Marine (strijdmacht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Afgedankte marineschepen in de haven van Zeebrugge, de belangrijkste marinebasis van België
Modern fregat

De Marine of zeemacht is het onderdeel van de strijdkrachten dat zich bezighoudt met de oorlogsvoering op zee.

De Nederlandse marine heet de Koninklijke Marine, de Belgische marine heet de marinecomponent. Vóór 1795 werd voor de marine de benaming Admiraliteit gebruikt.

In het Nederlands is de marine een onderdeel van de defensie, toch was het oorspronkelijk niet, toen het woord marine alleen 'de schepen van een natie' betekende. In het Middelnederlands betekende marine zelfs slechts 'waterkant' of 'zeekust'. Duitsland noemde haar marine in de Tweede Wereldoorlog Kriegsmarine. Tegenwoordig is dat Deutsche Marine. Het Engelse woord voor marine is navy. Ook hier is de historische ontwikkeling van dit woord duidelijk, waar de marine van de koning, voor oorlogsdoeleinden dus Royal Navy heet en de koopvaardijvloot Merchant Navy, of Mercantile Marine.

Geschiedenis van de marine[bewerken]

HMS Victory, het oudste oorlogsschip dat nog steeds bestaat.

Zeegevechten bestaan al sinds de mensheid gebruik begon te maken van krijgsvoertuigen die zich over het water konden voortbewegen. De meeste landen en stadstaatjes uit de oudheid hadden geen onafhankelijke marine, maar hun kooplieden bewapenden wel vaak hun schepen.

De eerste 'echte' marine werd door de Grieken en Romeinen opgezet om de Middellandse zee te vrijwaren van piraten. Hiervoor werden vooral galeien gebruikt. Deze schepen dienden meer om soldaten te vervoeren dan om zelf te vechten, maar konden indien nodig worden gebruikt om andere schepen te rammen en zo te laten zinken. De soldaten aan boord van deze schepen waren echter meer getraind in een tegen een gevechten dan echt gevechten op zee. Dit soort zeegevechten bleven bestaan tot de Middeleeuwen.

In de beginjaren van de 16e eeuw bestonden er nog geen echte oorlogsschepen. De koopvaardijschepen waren soms, voor de veiligheid, bewapend met kanonnen en werden tijdens een oorlog gevorderd voor de zeemacht van zeehelden zoals Michiel de Ruyter. Pas later werden werkelijke oorlogsschepen gebouwd en werden de koopvaardijschepen geleidelijk aan niet meer bewapend. De ontwikkeling van schepen die kanonnen konden vervoeren droeg wel bij aan het feit dat de Europeanen overal ter wereld steeds meer voet aan de grond kregen. Ook werden schepen naarmate ze meer bewapening kregen steeds vaker zelf als wapen ingezet in plaats van enkel als middel om soldaten te vervoeren. Vooral Spanje en Portugal begonnen in de Gouden Eeuw met het ontwikkelen van hele vloten oorlogsschepen. Midden 17e eeuw werd Engeland een marinegrootmacht.

Een tweede stap in de ontwikkeling van de marine kwam toen oorlogsschepen, die net als koopvaardijschepen van hout waren gemaakt, ging bepantseren met metalen platen; de zogenaamde ironclads. Sinds de ontwikkeling van de stoomboot werd dit scheepstype steeds meer gebruikt als oorlogsschip. De Franse FS Gloire en Britse HMS Warrior waren de eerste moderne oorlogsschepen. De strijd tussen de CSS Virginia en de USS Monitor tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog wordt vaak gezien als de eerste moderne zeeslag.

In de late 19e eeuw deden ook onderzeeërs hun intrede als marineschepen. In de Eerste Wereldoorlog bleken deze schepen al een grote aanwinst voor de marine van een land. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakten vooral de Duitsers gebruik van onderzeeërs.

Een andere grote ontwikkeling op het gebied van marine was het vliegdekschip, waarmee de marine gecombineerd kon worden met de luchtmacht.

Marine in Nederland en België[bewerken]

De Nederlandse marine staat bekend als de Koninklijke Marine. Deze bestaat onder ander uit het Korps Mariniers. De taken van de marine tonen de laatste jaren net als bij de andere krijgsmachtonderdelen een verschuiving van de gevechtstaak naar crisisbeheersing. In Nederlands-Indië had men in de koloniale tijd de Koloniale marine.

In België heet de marine de Marinecomponent. De Belgische defensie kent 4 componenten waarvan de marine of de vroegere zeemacht er een van is. De overige 3 zijn de landcomponent, luchtcomponent en medische component.

Rangen[bewerken]

Traditioneel kent de marine twee rangensytemen; een voor personeel en een voor officieren.

De Nederlandse marine (vloot) kent onder andere de volgende rangen:


De Belgische Marinecomponent kent volgende graden

Opperofficieren:

  • Admiraal
  • Viceadmiraal
  • Divisieadmiraal
  • Flottieljeadmiraal

Hoofdofficieren:

  • Kapitein ter zee
  • Fregatkapitein
  • Korvetkapitein

Lagere Officieren:

  • Luitenant-ter-zee 1e klasse
  • Luitenant-ter-zee
  • Vaandrig-ter-zee
  • Vaandrig-ter-zee 2e klasse

Hoofdonderofficieren:

  • Oppermeester-chef
  • Oppermeester

Keuronderofficieren

  • 1e Meester-chef
  • 1e Meester

Lagere Onderofficieren

  • Meester-chef
  • Meester
  • 2e Meester

Keurvrijwilligers

  • 1e Kwartiermeester-chef
  • Kwartiermeester-chef

Lagere Vrijwilligers

  • Kwartiermeester
  • 1e Matroos
  • Matroos

(Kentekens graden)

In de Amerikaanse marine werd lange tijd de rang Commodore gebruikt. Deze is inmiddels vervangen door Rear Admiral (Lower Half).

Schepen[bewerken]

Bij de hedendaagse marine worden schepen vaak verdeeld in zeven groepen:

Naast de schepen uit deze groepen bestaan er ook nog extra of tussen classes zoals de oiler (Amerikaanse marine), mijnenveger, patrouillevaartuig en onderzoeksschip.

Marineschepen hebben voor hun naam vaak een afkorting van drie letters, die aangeven bij welke marine het schip hoort. Voorbeelden zijn:

Nationaalvoorvoegsel Marine Betekenis
HMS Royal Navy His/Her Majesty's Ship/Submarine
SMS en SM U Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine en Kaiserliche Marine Seiner Majestät Schiff en Seiner Majestät Unterseeboot
Hr.Ms./Zr.Ms. Koninklijke Marine Harer/Zijner Majesteits
Portal.svg Portaal Marine