Valkenburg (Zuid-Holland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Valkenburg
Woonkern in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Valkenburg Wapen van Valkenburg
(Details) (Details)
Valkenburg (Zuid-Holland) (Zuid-Holland)
Valkenburg (Zuid-Holland)
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Gemeente Vlag Katwijk Katwijk
Coördinaten 52° 11′ NB, 4° 26′ OL
Algemeen
Inwoners (2006) 3900[1]
Foto's
Valkenburg gezien vanaf de Oude Rijn
Valkenburg gezien vanaf de Oude Rijn
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Detail uit de kaart van P. van Bilderbeeck uit 1627
Valkenburg omstreeks 1675
Neergestorte Duitse vliegtuigen op vliegveld Valkenburg, mei 1940

Valkenburg is een voormalig dorp en een voormalige gemeente. Vanaf 2006 is het een woonkern in de gemeente Katwijk in Zuid-Holland. De gemeente Valkenburg is per 1 januari 2006 gefuseerd met de gemeenten Katwijk en Rijnsburg tot de nieuwe gemeente Katwijk met ruim 60 duizend inwoners. In 2006 telde Valkenburg 3.900 inwoners en is sindsdien een woonkern in de gemeente Katwijk.

Hoewel de nieuwe naam gewoon "Valkenburg" is, met zonodig "(Katwijk)" erachter, wordt de oude naam "Valkenburg (Zuid-Holland)" nog veel gebruikt om onderscheid te maken met het andere Valkenburg aan de Geul. De voormalige gemeente Valkenburg had een oppervlakte van 5,74 km² (waarvan 0,23 km² water). Binnen de gemeentegrenzen lagen geen andere kernen. Het vliegkamp krijgt een andere bestemming. Er zullen voornamelijk woningen worden gebouwd en er zal ook ruimte zijn voor bedrijven en recreatie. Eind 2013 werd het definitieve Masterplan Locatie Valkenburg door de Katwijkse gemeenteraad vastgelegd.[2]

Geschiedenis van de gemeente Valkenburg[bewerken]

In de Romeinse tijd lag op de plek van het huidige Valkenburg het Romeins castellum Praetorium Agrippinae. Het was een fort aan de Neder-Germaanse limes en vormde een tussenstation op de weg van Lugdunum Batavorum (Katwijk) naar Matilo (Leiden Roomburg).

Het moderne Valkenburg is ontstaan uit het middeleeuwse ambacht Valkenburg-Katwijk, dat zich aan de zuidzijde van de Oude Rijn uitstrekte tot aan de Noordzee. Het was het oudste van de drie dorpen in het ambacht, Katwijk aan Zee, Katwijk aan den Rijn en Valkenburg. Oorspronkelijk maakte het ambacht deel uit van het bisdom Utrecht, in de twaalfde eeuw ging het echter over naar de graven van Holland, waar het deel uitmaakte van het baljuwschap Rijnland.

De lagere bestuursfuncties, inclusief rechtspraak en waterstaat werden in leen gegeven door de graaf, waarmee Valkenburg een ambachtsheerlijkheid werd. Wanneer dit precies gebeurde is niet bekend, wel was dit al het geval in 1317. Hoger gezag werd rond 1460 verkregen door de ambachtsheer, waarmee Valkenburg een hoge heerlijkheid, feitelijk een baljuwschap werd naast Rijnland.

In 1615 werd Valkenburg door de toenmalige vrijheer verkocht, Katwijk echter niet, wat een splitsing van de hoge heerlijkheid tot gevolg had. Valkenburg werd een zelfstandige hoge heerlijkheid en Katwijk werd samengevoegd met de hoge heerlijkheid ‘t Zand, gelegen aan de overzijde van de Oude Rijn.

De hoge heerlijkheden werden met de Bataafse omwenteling in 1795 afgeschaft en de ambachten omgevormd tot municipaliteiten, in 1798 verdwenen de laatste resten van de hoge heerlijkheid en werd Valkenburg een gemeente in het gebied zoals in de afsplitsing van 1615 was ontstaan. Het begrip "gemeente" had nog niet de tegenwoordige betekenis, wat inhield dat de oude taken als rechtspraak nog onder verantwoording van de municipaliteit vielen.

In 1810 kwam met de Franse overheersing een nieuwe bestuursorganisatie volgens het toen geldende model, waarbij de rechtspraak en waterstaatsbestuur afgesplitst werden en de gemeente min of meer zijn huidige functie kreeg. Omdat gemeentes minimaal 500 inwoners moesten hebben werden Valkenburg, Katwijk en 't Zand bestuurlijk weer samengevoegd, om na de Franse overheersing op 1 april 1817 weer een zelfstandige gemeente te worden.

In mei 1940 probeerden de duitsers het vliegkamp Valkenburg te gebruiken bij de invasie maar de zware vliegtuigen bleven steken in de nog onvoltooide landingsbaan. De duitsers verschansten zich in het dorp dat helemaal in puin werd geschoten, een gunstige bijkomstigheid was dat in het dorp nu een uitgebreid archeologisch onderzoek kon worden uitgevoerd, waardoor de romeinse fundamenten in kaart werden gebracht

Het grondgebied van de gemeente Valkenburg werd later nog uitgebreid met een stuk dat daarvoor aan de gemeente Voorschoten toebehoorde, ten oosten van de Wassenaarse wetering tot aan de A44, waar nu het Valkenburgse Meer ligt. De strook land aan de overkant van de A44 kwam toe aan de gemeente Leiden, die er de wijk Stevenshof bouwde.

Op 1 januari 2006 is de gemeente samen met de gemeenten Rijnsburg en Katwijk opgegaan in de nieuwe gemeente Katwijk.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • In Valkenburg zijn de resten van het Romeinse fort Praetorium Agrippinae opgegraven. De omtrekken van de muren zijn sindsdien in de bestrating aangegeven met gekleurde klinkers. Nu is er een nieuw plein en worden de omtrekken van de muren aangegeven met knoppen in de grond.
  • Valkenburg is bekend van het voormalige marine-vliegveld Vliegkamp Valkenburg dat in juli 2006 gesloten is. In één van de hangars van dit voormalige vliegveld wordt sinds 30 oktober 2010 de zeer succesvolle musical Soldaat van Oranje uitgevoerd. Het is zelfs de langst spelende voorstelling ooit. Dit was voorheen The Phantom of the Opera met 1094 voorstellingen. Daarnaast is het ook nog de best bezochte voorstelling ooit.
  • Stoomtrein Valkenburgse Meer
  • De tweede woensdag in september is Valkenburg het toneel van een grote paardenmarkt en bijbehorende kermis.
  • Elektrisch aangedreven voetveer "Rijn Valk" over de Oude Rijn.
  • Naast de elektrische voetveer ligt de oude voetveer van Valkenburg, gerestaureerd door Stichting tot behoud van de Oude Pont van Valkenburg
Zie ook

Klimaat[bewerken]

Bij Valkenburg bevindt zich een meetstation van het KNMI.

Weergemiddelden voor Valkenburg
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
Hoogste maximum (°C) 13,8 15,9 20,8 25,9 29,7 33,5 33,1 34,6 28,7 24,5 17,5 15,4 34,6
Gemiddeld maximum (°C) 5,6 6 9 11,8 16,3 18,4 20,6 21,2 18,1 14,1 9,5 6,9 13,1
Gemiddelde temperatuur (°C) 3,4 3,3 5,8 8 12,1 14,6 16,9 17,1 14,5 10,8 7 4,7 9,9
Gemiddeld minimum (°C) 0,7 0,4 2,4 4 7,6 10,5 13,0 12,8 10,5 7,2 4,1 2,1 6,3
Laagste minimum (°C) −16,4 −14 −11,1 −4,4 −1,5 1,7 5,4 5,5 1,2 −4,4 −7,1 −10,6 −16,4
Neerslag (mm) 64,9 43,4 60,5 43,5 48,3 65,1 66,1 61,1 85,8 87,8 88,7 73,9 789,1
Bron: KNMI: gemiddelden en extremen (1971-2000)

Sport[bewerken]

Valkenburg heeft Valken '68 als enige voetbalclub, de club promoveerde in 2011 naar de 2de klasse. Valkenburg heeft ook een tennisvereniging, VTV. Deze tennisvereniging telt 5 speelvelden het 5e speelveld is in 2011 aangelegd.

Er was ook een schietvereniging nabij recreatiecentrum De Terp, achter Hoofdstraat 2. Deze is echter op 1 juli 2014 gesloten.

In 't Duyfrak, nabij voetbalvereniging Valken'68 wordt in de winter een veld natgespoten, dat als ijsbaan kan fungeren. Op het grasveld van de ijsclub worden in september ook de 'Weilandgames' gehouden, een soort krachtsportwedstrijd, georganiseerd door de JIVAK in verband met de paardenmarkt (feestweek Valkenburg). Ook in De Terp worden dan diverse sportactiviteiten gehouden.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Beluister

(info)