Melk (drank)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Glas melk
Afgekolfde moedermelk

Melk is een vloeistof (een emulsie van vetdruppels in water) die wordt geproduceerd door vrouwelijke zoogdieren die net een nakomeling hebben gebaard en als voedsel dient voor die nakomeling. Melk bestaat uit vetten, eiwitten, lactose en zouten. De melk die mensen produceren heet moedermelk. Voor de productie van melk voor de voedingsindustrie wordt meestal koemelk gebruikt. Eén liter koemelk weegt 1030 gram. Op veel kleinere schaal worden geitenmelk, schapenmelk, en kamelenmelk gebruikt. In Europa en Rusland wordt ook paardenmelk geproduceerd. Buffelmelk wordt vrijwel uitsluitend voor de productie van kaas gebruikt. Vroeger werd, omdat het qua samenstelling sterk overeenkomt, ezelinnenmelk gebruikt als vervanger voor moedermelk. In het noorden van Scandinavië en Rusland wordt ook rendiermelk gebruikt; in Rusland zelfs elandenmelk.

Het woord melk is afkomstig uit het Middelnederlands (circa 1253 gesignaleerd). In het Oudnederlands komt het woord mlechan voor – andere varianten hierop zijn: milch, mælk en mlec.

Vetgehalte[bewerken]

Melk bevat melkvet. Bij rauwe melk bedraagt het percentage melkvet ca. 3,5% (35 g/l). Door afroming wordt het vetgehalte verlaagd. In 1940 werd in Nederland de melkstandaardisatie ingevoerd, dat het minimale en maximale vetgehalte bepaalt voor (afgeroomde) melk die onder verschillende benamingen mag worden verkocht. Tegenwoordig is dit vastgelegd in het Warenwetbesluit Zuivel:

Verwerking[bewerken]

Het melken van een koe.

Voor het beter bewaren van melk ondergaat de rauwe melk in de zuivelfabriek een aantal bewerkingen. Om melk langer houdbaar te maken moeten de meeste bacteriën worden gedood. Gekookte melk heeft echter een sterk veranderde smaak. De kunst is nu een compromis te vinden tussen houdbaarheid en smaak.

  • pasteurisatie (verhitten op 72°)
  • sterilisatie (verhitten op 120°)
  • UHT-sterilisatie (kortstondig verhitten op Ultra Hoge Temperatuur)
  • bactofuge®, een speciaal type centrifuge om melk te zuiveren van bacteriën en sporen
  • koken (verhitten totdat de melk kookt, wordt in het algemeen niet fabrieksmatig toegepast)
  • wellen (van biest)

Uit melk kunnen diverse zuivelproducten geproduceerd worden. Denk aan yoghurt in allerlei varianten, karnemelk, verschillende vlasoorten, kaas en boter.

Melk in de geneeskunde[bewerken]

Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Koemelkallergie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Koemelkallergie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bij sommige mensen reageert het immuunsysteem abnormaal op koemelkeiwitten waardoor ze eczeem op de huid ontwikkelen. Dit komt vooral voor bij zuigelingen en jonge kinderen. Meestal hebben ze op latere leeftijd hier geen last meer van. 2 tot 6% van de baby's heeft deze allergie.

Lactose-intolerantie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lactose-intolerantie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Lactose-intolerantie over de wereld

Sommige mensen hebben een onvermogen om melksuikers om te zetten, waardoor ze darmklachten oplopen.

Het merendeel van de mensheid (met uitzondering van zeer jonge kinderen) is lactose-intolerant; grote delen van de West-Europese, Noord-Afrikaanse, Midden-Afrikaanse bevolking en de Noord-Amerikaanse bevolking vormen daar een uitzondering op.

Een liter melk of yoghurt bevat gemiddeld 40 gram suiker (4 gram per 100 ml) in de vorm van lactose. Dit in tegenstelling tot kaas, waarin de lactose door melkfermenten is omgezet in water en kooldioxide. Kaas is dus een betere keuze dan melk of yoghurt voor mensen met lactose intolerantie of prikkelbaredarmsyndroom.

De lactose bestaat uit 2 suikers, de helft glucose en de andere helft galactose. Van galactose is door middel van wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat het neurodegeneratieve schade, een verhoging van stress hormonen, een verlaging van werkzame antioxidanten in het bloed en chronisch geheugenverlies veroorzaakt. [1][2][3]

Tabel voedingsstoffen[bewerken]

Gemiddelde hoeveelheden per 100 ml

vrouw koe geit schaap paard buffel ezel rendier eland
eiwit 1,5 g 3,5 g 3,8 g 5,2 g 2,1 g 4,0 g
vet 4,0 g 3,4 g 4,1 g 6,2 g 1,3 g 8,0 g 1,4 g 18,0g
melksuiker 6,9 g 4,6 g 4,4 g 4,2 g 6,3 g 4,9 g 6,3 g 2,8 g
reststoffen 0,3 g 0,8 g 1,9 g 0,9 g 0,4 g 0,4 g 1,5 g

Zie ook[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek
  1. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16710848
  2. http://www.darujps.com/content/20/1/68
  3. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3034100