Ústí nad Labem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ústí nad Labem
Aussig an der Elbe
Gemeente in Tsjechië Vlag van Tsjechië
Vlag Wapen
Ústí nad Labem
Ústí nad Labem
Situering
Regio (kraj) Ústí nad Labem Regiovlag
District (okres) Ústí nad Labem
Coördinaten 50° 39′ NB, 14° 2′ OL
Algemeen
Oppervlakte 93,95 km²
Inwoners (2005) 93.859
Politiek
Burgemeester Jan Kubata
Overig
Postcode(s) 400 01
Gemeentenummer 554804
Website http://www.usti-nl.cz
Portaal  Portaalicoon   Tsjechië
Ústí nad Labem
Kasteel Střekov

Ústí nad Labem (= Ústí aan de Elbe; Duits: Aussig an der Elbe), is een stad in de regio Ústí nad Labem in het district Okres Ústí nad Labem in Tsjechië.

De stad ligt aan de Elbe (in het Tsjechisch Labe geheten) tussen Praag en Dresden. De stad ligt aan de voet van het Ertsgebergte en fungeert als de hoofdstad van de Regio Ústí nad Labem (Ústecký kraj). Het is de belangrijkste van een reeks industriesteden in Noord-Bohemen.

Geschiedenis[bewerken]

In 993 wordt de plaats als een handelsbederzetting genoemd en ruim drie eeuwen later zal koning Otakar I van Bohemen haar tot koningsstad verheffen. Niet lang daarna krijgt de stad autonomie door toekenning van Duits stadsrecht volgens de Maagdenburger variant. In de 15de eeuw werd de stad meermaals belegerd door de revolutionaire Hussieten, die haar in het begin van de 16de eeuw in handen krijgen en volgens de chronieken de Duitstalige bevolking uitmoorden. Na de economische bloei in deze eeuw was de stadsbevolking half Duits, half Tsjechisch. Zij koos de zijde van de katholieken en de Habsburgers. Dat was de reden waarom, na 1622 het jaar waarin de Tsjechen hun onafhankelijkheid aan Habsburg moesten afstaan, het Duitse element de overhand nam. Voor de stedelijke ontwikkeling was dat een achteruitgang want na de nu uitbrekende Dertigjarige Oorlog lag de stad grotendeels in puin en zakte het bevolkingsaantal tot 2.000. Dat aantal zou niet meer toenemen tot in het tweede kwart van de 19de eeuw een nieuwe opleving kwam door de exploitatie van kolenmijnen in de omgeving en de aanleg van de spoorweg tussen Praag en Dresden. In 1860 leefden 8.000 mensen in Aussig. In de 19e eeuw kwam de industrie op in en rondom de stad. Er ontstonden mijnen, er kwam chemische industrie en er de Elbe werd een transportvaarweg. Daarna ging het met de ontwikkeling zeer snel en na een halve eeuw telde de stad aan het einde van de Habsburgs-Oostenrijkse periode 60.000 voor 95% Duitstalige inwoners.

In 1918 kwam de stad met het overige Sudetenland bij het nieuw opgerichte Tsjecho-Slowakije. In 1938 werd Sudetenland door Duitsland geannexeerd bij het Verdrag van München. Duizend Joodse burgers zouden de annexatieperiode niet overleven. Geallieerde bombardementen op de industriegebieden verwoesten in april 1945 ook een deel van de Altstadt van Aussig. Op 8 mei bereikten Sovjettroepen de stad en werd het bestuur gevangengezet. Tsjechische milities namen het gezag over. Op 31 juli ontplofte een munitiedepot en dat was aanleiding voor de milities om naziterroristen de schuld te geven en dat op de bevolking af te rekenen. De burgers werden in het dagelijks straatverkeer onder schot genomen en dat kostte volgens Duitse bronnen minstens duizend van hun het leven. Tsjechen houden het op honderd. De milities organiseerden vervolgens razzias waarin zij enkele tienduizenden burgers in de richting van de Duitse grens dreven nog voordat de Benes-decreten daarvoor toestemming gaven. Tot begin 1946 gingen de verdrijvingen door en daarna moest de stad met nieuwe burgers worden bevolkt. Zie ook Verdrijving van Duitsers na de Tweede Wereldoorlog.

Door de omringende industrie en mijnbouw met hun behoefte aan werkkrachten kwam een toeloop van Tsjechen en de gedwongen verplaatsing van Roma uit Slowakije op gang, groot genoeg om het bevolkingspeil in de jaren zestig weer op vooroorlogs peil te brengen. Na 1990 stagneert dit aantal op 95.000. Niettemin ging het opleidingsniveau in de regio omlaag. In de jaren '70 en '80 werden er veel Paneláks (goedkope flats) gebouwd, waar nog steeds veel inwoners in wonen. Tegenwoordig is Ústí nog steeds een industriestad, waar onder anderen machinebouw en textiel- en voedingindustrie plaatsvindt. De laatste jaren bloeit Ústí weer op, onder anderen door het toerisme naar het nationaal park Boheems Zwitserland. Sinds 1991 heeft de stad Ústi nad Labem een universiteit en bijna een tiende deel van de bevolking is student.

Demografie[bewerken]

Bevolking[bewerken]

Veel huidige inwoners van Ústí nad Labem zijn Roma. De stad kwam in 1999 in het nieuws, toen men een muur bouwde die door voornamelijk Roma bewoonde flats scheidde van woningen van niet-Roma. Deze werd enige tijd later weer afgebroken.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • Maria Hemelvaartkerk
  • Sint-Adalbertkerk, in deze kerk bevindt zich het één na grootste orgel van Tsjechië.
  • Stadstheater, gebouwd in 1908, ontworpen door de Weense architect Alexander Graf.
  • Stadsmuseum, tentoonstellingen over o.a. stadsgeschiedenis en Ertsgebergte.
  • Kasteel Střekov, 14e-eeuws kasteel. Door de beschadigingen in de Dertigjarige Oorlog en Zevenjarige oorlog is het kasteel in een ruïne veranderd. De brouwerij bij het complex wordt nog wel tot vandaag de dag gebruikt.
  • Dierentuin, het in 1908 gebouwd vogelpark is uitgegroeid tot een volwaardige dierentuin.

Sport[bewerken]

Onderwijs[bewerken]

In Ústí nad Labem is een universiteit met zo'n 7.500 studenten gevestigd, de Universiteit Jan Evangelista Purkyně Ústí nad Labem.

Partnersteden[bewerken]

Geboren in Aussig/ Ústí nad Labem[bewerken]

  • Anton Raphael Mengs (1728–1779) koninklijk hofschilder en -beeldhouwer in Dresden, Warschau en in Rome
  • Johann von Säxinger (1833−1897) hoogleraar gynaecologie in Tübingen
  • Emmy Freundlich (1878–1948) feministisch socialiste van Joodse afkomst, vertrok in 1934 naar New York
  • Karl Schöppe (1880−1939) Duits-nationaal politicus en burgemeester
  • Ernst Strohschneider (1886−1918) kommandant van de Oostenrijks-Hongaarse luchtmacht, stortte neer aan het Italiaanse front
  • Rudolf Sieber (1887–1976) filmproducer en echtgenoot van Marlene Dietrich
  • Wilhelm Cavallar von Grabensprung (1889–1957) geridderd met de militaire Maria-Theresa Orden na de eerste overwinning op het Servische leger in 1918
  • Ludwig Merckle (1892−1982) grondlegger van een van de vermogendste Duitse ondernemersfamilies in de chemie en de auto industrie
  • Martin Glaessner (1906−1989) hoogleraar mineralogie en palaeontologie in Australië
  • Walter Tuch (1913–1969) Wehrmacht-cameraman en reporter tijdens de Tweede Wereldoorlog
  • Kurt Blecha (1923), voorzitter van het persagentschap van de Ministerraad van de DDR
  • Wolfgang Hromadka (* 1937) hoogleraar arbeidsrecht in Berlijn en rechter in Frankfurt
  • Gert Gudera (* 1943) generaal-luitenant in de Duitse Bundeswehr.
  • Jan Kaltenböck (* 1982) ijshockeyspeler in Oostenrijk
  • Jan Mertl (* 1982) tennisser
  • Michal Neuvirth (* 1988) ijshockeyspeler in de Verenigde Staten