK <10% Stekende wolfsklauw Lycopodium annotinum
kK <10% Linnaeusklokje Linnaea borealis
dA >70% Struikhei Calluna vulgaris t.o.v. kussentjesmos-dennenbos
>50% Bochtige smele Deschampsia flexuosa
dA >40% Fijn schapengras Festuca filiformis t.o.v. kussentjesmos-dennenbos
>30% Pijpenstrootje Molinia caerulea
Grote wolfsklauw Lycopodium clavatum
Klein wintergroen Pyrola minor
Moslaag
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kV >50% Gerimpeld gaffeltandmos Dicranum polysetum
kK <10% Gerimpeld platmos Plagiothecium undulatum
kK <10% Struisveermos Ptilium crista-castrensis
kK <10% Riempjesmos Rhytidiadelphus loreus
>90% Gewoon gaffeltandmos Dicranum scoparium
>70% Bronsmos Pleurozium schreberi
>50% Gewoon peermos Pohlia nutans
>50% Gewoon klauwtjesmos Hypnum cupressiforme
>30% Heideklauwtjesmos Hypnum jutlandicum
dA >30% Open rendiermos Cladonia portentosa t.o.v. kussentjesmos-dennenbos

Verspreiding en voorkomen[bewerken]

Het korstmossen-dennenbos heeft een breed verspreidingsgebied over het laagland van West- en Midden-Europa.

In Nederland is ze zeer zeldzaam en komt enkel voor in de stuifzanden op pleistocene zandgronden of in de duinen. Ze behoort er tot de meest bedreigde plantengemeenschappen.

Bedreiging en bescherming[bewerken]

Net als de meeste voedselarme bossen worden korstmossen-dennenbossen bedreigd door verruiging, en dat vooral door hoge stikstofdeposities vanuit de atmosfeer.