Orchis italica

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Orchis italica
Orchis italica
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:Eenzaadlobbigen
Orde:Asparagales
Familie:Orchidaceae (Orchideeënfamilie)
Onderfamilie:Orchidoideae
Geslachtengroep:Orchideae
Subtribus:Orchidinae
Geslacht:Orchis
Soort
Orchis italica
Poir. (1798)
Orchis italica, habitus
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Orchis italica op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Orchis italica is een orchidee uit het geslacht Orchis. De soort is te vinden in het hele Middellandse Zeegebied.

De plant groeit vooral op zonnige plaatsen op kalkrijke bodems.

Naamgeving en etymologie[bewerken | brontekst bewerken]

  • Synoniemen: Orchis longicruris Link, Orchis longicruris subsp. longipenis Font Quer & Palau Ferrer, Orchis undulatifolia Bivona-Bernardi, Orchis italica var. purpurea Vöth.
  • Engels: Naked man orchid
  • Frans: Orchis d'Italie
  • Duits: Italienisches Knabenkraut

De botanische naam Orchis is Oudgrieks, afkomstig van Theophrastus, en betekent teelbal, naar de dubbele wortelknol. De soortaanduiding italica verwijst naar de vindplaats, Italië.

Kenmerken[bewerken | brontekst bewerken]

Orchis italica is een robuuste, 20 tot 50 cm hoge overblijvende geofyt met een wortelrozet met 5 tot 10 uitgespreide bladeren, een stevige, lichtgroene bloemstengel met 1 tot 4 kleine stengelbladeren en een korte, bol-, ei- of cilindrische, dichtbloemige aar met talrijke bloemen.

De rozetbladeren zijn tot 13 cm lang en 3 cm breed, lancetvormig, lichtgroen, ongevlekt of paars gevlekt, met gegolfde bladranden . De stengelbladeren zijn veel kleiner en stengelomvattend. De schutbladeren zijn membraneus, tot 5 mm lang, en ongekleurd.

De bloemen zijn bleek- tot donkerroze, soms rood of purperkleurig, zelden wit. Het bovenste kelkblad vormt samen met de smalle bovenste kroonbladen een eivormig helmpje, aan de buitenzijde donkerroze tot purper generfd, aan de binnenzijde donker gestipt. De laterale kelkbladen zijn smal lancetvormig.

De lip is tot 25 mm lang, schuin afhangend en diep drielobbig. De zijlobben zijn lang en smal lancetvormig, uitlopend in een spits top, de middenlob langwerpig, onderaan uitlopend in twee eveneens lancetvormige secundaire lobben, gescheiden door een duidelijke, draadvormige tand. De lip heeft een blekere centrale zone met lila tot purperen stippen en vlekken bedekt. Het spoor is bleek, half zo lang als het vruchtbeginsel, afgeplat, naar beneden gebogen, met een stompe top. Het geheel geeft de indruk van een klein mannetje, vandaar de Engelstalige naam 'naked man orchid'.

De bloeitijd is van februari tot mei.

Habitat, verspreiding en voorkomen[bewerken | brontekst bewerken]

Orchis italica prefereert zonnige tot licht beschaduwde groeiplaatsen op droge tot vochtige, kalkrijke en stenige bodems, zoals kalkgraslanden, open plaatsen in garrigues, boomheidevegetaties, lichte bossen en bosranden, tot op hoogtes van 1300 m.

De plant komt voor in het ganse Middellandse Zeegebied, van Portugal tot het Midden-Oosten. Hij komt slechts plaatselijk voor maar kan zeer abundant zijn.