Amphipolis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Amphipolis location.jpg
Nuvola single chevron right.svg Zie voor de moderne stad het artikel Amfipoli.

Amphipolis (Oudgrieks: Ἀμφίπολις, Amphípolis) was een oude handelsstad, gebouwd op de oostelijke oever van de rivier de Strimon, ongeveer vijf kilometer van de monding.

Geschiedenis[bewerken]

Plan van het oude Amphipolis

Het belang van de stad in de oudheid kwam door de nabijheid van natuurlijke hulpbronnen. In het nabijgelegen Pangaeus-gebergte lagen goud- en zilvermijnen, en uit de beboste omgeving kon hout worden aangevoerd (strategisch belang voor de bouw van oorlogsschepen). De stad beheerste ook de brug over de Strimon op de landroute van Griekenland naar de Hellespont.

Oorspronkelijk was er een stad van de Thracische stam der Edoniërs, Ennea Odoi ("Negen Wegen") genaamd. De Perzische koning Xerxes I passeerde er tijdens Tweede Perzische Oorlog. Na een mislukte koloniseringspoging onder Aristagoras van Milete (497 v.Chr.) en opnieuw in 465 v.Chr.), slaagden de Atheners er uiteindelijk in om de Thraciërs te verdrijven.[1] Het was Hagnon die in 437 v.Chr. de kolonie stichtte vanuit het naburige Eion.

Nauwelijks dertien jaar later, in 424 v.Chr., gaf de stad zich zonder strijd over aan Spartaanse invallers, onder leiding van Brasidas. De Atheense vlootaanvoerder Thucydides kon Eion nog redden maar kwam te laat voor Amphipolis. Hij werd voor twintig jaar verbannen en trok er dan maar op uit om historisch onderzoek te verrichten. Cleon leidde in 422 v.Chr. een onsuccesvolle heroveringexpeditie. In deze Slag bij Amphipolis kwamen Brasidas en hijzelf allebei om. Een jaar later werd de vrede van Nicias afgesloten. Als onderdeel daarvan ging de stad terug over in Atheense handen, maar voortaan zou ze een meer onafhankelijke koers varen.

Overblijfselen geschetst door E. Cousinéry (1831)

Philippus van Macedonië vond de stad zo belangrijk, dat hij een speciale expeditie uitzond om ze te veroveren in 357 v.Chr.. Onder de Macedoniërs was Amphipolis een belangrijke militaire haven. Onder meer de grote admiraal Nearchos had er zijn uitvalsbasis.

Later kwam de stad in Romeinse handen. Van 168 tot 148 v.Chr. was het de hoofdstad van Macedonia Prima.[2] De belangrijke Via Egnatia passeerde er. Tijdens het vroege keizerrijk was het paleis van de Romeinse propraetor er gevestigd. De christelijke apostel Paulus deed de stad aan op weg naar Thessaloniki (Hand. 17, 1).

Het oude Amphipolis werd verlaten in de 8e eeuw n.Chr.[3]

Archeologie[bewerken]

Fortificaties langs de Strimon

Sedert de jaren 20 worden er opgravingen verricht. Er zijn grafvelden aangetroffen en resten van een heiligdom gewijd aan Clio en van vroeg-christelijke basilieken.

In het tegenwoordige Amfipoli is een museum gevestigd waar de opgegraven schatten uit de oude stad zijn tentoongesteld.

Kastastombe[bewerken]

Leeuwin die op de tumulus stond.

In 2009 begonnen Griekse archeologen met opgravingen in een grafheuvel die uit een eerdere archeologische campagne (1965-85) bekend stond als de Kastas Toumba. Ze legden een reusachtige tombe bloot uit het einde van de 4e eeuw voor Christus.[4] De kolossale ronde muur van kalksteen bekleed met Thasisch marmer is drie meter hoog en heeft een omtrek van 497 meter.[5] Het wordt geschat dat de tumulus wel 80 meter hoog moet zijn geweest. Het is in elk geval de grootste graftombe die ooit in Griekenland is blootgelegd, groter dan de koningsgraven die Manolis Andronikos in 1977 ontdekte in Vergina (waarvan hij er één toeschreef aan Philippus).

De site zou de handtekening dragen van Dinocrates, een bekende architect van Alexander de Grote. Vanuit de ingang loopt een trap naar de toegangspoort. Onder een boog staan twee sfinxen (zonder hoofd en vleugels). In anticipatie op wat erachter zal worden gevonden in de komende weken en maanden, heeft de Griekse premier Andonis Samaras de site bezocht (12 augustus 2014). Gelet op de datering en de monumentaliteit van de tombe, bestaat de verwachting dat er een belangrijke historische figuur uit Alexanders tijd begraven ligt. Volgens sommigen zou het kunnen gaan om Roxane van Bactrië en haar zoon Alexander IV van Macedonië, resp. de eerste vrouw en de posthume zoon van Alexander de Grote. Diodoros van Sicilië beschreef hoe de 12-jarige en zijn moeder rond 311 v.Chr. vermoord werden door Kassander. Anderen denken aan een leeg graf voor Alexander de Grote (die na tussenkomst van Ptolemaeus I Soter in Alexandrië werd begraven).[6]

De Romeinen zouden in de 2e eeuw n.Chr. een deel van de steenblokken uit de tombe gebruikt hebben om de rivieroevers te versterken. Bij die gelegenheid zou de vijf meter hoge leeuw die waarschijnlijk de tumulus bekroonde, in de Strimonrivier zijn gedumpt. Hij werd er in elk geval uit opgevist in de jaren 10. Na een mislukte poging van Britse soldaten om hem het land uit te smokkelen (1916), werd hij opgesteld bij de rivier.[7]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Verder lezen[bewerken]

  • (fr) N. Zikos (1989), Amphipolis paléochrétienne et byzantine
  • (en) A. Dunn (1992), "From Polis to Kastron in Southern Macedonia: Amphipolis, Khrysoupolis, and the Strymon Delta", in: Archéologie des espaces agraires méditerranéens au Moyen Âge, p. 399-413
Noten
  1. AMPHI'POLIS, in: William Smith (1854), Dictionary of Greek and Roman Geography, illustrated by numerous engravings on wood
  2. Amphipolis, Stilus.nl, bezocht op 19 augustus 2014
  3. Ancient Amphipolis: 5000 years of history, Newsbomb.gr, 14 augustus 2014
  4. Hebben archeologen graf van vrouw en zoon Alexander de Grote ontdekt?, Deredactie.be, 13 augustus 2014
  5. The Mystery of Ancient Amphipolis, Greekreporter.com, 11 augustus 2014
  6. Amphipolis: Toumba Kasta revisited (and visited by the PM Samaras...), Archaeologymatters2.blogspot.be, 12 augustus 2014
  7. The Lion of Amphipolis, Archaiologia.gr, 1 april 2013)