Anagram

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Voorbeeld van een anagram

Een anagram is een woord of zin, gevormd uit de letters van een ander woord of een andere zin maar in een andere volgorde. Een Nederlands synoniem is 'letterkeer'. Het maken van anagrammen is een geliefd woordspel. Anagrammen worden ook vaak gebruikt als pseudoniem.

Nederlandse anagrammen[bewerken]

Voorbeelden[bewerken]

Veel voorbeelden van anagrammen worden vermeld in Opperlandse taal- & letterkunde van Battus. Naast gewone anagrammen als kakstoel-koelkast noemt hij ook het opmerkelijke anagram aalscholver-schollevaar, dat zich onderscheidt doordat de woorden synoniem zijn.

Anagram als pseudoniem[bewerken]

De Nederlandse politicus Bolkestein gebruikte Niels Kobet als pseudoniem voor zijn boek Floris, Count of Holland (1976).

Het Beleg van Laken[bewerken]

De romancyclus Het Beleg van Laken van de Vlaamse schrijver Walter van den Broeck bestaat uit de vier delen Het beleg van Laken, Gek leven na het bal, Het gevallen baken en Het leven na beklag - allemaal anagrammen van elkaar (en er zijn er nog meer in de romans zelf verwerkt).

Latijnse anagrammen[bewerken]

  • De vraag van Pilatus in Johannes 18:38 "Quid est veritas?" (wat is waarheid?) en het antwoord daarop zoals dat door Augustinus wordt geciteerd: "Est vir qui adest" (het is de man die voor u staat).

Enkele opvallende anagrammen[bewerken]

  • Het pseudoniem Axl Rose van de Amerikaanse zanger William Bruce Bailey is een anagram van oral sex.
  • De naam van de groep Fiction Plane van Joe Sumner is een anagram van Police Infant. Joe Sumner is de zoon van Sting, bekend van de groep The Police. Hij beweert dat het anagram toeval is.
  • Het pseudoniem Voltaire is een anagram van Arouet l(e) j(eune), de echte naam van de schrijver-filosoof, waarbij geen onderscheid is gemaakt tussen u en v, en tussen i en j.
  • Er zijn plaats-anagramparen, zoals Voorst en het Russische Rostov, de Nederlandse dorpjes Ledeacker en Eckelrade en het Benelux-paar Halsteren en Herentals. Een van de langste anagramplaatsparen is dat van de Nederlandse plaats Geldermalsen en de Zwitserse zustergemeente Dagmersellen.

Galileis anagram[bewerken]

Een bekend verhaal over anagrammen is Galileis ontdekking van de ring van Saturnus in 1610. Galilei herkende de ring overigens nog niet. Hij zag alleen twee lichtvlekjes aan weerszijden van de planeet. Om de prioriteit van zijn ontdekking zeker te stellen, maar er niet te veel over bekend te maken, publiceerde hij een anagram. Daardoor kon hij, als een ander de ring ontdekte, aantonen dat hij de ring zelf al eerder had gezien. Dat anagram was smaismrmilmepoetaleumibunenugttauiras, wat opgelost kon worden als

Altissimum planetam tergeminum observavi ("Ik heb de verste planeet in drievoudige vorm gezien").

Kepler ontcijferde het anagram echter als

Salue umbistineum geminatum Martia proles ("Gegroet, twee zonen die Mars gezelschap houden"),

en dacht dus dat Galilei twee manen bij Mars had gevonden. Pas veel later bleek deze fout voorspellende waarde te hebben, want Mars heeft inderdaad twee manen, maar die werden pas eeuwen later, in 1877, met een betere telescoop ontdekt.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]