Natriumboorhydride

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Natriumboorhydride
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van natriumboorhydride
Structuurformule van natriumboorhydride
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
NaBH4
IUPAC-naam natriumtetrahydroboraat(I-)
Molmassa 37,83252928 g/mol
CAS-nummer 16940-66-2
PubChem 22959485
Beschrijving Wit kristallijn poeder
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
OntvlambaarCorrosiefToxisch
Gevaar
H-zinnen H260 - H301 - H311 - H314
EUH-zinnen geen
P-zinnen P223 - P231+P232 - P280 - P301+P310 - P370+P378 - P422
Hygroscopisch? ja
Opslag Gescheiden van sterke zuren, alcoholen, metalen in poedervorm, water en oxiderende stoffen. Koel en droog opslaan in een goed gesloten recipiënt.
VN-nummer 1426
ADR-klasse Gevarenklasse 4.3
LD50 (ratten) (oraal) 160 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur wit
Dichtheid 1,0740 g/cm³
Smeltpunt 400 °C
Kookpunt 500 °C
Vlampunt 70 °C
Zelfontbrandings- temperatuur ca. 220 °C
Oplosbaarheid in water 550 g/l
Goed oplosbaar in water, methanol, vloeibare ammoniak, amines, pyridine
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Natriumboorhydride is een natriumzout, met als brutoformule NaBH4. De stof komt voor als een wit, hygroscopisch kristallijn poeder. Dit zout is een reductor en wordt hoofdzakelijk gebruikt om geneesmiddelen en andere organische en anorganische verbindingen te maken. Het is goed oplosbaar in water en methanol, maar reageert hevig met deze in het bijzijn van een base.[1] In neutraal milieu is de reactie veel trager en kan het reagens in waterige oplosingen gebruikt worden. Deze anorganische verbinding werd in de jaren '40 van de 20ste eeuw ontdekt door de Amerikaanse scheikundige Hermann Irving Schlesinger.

Synthese[bewerken]

Natriumboorhydride kan bereid worden uit een reactie van natriumhydride en trimethylboraat bij een temperatuur van 250 tot 270°C:

Het kan ook worden gesynthetiseerd uit een reactie van natriumhydride met verpulverd boriumsilicaatglas.[2]

Kristalstructuur[bewerken]

Natriumboorhydride kent 3 polymorfen: α, β en γ. α-NaBH4 is de meest stabiele structuur bij kamertemperatuur en atmosferische druk. Ze is analoog opgebouwd als natriumchloride (kubisch). Bij een druk van 6,3 GPa verandert de structuur ervan naar het tetragonale β-NaBH4; en bij een druk van 8,9 GPa naar het orthorombische γ-NaBH4.[3][4]

Alpha-sodium-borohydride-xtal-2007-3D-balls.png
Beta-sodium-borohydride-xtal-2007-3D-balls.png
Gamma-sodium-borohydride-xtal-2007-3D-balls.png
α-NaBH4
β-NaBH4
γ-NaBH4

Toepassingen[bewerken]

Natriumboorhydride reduceert aldehyden en ketonen tot alcoholen, alsook de meer reactieve acylchloriden en thio-esters. De stof slaagt er evenwel niet in, in tegenstelling tot het sterkere reductiemiddel lithiumaluminiumhydride, om esters, amiden of carbonzuren te reduceren.[1] Een andere toepassing is het uitvoeren van de demercurering in de oxymercurering-reductie.

In de analytische chemie wordt natriumboorhydride gebruikt om verbindingen van vluchtige metalen, zoals kwik, om te zetten in de vrije metalen. De vrije metalen kunnen vervolgens bijvoorbeeld met AAS bepaald worden.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Natriumboorhydride ontleedt bij verhitting of bij contact met zuren, metalen in poedervorm en water, waarbij onder andere het ontvlambare, explosieve waterstofgas wordt gevormd. Het is een sterke reductor en reageert hevig met oxiderende stoffen, waardoor brand- en explosiegevaar ontstaat.

De stof is corrosief voor de ogen, de huid en de luchtwegen.

Externe links[bewerken]