Neder-Oostenrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Niederösterreich
Deelstaat van Oostenrijk Vlag van Oostenrijk
Flag of Lower Austria (state).svg Wapen van Neder-Oostenrijk
Details
Ligging van Niederösterreich in Oostenrijk
Situering
Hoofdstad Sankt Pölten
Algemeen
Oppervlakte 19.177,78 km²
Inwoners (31-10-2008) 1.603.838 (83,6 inw./km²)
Politiek
Gouverneur Erwin Pröll (ÖVP)
Coalitie ÖVP-SPÖ
Overig
Districten 4 Statutarstädte
21 Bezirke
Gemeenten 573
ISO_3166-2 AT-3
Detailkaart
Karte Aut Noe Bezirke.png
Portaal  Portaalicoon   Centraal-Europa

Neder-Oostenrijk (Duits: Niederösterreich; tot 1918 Österreich unter der Enns; 1938-1945 Niederdonau, Beiers: Niedaöstareich) is een deelstaat (Bundesland) van Oostenrijk. De hoofdstad is sinds 1986 Sankt Pölten, dat tevens de grootste stad van de deelstaat is (49.121 inwoners). Voor die tijd was Wenen de hoofdstad, hoewel Wenen geen deel uitmaakt van Neder-Oostenrijk.

Demografie[bewerken]

In mei 2001 had Neder-Oostenrijk 1.545.804 inwoners en een bevolkingsdichtheid van 81 inwoners per km². Daarmee is Neder-Oostenrijk qua inwoneraantal de op één na grootste deelstaat van de negen deelstaten van Oostenrijk.

Geografie[bewerken]

De deelstaat heeft een oppervlakte van 19.177,78 km² en is daarmee qua oppervlakte de grootste deelstaat van Oostenrijk. Net als Opper-Oostenrijk wordt hij onderverdeeld in vier historische kwartieren: het Weinviertel in het noordoosten, het Waldviertel in het noordwesten, het Mostviertel in het zuidwesten en het Industrieviertel in het zuidoosten.

Ontstaan van Neder-Oostenrijk en zijn hoofdstad[bewerken]

Neder-Oostenrijk werd op 29 december 1921 van Wenen afgescheiden en op 1 januari 1922 officieel een aparte Oostenrijkse deelstaat. De regering en het parlement ("Landtag") van Neder-Oostenrijk bleven nog wel gedurende decennia in de Herrengasse in Wenen vergaderen.

Op 15 februari 1984 maakte de toenmalige gouverneur Siegfried Ludwig (ÖVP) bekend dat het idee om een stad in Neder-Oostenrijk tot hoofdstad te maken weer werd onderzocht en dat er een projectgroep was opgericht om dat te onderzoeken. Hij was er zelf voorstander van. Er was aanvankelijk wel scepsis over het plan bij een gedeelte van de ÖVP en de SPÖ, toen de enige partijen in de Landdag, maar het lukte hem om de anderen van zijn partij te overtuigen en de gelederen te sluiten. Ook burgemeesters van de SPÖ zagen er wel de voordelen van in voor hun stad. In juli 1985 werd de uitkomst van de eerste kosten-baten-analyse bekendgemaakt. De regeringsgebouwen zouden 3 à 4 miljard Schilling kosten (omgerekend 218 à 291 miljoen euro). Van de negen kandidaatsteden vielen er vier af. Op 1 en 2 maart 1986 werd er uiteindelijk een referendum[1] gehouden om al dan niet de nieuwe hoofdstad te kiezen en zo ja welke. De slogan van de verkiezingen was: "Ein Land ohne Hauptstadt ist wie ein Gulasch ohne Saft." (Een land zonder hoofdstad is als een goelasj zonder jus).[2] De meeste stemmers (44,63 %) kozen voor St. Pölten als nieuwe hoofdstad. Krems kreeg 29,28 % van de stemmen, Baden 8,17 %, Tulln 5,27 % en Wiener Neustadt 4,11 %. Op 10 juli 1986 werd St. Pölten officieel de hoofdstad van Neder-Oostenrijk. Op 27 april 1997 vergaderde het parlement ("Landtag", landdag) voor de laatste keer in de Herrengasse in Wenen. Op 21 mei 1997 werd het nieuw gebouwde "Landhaus" in St. Pölten in gebruik genomen als het parlementsgebouw van de Landdag van Neder-Oostenrijk.

Het oude gebouw van de Landdag in Wenen is gerenoveerd en heet nu "Palais Niederösterreich" (adres: Herrengasse 13). Het wordt gebruikt voor congressen, cursussen en informatie over Neder-Oostenrijk. Het Oostenrijkse ministerie van buitenlandse zaken gebruikt Herrengasse 13 vanaf de tweede etage en Herrengasse 11 in zijn geheel.[3]

Onderverdeling[bewerken]

De deelstaat is onderverdeeld in vier zelfstandige steden (Statutarstädte) en 21 districten (Bezirke). In 2017 worden het vier zelfstandige steden en twintig districten.

Zelfstandige steden[bewerken]

Districten[bewerken]

Op 24 september 2015 besloot de Landdag van Neder-Oostenrijk het district Wien Umgebung op te heffen. De partijen ÖVP, SPÖ en de lijst FRANK stemden vóór de opheffing van het district en de FPÖ en de Grüne tegen. De gemeenten in dit district komen per 1 januari 2017 bij aangrenzende districten.

Politiek[bewerken]

Het parlement van Nederoostenrijk is de landdag (Landtag). Het gebouw van de landdag staat in de regeringswijk van St. Pölten (Landhausviertel) en werd in 1997 in gebruik genomen. De landdag bestaat uit 56 afgevaardigden die voor een periode van vijf jaar gekozen worden. Zij is belast met de wetgeving van het Oostenrijkse bondsland Nederoostenrijk, inclusief de grondwet. De landdag werkt ook aan de jaarlijkse begroting mee. Ook controleert de landdag de regering van Neder-Oostenrijk en het Rekenhof. Van 2008 tot 2013 was de zetelverdeling: 31 ÖVP, 15 SPÖ, 6 FPÖ, 4 Grüne.[5]

Op 3 maart 2013 waren er verkiezingen voor de Nederoostenrijkse landdag. 'Team Stronach', een nieuwe partij opgericht door de Oostenrijks-Canadese miljardair Frank Stronach, deed als Liste FRANK (lijst FRANK) met lijsttrekker Walther Laki voor het eerst aan de verkiezingen mee en behaalde vijf zetels. De ÖVP van goeverneur Dr. Erwin Pröll verloor één zetel, maar behield de absolute meerderheid. De SPÖ van Mattias Stadler en de FPÖ van Barbara Rosenkranz verloren beide twee zetels en de groenen bleven even groot als in 2008. Sinds 2013 is de zetelverdeling in de landdag van Neder-Oostenrijk: ÖVP: 30 zetels, SPÖ: 13 zetels, FRANK: 5 zetels, FPÖ: 4 zetels, Grüne: 4 zetels.

Op 11 april 2013 maakten Erwin Pröll van de ÖVP en Matthias Stadler, de voorzitter van de SPÖ van Neder-Oostenrijk en tevens burgemeester van St. Pölten, bekend dat de ÖVP en de SPÖ gaan samenwerken om ambitieuze plannen te realiseren en samen een regering gaan vormen. Erwin Pröll is sinds 1992 goeverneur (Landeshauptmann) van Neder-Oostenrijk. Op 24 april 2013 werd hij met 51 stemmen herkozen voor een zesde ambtsperiode. Hans Penz werd met 56 stemmen unaniem gekozen als eerste voorzitter van de landdag (Landtagspräsident).[6]

De ÖVP heeft om de "wildgroei" van windmolens een halt toe te roepen een regionaal bestemmingsplan gemaakt voor het plaatsen van windmolens, dat op 9 april 2014 gepresenteerd werd. De zones waarin windmolens geplaatst mogen worden omvatten 1,5 % van de oppervlakte van Nederoostenrijk. Windkracht levert momenteel 15 % van de stroom die Neder-Oostenrijk gebruikt.[7]


Referenties[bewerken]

  1. in het Duits "Volksbefragung"
  2. Hans Strobitzer Unser Niederösterreich, Gestern Heute Morgen, pp. 99-102 ISBN 978-3-7017-3121-3
  3. (de) Hans Ströbitzer, "Unser Niederösterreich, Gestern Heute Morgen", Niederösterreichisches Pressehaus, 2008, ISBN 978-3-7017-3121-3, pp. 11,103,130,158
  4. (de) "Wien-Umgebung: Aufteilung geändert", artikel in Niederösterreichische Nachrichten (NÖN.at), 24-9-2015
  5. (de) Hans Ströbitzer, "Unser Niederösterreich, Gestern Heute Morgen", Niederösterreichisches Pressehaus, 2008, ISBN 978-3-7017-3121-3, p.203
  6. (de) http://tvthek.orf.at/programs/5795915-Konstituierende-Landtagssitzung/episodes/5795913-Konstituierende-Landtagssitzung-in-NOe
  7. http://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20140409_OTS0218/entscheidung-fuer-windkraft-zonenplan-gefallen