Palindroom

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een palindroom (van het Grieks: πάλιν, "opnieuw" en δρόμος, "(door)lopen") of keerwoord is een symmetrische volgorde van letters of cijfers in een woord of een getal.

Voorbeelden van palindromen
  • De Nederlandse woorden kok, pap, lepel, droommoord, legerregel, level, negen, lol, meetsysteem, legovogel, parterretrap.
  • De getallen 1001 en 12345678987654321.

Van links naar rechts gelezen zijn ze hetzelfde als van rechts naar links gelezen.

  • De data: 11 02 2011 (11 februari 2011) of 21 02 2012 (21 februari 2012).

Voorbeelden[bewerken]

Literatuur/lectuur[bewerken]

Battus, pseudoniem van Hugo Brandt Corstius, heeft veel palindromische zinnen bedacht, verzameld en opgeschreven in zijn boeken Opperlandse taal- & letterkunde en symmys.

In het Engels en Frans worden zelfs complete palindromische verhalen geschreven. Adams woorden toen hij Eva voor het eerst ontmoette: "Madam, I'm Adam." Haar antwoord: "Sir, I'm Iris." Of "Eve." Een ander palindroom is "Do geese see God?" Nog langer is "Did I draw Della too tall, Edward? I did?" Of "Was it a car or a cat I saw?" Of "A man, a plan, a canal: Panama."

Nuvola single chevron right.svg Zie ook Satorvierkant.

Nederlandse woorden en namen[bewerken]

  • Persoonsnamen: Ada, Anna, Aviva, Bob, Ebbe, Elle, Eppe, Ette, Eve, Hannah, Idi, Laval, Natan, Okko, Onno, Otto, Pip, Pop, Reinier, Reyer, Sas, Sus, Suus, Tat, Viv, Eke, Yarray.
  • Geografische namen: Ede, Epe, Ee, Eke, Ellemelle, Eye, Glenelg, Krk.
  • Korte palindromen: daad, dood, kaak, kajak, kak, keek, kik, kok, lel, lepel, lol, lul, madam, mam, neen, negen, nemen, neven, non, pap, pop, bob, pup, raar, radar, redder, rotor, sas, sis, solo's, soos, tot, nekken, neppen, serres, sos.
  • Langere palindromen: deelleed, droommoord, droomoord, eibofobie, Legovogel, levensnevel, libellebil, maandnaam, meetsysteem, neppoppen, nepparterretrappen, parterretrap, racecar, roodoor, taartstraat, legersregel, tarwewrat, edelstaalplaatslede, partyboobytrap, stormrots.
  • Zeer lange palindromen: koortsmeetsysteemstrook, legermeetsysteemregel, parterrestaalplaatserretrap, nepparterreserretrappen.
  • Abnormaal lange palindromen: deelkoortsmeetsysteemstrookleed, droomnepparterreserretrappenmoord, nepparterrestaalplaatserretrappen.

Langste palindroom[bewerken]

  • Demetri Martin schreef het gedicht 'Dammit I'm mad' dat in feite een 224 woorden tellend palindroom is.
  • In het boek Opperlandse taal- & letterkunde van Hugo Brandt Corstius staan zeer veel palindromen en ook hele fragmenten die omgekeerd kunnen worden. Het langste is van een boodschapper die zijn "sire" komt vertellen wat er allemaal in voorraad is.
  • Eén van de bekendste palindroomzinnen is ontstaan, toen het Panamakanaal werd gegraven: "a man, a plan, a canal: Panama."
  • Als het betekenisvolste palindroom van alle talen geldt de spreuk Nιψον ἀνομηματα μη μοναν ὀψιν (Nipson anomèmata mè monan opsin). Dit palindroom is aangetroffen op een Oud-Griekse doopvont. De betekenis luidt: 'Was af de ziel, niet alleen de ogen'.
  • Het langste palindroom in de Oxford English Dictionary is het 12-letterige tattarrattat, een nonsenswoord betekenende rat-een-tat uit. De Ierse auteur James Joyce gebruikte het woord in Ulysses (1922): "ik wist zijn tattarrattat aan de deur." Langer, maar niet in een literair werk gebruikt, is het woord partyboobytrap. Dit woord telt 14 letters.
  • Het langste palindroom dat in het Nederlands Guinness Book of Records heeft gestaan, was koortsmeetsysteemstrook. Maar ijverige palindromers kwamen ook aandragen met potstalmelkkoortspilstaalplaatslipstrookklemlatstop.
  • Als je de woorden nep - pen aan koortsmeetsysteemstrook toevoegt, krijg je het woord: nepkoortsmeetsysteemstrookpen, uitleg: een nep-pen om strookjes mee in te vullen van een systeem dat koorts meet.

Nederlandse zinnen[bewerken]

  • Ik ski
  • Ai, de media
  • De pot op, Ed
  • De racecar, Ed
  • De UFO's of u, Ed
  • Gadsi, 't is dag
  • Een ton snot, nee
  • Een oud pop duo, nee
  • Lezen is in, ezel
  • Anna sust Susanna
  • De sla nemen als Ed
  • Tom, ram of omarm Ot
  • En er is ananas, Irene
  • Pa, al ski jij, ik slaap
  • Fel temde pap Ed met lef
  • God, red nu 'ns 'n underdog
  • Koos u de garage dus ook?
  • Er is daar nog onraad, Sire
  • 'Mooie zeden in Ede', zei oom
  • Steeds in ere, heren, is de ets
  • 'n Ezel laat Reinier taal lezen
  • Nora bedroog, o zo goor, de baron
  • Baas, neem een racecar, neem een Saab
  • Daar eiste hij z'n ei en zij het sieraad
  • 'De mooie zeeman nam Anna mee', zei oom Ed
  • Koot, mannen, nam ei; Bie, mannen, nam 't ook
  • Laat af, Sire, velpon eten op lever is fataal
  • Jij slaapt, ronkt, knort; ronkt, knort pa als jij?
  • Leverde die kale dame op 'n poema de lakei de drevel?
  • Nelli plaatst op 'n parterretrap 'n pot staalpillen
  • Nepmop: net alsof u net sufte? O, massa moet fusten UFO's laten pompen
  • Koos Eekfeen keek door 't rood kerkraam maar krek door 't rood keek neef Kees ook

Nederlandse zinnen, tevens elkaars anagram[bewerken]

  • Top steelt asla, als atleet spot.
  • Laat stopte Els, sleet pot staal.

Nederlandse zinnen per woord[bewerken]

Bij deze vorm van palindroomzinnen worden de woorden van achter naar voor gelezen, niet de letters.

  • Kauwen paarden als kraaien; dat is waar, niet waar is dat kraaien als paarden kauwen.
  • Lollig zijn lui die zeggen: die lui zijn lollig.
  • Gieren kunnen goed vliegen; dat is waar, niet waar is dat vliegen goed kunnen gieren.
  • Wel, niet nietmachine niet? Niet naaimachine dus? Neen! Dus: naaimachine niet niet, nietmachine niet wel.
  • Wel, het is slechts iets, maar iets slechts is het wel.

Moses Kiptanui[bewerken]

  • Mooi: u, nat, pikt eelt af, of atleet Kiptanui, oom.

Dit palindroom werd bedacht naar aanleiding van het wereldrecord 3000 meter steeplechase van 8.02,08 van Moses Kiptanui in 1992.

Reclame en popcultuur[bewerken]

In de reclame en popcultuur worden er ook vaak (niet-bestaande) palindromen bedacht. Een paar voorbeelden zijn de Pokémon Girafarig, Eevee en Alomomola of het wasmiddelmerk Omo. Een voorbeeld uit de popcultuur is het nummer BoB van Weird Al Yankovic, dit nummer bestaat volledig uit palindromen en is een remake van het nummer Subterranean Homesick Blues van Bob Dylan.

Palindroomgetallen[bewerken]

Getallen kunnen ook palindromen zijn. Deze reeks begint met:

0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 22, 33, 44, 55, 66, 77, 88, 99, 101, 111, 121, 131, … (reeks A002113 bij OEIS).

Hierbij kan ook alleen naar priemgetallen worden gekeken:

2, 3, 5, 7, 11, 101, 131, 151, … (reeks A002385 bij OEIS).

Of kwadraten:

0, 1, 4, 9, 121, 484, 676, 10201, 12321, (reeks A002779 bij OEIS).

Zie ook[bewerken]

Icoontje WikiWoordenboek Zoek palindroom op in het WikiWoordenboek.
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Palindroom.