Schellebelle

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Schellebelle
Deelgemeente in België Vlag van België
Wapen van Schellebelle
Schellebelle (België (hoofdbetekenis))
Schellebelle
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Gemeente Wichelen
Fusie 1977
Coördinaten 51° 1′ NB, 3° 56′ OL
Algemeen
Oppervlakte 7,43 km²
Inwoners (01/01/2013) 3.912
(526 inw./km²)
Overig
Postcode 9260
NIS-code 42026(C)
Oude NIS-code 42018
Detailkaart
Schellebelle (Oost-Vlaanderen)
Schellebelle
Portaal  Portaalicoon   België

Schellebelle is een dorp en een deelgemeente van Wichelen op de oevers van de Schelde in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. Er wonen zo'n 4000 mensen.

Geschiedenis[bewerken]

Ontstaan en etymologie[bewerken]

Schellebelle is gegroeid uit een bewoningskern aan de Schelde, die zeker in de middeleeuwen al bestond, maar misschien al in de Gallo-Romeinse periode of vroeger is ontstaan.[1] Een volksetymologische verklaring veronderstelt dat de dorpsnaam afkomstig is van de schel-klinkende bel waarmee men de veerboot kon roepen, terwijl een andere veelgehoorde verklaring luidt dat men de bocht in de Schelde vanaf Franse boten quelle belle noemde. Geen van beide verklaringen kan echter historisch gestaafd worden. De eigenlijke oorsprong van de plaatsnaam moet hoogstwaarschijnlijk elders gezocht worden: 'Schelle' is een verwijzing naar de Schelde, terwijl 'belle' afkomstig is van het Latijnse 'baculiolum', wat 'palissade' betekent.[2] Volgens die verklaring is 'Schellebelle' dus een 'afsluiting aan de Schelde'. Deze verklaring lijkt te bevestigen dat Schellebelle nog voor de middeleeuwen, in de Gallo-Romeinse periode, tot stand kwam.[1]

Middeleeuwen[bewerken]

De weg die van oost naar west door het dorp loopt, gaat terug op de vroegere heerweg tussen Wetteren en Dendermonde. De weg snijdt het dorpsplein, een trapezoïde ruimte met gras en bomen (tegenwoordig platanen), in twee driehoeken. Het dorpsplein heeft het karakter van een Frankische dries.[1] Schellebelle is een van de weinige dorpen in Oost-Vlaanderen die nog over zo'n driehoekige dorpsplaats beschikken.[3]

Het veer van Schellebelle is een van de oudste overzetten op de Benedenschelde of Zeeschelde. Het veer zou aan het begin van de 13e eeuw ontstaan zijn nadat de Scheldeloop gewijzigd was waardoor de landelijke wijk Aard van Schellebelle werd afgesneden. In 1798 werd het veer eigendom van de staat. Tot de jaren 1950 werd er gebruikgemaakt van een houten pont. Het bleef nog tot in de jaren 60 een kettingpont. De oude veerdam verdween in 1982, bij het ophogen van de dijken.[4]

Ten westen van het dorpsplein lag lange tijd een kasteel, dat in 1580 verwoest werd en later heropgericht werd door de toenmalige dorpsheren, de familie Bette. Het kasteel is verdwenen sinds de late 18e eeuw.[4]

In de 17e eeuw was de jaarmarkt en paardenmarkt van Schellebelle vermaard, wat doet vermoeden dat die al veel vroeger zijn oorsprong kende. Sinds 1609 is er op dinsdag een wekelijkse markt in het dorp. De zogenaamde Potjesmarkt, waar aardewerk als kinderspeelgoed werd verkocht, heeft ook een lange geschiedenis. In 1952 werd het typische miniatuuraardewerk opnieuw in productie gebracht. Sindsdien is de Potjesmarkt de naam voor het jaarlijkse gemeentefeest en kermis.[4]

Recente geschiedenis[bewerken]

In 2005 werd 'Schellebelle' in een internetverkiezing verkozen tot mooiste dorpsnaam van Vlaanderen. Eerder datzelfde jaar was Doodstil verkozen tot mooiste dorpsnaam van Nederland.[5]

Schellebelle kwam in 2010 en 2011 in het nieuws door de opname aldaar van de film Schellebelle 1919, een plaatselijk initiatief dat nationale uitstraling kreeg.

Op 4 mei 2013 is een goederentrein met chemische stoffen het station van Schellebelle gepasseerd en even verder, op het grondgebied van Wetteren, gekanteld. Zes wagons waren ontspoord, twee gekanteld en drie stonden nog in brand. De wagons bevatten de giftige stof acrylonitril. Zie trein- en giframp bij Wetteren.

Geografie[bewerken]

De deelgemeente is 7,43 km² groot en maakt het noordwestelijke deel uit van de fusiegemeente Wichelen. Het gehucht Bruinbeke, centraal gelegen in de gemeente, hoort historisch bij Schellebelle.

Schellebelle ligt in het Scheldeland in Zandig Vlaanderen, met voornamelijk zandleembodems in het zuiden, droge zandbodems in het westen en kleibodems in de riviervallei op linkeroever. De dorpskern ligt op de rechteroever van de Schelde op 9 à 10 meter boven het zeeniveau, zo'n 5 meter hoger dan de linkeroever. Door Schellebelle loopt de Molenbeek, die in de stroom uitmondt. Aan de overkant van de Schelde liggen het natuurgebied Kalkense Meersen en het landbouwgehucht Den Aard.

Het dorpsplein en de Hoogstraat vormen de historische kern, zoals te zien op de Ferrariskaarten. Sinds de 18e eeuw is het dorp vooral zuidwaarts uitgebreid. Naast het dorp en de Hoogstraat zijn de Wettersestraat, de Hekkergemstraat en het noordelijk deel van de Stationsstraat dicht bebouwd. Ten zuiden van de Hekkergemstraat ligt de grote woonwijk Bellekouter met voornamelijk open en halfopen bebouwing. Straten buiten de kern worden gekenmerkt door meer verspreide lintbebouwing. Het omliggende landbouwareaal is vooral in gebruik door planten- en boomkwekerijen. In het zuiden, tegen de grens met Serskamp, ligt een bosgordel rond de middeleeuwse kasteelhoeve Eetgoed. In het noorden, op de rechteroever van de Schelde, staan een 20-tal woningen aan de straat Aard. Het land wordt er gebruikt als hooi- en weiland. Het gebied Wijmeers 2 is ontpolderd.

Schellebelle-dorp wordt omgeven door het centrum van Wetteren (3 km in vogelvlucht) in het oosten, Kalken (2,8 km) in het noorden, Uitbergen (2 km) en Wichelen (3 km) in het oosten, Bruinbeke (2,5 km) in het zuidoosten en Serskamp (2,6 km) in het zuiden.

Vervoer[bewerken]

De gewestweg N416 doorkruist het dorp van oost naar west en verbindt het met Wetteren in het westen en Wichelen in het oosten. De Stationsstraat is de belangrijkste verbindingsweg richting Serskamp, terwijl de Bruinbekestraat/Wanzelestraat naar Bruinbeke leidt. Er is geen brug over de Schelde, maar het gratis veer van Schellebelle zet voetgangers en fietsers over naar Den Aard.

Het NMBS-station Schellebelle ligt aan de zuidrand van het dorp. Het ligt op de spoorlijnen Gent-Dendermonde en Gent-Aalst (spoorlijnen 50 en 53). Het station werd in april 2016 voor het eerst in gebruik genomen, de NMBS heeft er maar liefst 1,2 miljoen euro in geïnvesteerd.

De Lijn verzorgt met de streeklijnen 27 en 28 busvervoer langs de N16 naar Gent en Dendermonde.

Eenmaal gerealiseerd zouden de geplande fietssnelwegen F2 en F44 Schellebelle parallel aan de spoorlijnen doorkruisen.

Economie[bewerken]

In Schellebelle is het lingeriebedrijf Lingerie Van de Velde gevestigd.

Door haar ligging aan het natuurgebied Kalkense Meersen, een bekend wandel- en fietsgebied, is Schellebelle een kleine toeristische trekpleister.

Sport[bewerken]

  • In Schellebelle was voetbalclub SOS Schellebelle aangesloten bij de Belgische Voetbalbond. In 2008 ging die club op in KVV Schelde Serskamp-Schellebelle.
  • Tevens komt in Schellebelle de gemeentelijke sporthal van Wichelen. Deze sporthal is een belangrijk thema geweest tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2018. De sportinfrastructuur zal gebruikt worden door atletiekvereniging Eerlijk Streven en ook de Wichelse voetbalploegen KVV Schelde Serskamp-Schellebelle en SK Wichelen.
  • Daarnaast telt Schellebelle ook 2 petanqueterreinen en er is de mogelijkheid voor een 3e petanqueterrein.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • De Sint-Jan Onthoofdingkerk met brandglasramen en calvarie.
  • Een herdenkingsmonument voor slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog op het dorpsplein is beschermd.
  • Het Kot, een klein gebouwtje in het centrum, was aanvankelijk een roephuisje, later een kleine gevangenisruimte.
  • De watermolen of Van Hauwermeirenmolen in de Bruinbeke.
  • Het Eetgoed, een oude omwalde hoeve in een bosrijk gebied aan de grens met Serskamp.
  • De witte kapel (Sint-Antonius) in de Stationsstraat, gebouwd in 1901.[6]
  • Het gemeentehuis werd gebouwd in 1897. In 1931 werd het verbouwd in de Vlaamse stijl. Later deed het dienst als lokale politiepost voor de Politiezone Wetteren - Laarne - Wichelen. Verder is er ook de hoofdbibliotheek ondergebracht. Voor 1897 deden de herbergen Veerhuis en De Inghel dienst als gemeentehuis. De Inghel (nu KBC) stond links van het huidige gemeentehuis, ooit vergaderde de vierschaar er. Rechts stond de herberg De Roos.

Geboren in Schellebelle[bewerken]

Externe links[bewerken]