Angelika Kauffmann

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor de gelijknamige trein, zie Angelika Kauffmann (trein)
Angelika Kauffmann, Zelfportret, 1780-85, 77 x 63 cm, olieverf op doek, Hermitage, Sint-Petersburg

Angelika Kauffmann of Maria Anna Angelica Kauffmann (Chur, 30 oktober 1741 - Rome, 5 november 1807) was een van origine Zwitsers of Oostenrijkse kunstschilder die ook werkte in Engeland en Italië.

Leven[bewerken]

Angelika Kauffmann werd geboren als dochter van een middelmatig frescoschilder, Johann Josef Kauffmann, die diverse paleizen en kerken decoreerde. In 1754 verhuisde het gezin naar Milaan, waar Angelika op 15-jarige leeftijd al de aandacht trok met haar pastelportretten. Ze groeide op aan het Comomeer. Haar moeder bracht haar de Engelse, Italiaanse en Franse taal bij. Ze werd beschouwd als een wonderkind en verbaasde bisschoppen met haar zang en getekende portretten. Na de dood van haar moeder, in 1757, trekken de vader en dochter naar zijn geboortestreek, het Bregenzerwald. In Schwartzenberg werkten beiden aan de beschildering van de parochiekerk. Vanaf 1762 bezochten ze steden als Bologna, Florence en Rome om de klassieke oudheid te bestuderen en de oude meesters te kopiëren. In 1764 wordt ze door Winckelmann gecomplimenteerd in een brief, nadat zij zijn portret heeft geschilderd. Ze werd lid van de Accademia di San Luca en ontmoet veel Engelse toeristen, bezig aan hun Grand Tour. Ze schildert een portret van de acteur David Garrick dat zeer geslaagd uitpakt. Ze maakte in Venetië kennis met Lady Wentworth, de vrouw van de Duitse ambassadeur, die haar introduceert in kringen van de Engelse bovenklasse. In 1766 reist ze begeleid door Lady Wentworth naar Londen waar ze portretten van personen en groepen maakt. Van 1766 tot 1781 woont ze in Engeland. Een van haar beste vrienden is Joshua Reynolds, die haar ook schildert.

In 1767 trouwt ze stiekem met een vermeende Zweedse graaf, maar het huwelijk blijkt een farce. Frederick de Horn blijkt een bedrieger die er met haar spaargeld vandoor gaat. Reynolds is degene die haar opvangt na dit spoedig ontbonden huwelijk. Kauffmann en Reynolds worden evenwel het onderwerp van roddel en achterklap. Kauffmann wordt betrokken bij het schilderen van Somerset House. In 1781 treedt Angelika in het huwelijk met de schilder Antonio Zucchi, die met Robert Adam Engelse landhuizen decoreert. Samen met haar vader reist het echtpaar naar Rome. Ze betrekken het voormalige huis van de schilder Anton Raphael Mengs bij de Trinità dei Monti, bovenaan de Spaanse trappen. Het echtpaar wordt bezocht door beroemde kunstenaars als Goethe, Johann Gottfried Herder en adellijke gasten als keizer Jozef II. Wanneer Angelika in 1807 sterft wordt ze begraven met een groots eerbetoon, die mogelijk alleen schilders als Rafaël ten deel is gevallen.

Carrière[bewerken]

De professionele carrière van Kauffmann neemt een vlucht nadat haar werk in 1764 vanuit Rome wordt meegenomen naar Engeland door de eerder genoemde Lady Wentworth. Haar reputatie binnen adellijke kringen van Engeland wordt in een klap bevestigd. Ze wordt hierdoor samen met Reynolds een van de meest begeerde schilders aan het einde van de jaren 60 van de 18e eeuw. Echter na het huwelijk met de frauduleuze Zweedse graaf gaat haar reputatie achteruit. Hoewel Reynolds de schade probeert te beperken duurt het tot de dood van haar man in 1781 voordat ze een deel van haar glorie terugkrijgt. Mogelijk had ze een korte relatie met Jean-Paul Marat, die samen met Jacques Pierre Brissot naar Londen was getrokken.

Tijdens de 25 jaar die ze in Rome doorbrengt met haar echtgenoot doet ze sporadisch mee aan tentoonstellingen in Engeland. Ook in Italië weet ze haar oude roem terug te winnen en leeft ze in relatieve welvaart. In 1797 heeft ze haar laatste tentoonstelling aan de Academy in Engeland. In de periode hierna, tussen 1797 en 1807, produceert ze nog weinig grote werken en trekt ze zich deels terug uit de kunstwereld.

Angelika Kauffmann, Miranda and Ferdinand in het toneelstuk De Storm, 1782, 35 x 45 cm., olieverf op doek, Österreichische Galerie, Wenen

Haar werk[bewerken]

Het werk van Kauffmann wordt gekenmerkt door uitbundig kleurgebruik en een bepaalde mate van gratie en behendigheid in compositie. Haar figuren daarentegen waren vaak hetzelfde en mannen waren herkenbaar als gespierde vrouwen. Desondanks bleef haar werk tot in het begin van de 20e eeuw gewaardeerd of in ieder geval geaccepteerd gezien de vele portretten en wandschilderingen die in Engelse landgoederen waren overgebleven.

Vandaag de dag kunnen werken van Kauffmann worden teruggevonden in verschillende particuliere collecties en in Musea zoals The National Portrait Gallery in Londen, de Gemälde Galerie in Dresden, de Alte Pinakothek in München, de Hermitage in Sint-Petersburg en Musée d'Orsay in Parijs.

Over het leven van de schilderes werden verschillende boeken geschreven waaronder Miss Angel door Richmond Ritchie in 1875.

Angelika Kauffmann (1741–1807) gold naast Élisabeth Vigée-Lebrun (1755–1842), Adélaïde Labille-Guiard (1749–1803) en Marguerite Gérard (1761 - 1837) tot de bekendste schilderessen van haar tijd.

Tentoonstellingen[bewerken]

  • Retrospektive Angelika Kauffmann (270 works, c. 450 ill. ), Düsseldorf, Kunstmuseum (Nov. 15th 1998 - Jan. 24th 1999); München, Haus der Kunst (Febr. 5th - April 18th 1999); Chur, Bündner Kunstmuseum (May 8th - July 11th 1999)

Bibliografie[bewerken]

  • Bettina Baumgärtel (ed.): Retrospective Angelika Kauffmann, Exh. Cat. Dusseldorf, Kunstmuseum; Munich, Haus der Kunst, Chur, Bündner Kunstmuseum, Ostfildern, Hatje 1998, ISBN 3-7757-0756-5.
  • Angelica Kauffman Research Project: Forthcoming catalogue raisonné by Bettina Baumgärtel

Externe links[bewerken]