Accijns

Accijns is een vorm van belasting, die wordt geheven op de verkoop van bepaalde goederen. In Nederland en België is vooral sprake van accijns op alcoholische dranken, frisdranken, tabak en brandstoffen (bijvoorbeeld benzineaccijns). In het verleden zijn ook wel andere producten met accijns belast geweest, zoals suiker en keukenzout. Een essentieel kenmerk van accijns is dat deze geheven wordt over de hoeveelheid van het product, en niet over de waarde daarvan. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de btw. Bij het gebruik van wegen werd dit vroeger gedaan door het heffen van tol.

Doel

Een van de voornaamste doelen van accijnzen is het verschaffen van inkomsten aan de staat. In het geval van benzine en diesel heeft dit laatste als reden dat het autogebruik de staat ook kosten oplevert, zoals de kosten voor het aanleggen en onderhouden van wegen, en voor ongevallen. Aangezien men uitgaat van het principe "de gebruiker betaalt", betalen de autogebruikers belasting per kilometer in de vorm van brandstofaccijns. De overheid heft echter ook al wegenbelasting. Een tweede doel is het gebruik van bepaalde zaken te ontmoedigen.

Soorten accijns

Benzineaccijns

Op zowel benzine als diesel wordt er accijns geheven. Deze is direct in de prijs verwerkt en wordt geheven per liter.

zie verder Benzineaccijns

Tabaksaccijns

Om het roken te ontmoedigen heft de overheid ook accijns op tabak. Voor sigaren, sigaretten en rooktabak gelden aparte tarieven.

zie verder Tabaksaccijns

Alcoholaccijns

Ook op alcoholhoudende producten wordt er accijns geheven. De hoogte hiervan is afhankelijk van het soort product, waarbij over het algemeen geldt dat hoe meer alcoholpercentage een drank bevat, hoe meer accijns erover wordt geheven.

zie verder Alcoholaccijns

Frisdrankenaccijns

In Nederland wordt sinds 1972 een frisdrankenaccijns geheven. Deze is later uitgebreid tot mineraalwater, vruchtensappen en siropen. Omdat deze accijns bij de invoering van de interne Europese markt op 1 januari 1993 in strijd bleek met een Europese richtlijn die stelde dat accijnsen beperkt moesten blijven tot producten als alcohol, tabak en benzine, heeft de Nederlandse regering de naam van deze accijns per 1 januari 1993 gewijzigd in een "verbruiksbelasting" (wel is overigens per 1993 de suikeraccijns afgeschaft). De laatste jaren brengt de verbruiksbelasting niet-alcoholische dranken zo'n 150 miljoen euro per jaar op (2010). Dit is niet veel meer dan de 400 miljoen gulden uit 1992. De reden hiervoor is dat de accijns niet zeer sterk is verhoogd en men gemiddeld per persoon ook niet veel meer frisdrank is gaan nuttigen.

Verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken (per 01-04-2002)

In hieronderstaande tabel worden de huidige tarieven per liter gegeven. Opvallend is dat er op drinkyoghurts en chocolademelk geen accijns wordt geheven. Let ook op het verschil tussen vruchtendrank en vruchtensap.

Frisdranken en vruchtendranken	€ 0,0550 per liter
Mineraalwater-/bronwaters en vruchtensappen	€ 0,0413 per liter
Limonadesiropen	€ 0,1650 per liter
Drinkyoghurts	geen
Koffie	geen
Thee	geen
(Karne-)melk	geen
Chocolademelk	geen

Verpakkingsaccijns

In landen als België en Duitsland wordt accijns ook gebruikt in het milieubeleid. Zo kennen bijvoorbeeld wegwerpverpakkingen een accijnsheffing. In Nederland kent men sinds 1 januari 2008 de Verpakkingsbelasting.

Vettaks

Zie Vettaks voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Denemarken werd in 2011 een "vettaks" ingevoerd. Dit is een accijns die geheven wordt over ongezonde levensmiddelen. Voorstanders van de "vettaks" pleiten dat ongezond eten ontmoedigd zou moeten worden om dezelfde redenen dat roken en drinken ontmoedigd worden: vanwege individuele gezondheidsrisico's, maar ook om voor de samenleving de hoge medische kosten te verlagen voor het bestrijden van gerelateerde ziekten en arbeidsuitval. Tegenstanders zijn van mening dat burgers zelf verantwoordelijk zijn voor hun eetgedrag en dat het geen taak van de overheid is zich met het privéleven van mensen te bemoeien.

Opbrengst in Nederland

In Nederland brengen de accijnzen jaarlijks zo'n 10,5 miljard euro (2009-2010) op. Dat is exclusief de verbruiksbelasting niet-alcoholische dranken en de verpakkingsbelasting. Deze 10,5 miljard euro is als volgt onderverdeeld.

Accijns	Bedrag (in miljoenen euro's)
Accijns van lichte olie (benzineaccijns)	3.951
Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie (o.a diesel)	3.282
Tabaksaccijns	2.342
Alcoholaccijns	304
Bieraccijns	398
Wijnaccijns	292
Totaal acccijnzen	10.569

Zie ook

• Tolweg
• Banderol (belasting)

Voetnoten

WikiWoordenboek