Close Encounters of the Third Kind

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Close Encounters of the Third Kind
Wij zijn niet alleen (NL)
Contact type drie (B)
Tagline We are not alone
Regie Steven Spielberg
Producent Julia Phillips
Michael Phillips
Clark L. Paylow
Scenario Steven Spielberg
Hoofdrollen Richard Dreyfuss
François Truffaut
Teri Garr
Melinda Dillon
Bob Balaban
Muziek John Williams
Montage Michael Kahn
Cinematografie Vilmos Zsigmond
Distributie Columbia Pictures
Première 16 november 1977
Genre sciencefiction
Speelduur 132 minuten (special edition)
135 min (70 mm versie)
VS: 137 min (Collector's Edition)
Taal Engels
Frans
Spaans
Hindi
Land Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Budget $ 19.400.000
Opbrengst $ 303.788.635
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Close Encounters of the Third Kind is een sciencefictionfilm uit 1977 geregisseerd en geschreven door Steven Spielberg. Hij draagt ook wel de titel Close Encounters of the Third Kind: Special Edition (de re-release uit 1980 waarin het moederschip van binnen te zien is) en de werktitels The Close Encounter of the Third Kind en Watch the Skies.

Close Encounters of the Third Kind werd genomineerd voor acht Academy Awards, waarvan het die voor beste cinematografie won en Frank E. Warner daarnaast een Special Achievement Award kreeg voor de geluidsmontage. Daarnaast won de film elf andere prijzen, waaronder een Grammy Award voor de filmmuziek van John Williams, een BAFTA Award voor beste art-directie en Saturn Awards voor beste script, beste regie en beste muziek.

Close Encounters of the Third Kind werd in 2007 opgenomen in de National Film Registry.

Verhaal[bewerken]

Close Encounters of the Third Kind (afgekort als CE3K) heeft drie verhaallijnen die na verloop van tijd samenkomen.

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Roy Neary (Richard Dreyfuss) is monteur bij een elektriciteitsbedrijf. Hij is getrouwd met Ronnie, een wat materialistische vrouw (gespeeld door Terry Garr). Op een avond gaat hij erop uit in zijn auto om een stroomstoring te onderzoeken. Bij een spoorwegovergang slaat zijn motor af. Tegelijkertijd treden er vreemde lichtverschijnselen op en voorwerpen in zijn auto beginnen te zweven.

De dagen daarna wordt hij langzaamaan geobsedeerd door beelden in zijn hoofd van "Devil's tower", een tafelvormige berg in de staat Wyoming, alhoewel Neary nog geen idee heeft dat dat het is wat hij ziet. Hij ziet de berg ook in zijn dromen en begint hem na te bouwen met alles wat hij thuis onder handbereik krijgt. Zijn obsessie legt een druk op zijn huwelijk en uiteindelijk gaat het stel uit elkaar. Neary ontwikkelt intussen een onbedwingbare neiging om naar de berg toe te gaan.

Barry (Cary Guffey), het zoontje van Jillian Guiler (Melinda Dillon), wordt ontvoerd door de UFO's nadat buitenaardsen schijnbaar zijn binnengedrongen in haar huis. Ook zij wordt daarna mentaal bestookt door beelden van Devil's Tower en wordt er tegelijkertijd door aangetrokken.

Intussen onderzoekt een groep wetenschappers waaronder Lacombe (François Truffaut) en Laughlin (Bob Balaban) UFO-waarnemingen van over de hele wereld. Zo ontdekken ze een paar verloren gewaande vliegtuigen, inclusief een nog levende bemanning uit de Tweede Wereldoorlog (Flight 19) in een Mexicaanse woestijn. In de Special Edition van CE3K wordt ook een grote olie-tanker gevonden midden in de Gobiwoestijn. Er komen berichten binnen vanuit de ruimte die schijnen te wijzen op geografische coördinaten (later blijkt dit inderdaad de plek van Devil's Tower te zijn).

Bij een groot aantal mensen gaat er om onverklaarbare redenen een melodie van vijf noten in hun hoofd zitten: G, A, F, F minus 1 octaaf, C.[1] Ook de wetenschappers ontdekken deze sequentie van muzieknoten in de buitenaardse berichten. Op TV zijn beelden te zien van over de hele wereld waarin onverklaarbare massapsychosen plaatsvinden die allemaal samenhangen met de vijftonige melodie of met Devil's Tower.

Vele mensen hebben de visioenen gekregen (zowel de berg en de melodie) en gaan op pad naar Devil's Tower, maar alleen de personen uit de drie verhaallijnen redden het ook daadwerkelijk. Devil's Tower zelf wordt intussen geëvacueerd door het leger dat valselijk het bericht verspreidt dat er een trein met zenuwgas is ontspoord in het gebied. De platte top van de berg wordt ingericht als landingsplaats voor een eventueel ruimteschip.

Neary en Dillon leggen samen het laatste stukje van de trektocht op de berg af. Boven aangekomen zien ze hoe de activiteit van ufo's om hen heen sterk toeneemt. Dan verschijnt er een gigantisch ruimteschip boven de berg dat blijft zweven vlak boven landingsplaats. De wetenschappers proberen met het ruimteschip te communiceren door de vijftonige melodie af te spelen op een ARP 2500 synthesizer, via grote luidsprekers. Dit lukt, en er begint een levendig muzikaal gesprek. Dan opent zich een luik in de buik van het ruimteschip. Binnenin is activiteit zichtbaar en er lopen een aantal mensen naar buiten. Dit blijken (soms jarenlang) verloren gewaande personen te zijn die nu weer verenigd worden met vrienden en familie. Daaronder bevindt zich ook Barry, het ontvoerde zoontje van Melinda.

Vervolgens komen de buitenaardsen zelf naar buiten. Het is duidelijk dat ze vredelievende bedoelingen hebben. De communicatie verloopt via handgebaren. Roy Neary, die dit alles van een afstandje had gadegeslagen, loopt nu naar voren en maakt contact met de buitenaardsen. Als de buitenaardsen aanstalten maken om weer te vertrekken met hun ruimteschip, neemt Neary de beslissing om met ze mee te gaan. Hij loopt het ruimteschip in waarna het luik zich sluit. Het ruimteschip zet koers naar de sterren.

Rolverdeling[bewerken]

Acteur Personage
Dreyfuss, Richard Richard Dreyfuss Roy Neary
Truffaut, François François Truffaut Claude Lacombe
Garr, Teri Teri Garr Ronnie Neary
Dillon, Melinda Melinda Dillon Gillian Guiler
Balaban, Bob Bob Balaban David Laughlin
McNamara, J. Patrick J. Patrick McNamara Project Leader
Kemmerling, Warren J. Warren J. Kemmerling Wild Bill
Blossom, Roberts Roberts Blossom Farmer
Dodds, Philip Philip Dodds Jean Claude
Guffey, Cary Cary Guffey Barry Guiler
Bishop, Shawn Shawn Bishop Brad Neary
Campbell, Adrienne Adrienne Campbell Sylvia Neary
Dreyfuss, Justin Justin Dreyfuss Toby Neary
Henriksen, Lance Lance Henriksen Robert
Connally, Merrill Merrill Connally Team Leader
DiCenzo, George George DiCenzo Major Benchley
Douglass, Amy Amy Douglass Implantee
Lockwood, Alexander Alexander Lockwood Implantee
Dynarski, Gene Gene Dynarski Ike
Gafrey, Mary Mary Gafrey Mrs. Harris
Bartold, Norman Norman Bartold Ohio Tollbooth Attendant
Sommer, Josef Josef Sommer Larry Butler
Dyer, Rev. Michael J. Rev. Michael J. Dyer Himself
Ernest, Roger Roger Ernest Highway Patrolman
Weathers, Carl Carl Weathers Harry (Air Traffic Controller)
O'Neil, F.J. F.J. O'Neil ARP Project Member
Dodds, Phil Phil Dodds ARP Musician
Hermann, Randy Randy Hermann Frank Taylor (Returnee #1 Flt. 19)
Barwood, Hal Hal Barwood Harry Wallclage (Returnee #2 Flt. 19)
Robbins, Matthew Matthew Robbins Matthew McMichaels (Returnee #3 Flt. 19)
Anderson, David David Anderson Air Traffic Controller
Hawkins, Richard L. Richard L. Hawkins Air Traffic Controller
Shreeve, Craig Craig Shreeve Air Traffic Controller
Thurman, Bill Bill Thurman Air Traffic Controller
Richards, Roy E. Roy E. Richards Air East Pilot
Rader, Gene Gene Rader Hawker
Blanco, Eumenio Eumenio Blanco Federale
Núñez, Daniel Daniel Núñez Federale
Franco, Chuy Chuy Franco Federale
Contreras, Luis Luis Contreras Federale
Keane, James James Keane Radio Telescope Team
McMullen, Dennis Dennis McMullen Radio Telescope Team
Young, Cy Cy Young Radio Telescope Team
Howard, Tom Tom Howard Radio Telescope Team
Stuart, Richard Richard Stuart Truck Dispatcher
Westmoreland, Bob Bob Westmoreland Load Dispatcher
Emery, Matt Matt Emery Support Leader
Thompson, Galen Galen Thompson Special Forces Trooper
Johnston, John Dennis John Dennis Johnston Special Forces Trooper
Ewing, John John Ewing Dirty Tricks #1
Atkinson, Keith Keith Atkinson Dirty Tricks #2
Broyles, Robert Robert Broyles Dirty Tricks #3
Raymond, Kirk Kirk Raymond Dirty Tricks #4
Hoffman, Basil Basil Hoffman Longly
Hynek, J. Allen J. Allen Hynek Himself - Smoking Pipe at Landing Site
Jordan, Monty Monty Jordan Special Forces Commander/Helicopter Pilot
Powers, Stephen Stephen Powers UN Observer
Smith, Howard K. Howard K. Smith Himself - TV News Anchor

Achtergrond[bewerken]

Analyse[bewerken]

Close Encounters of the Third Kind kwam vlak na Star Wars (geregisseerd door George Lucas) uit. Daardoor was het pad voor dit genre films net daarvoor geëffend. Een paar dingen maakte CE3K bijzonder:

  • De kwaliteit was naar verhouding hoog. Sciencefictionfilms waren tot aan Star Wars bijna uitsluitend B-films geweest. Met name de speciale effecten van Douglas Trumbull (van onder meer Blade Runner en 2001: A Space Odyssey) ondersteunden het uiterlijk van de film.
  • De buitenaardsen zijn vriendelijk. Tot dan toe werden aliens geportretteerd als vijandige en oorlogszuchtige monsters, maar in deze film koos Spielberg bewust voor verbroedering. Dit wordt in eerste instantie niet duidelijk. De gebeurtenissen die plaatsvinden wanneer Neary's truck stilvalt, of de scène waarin zoontje Barry wordt ontvoerd (de hele keuken van Melinda trilt op zijn grondvesten en is doordrongen van felrode kleuren) geeft de indruk dat de buitenaardsen niet met goede bedoelingen komen. Hun intenties worden niet voor het einde duidelijk.
  • Wetenschappers hebben in de film de leiding, niet militairen. Dit aspect maakte CE3K anders dan voorheen en is tevens het stempel van Spielberg, die thema's als familie en verbroedering vaak een plek geeft in zijn werk.

Ontwikkeling[bewerken]

Het idee voor de film ontstond al toen Steven Spielberg in zijn jeugd samen met zijn vader een meteorietenregen zag.[2] Als tiener maakte Spielberg de film Firelight. Veel scènes uit Firelight zouden later door hem worden hergebruikt in Close Encounters.[3] In 1970 schreef Spielberg een kortverhaal getiteld Experiences, over een lichtshow die door een groep tieners op een avond wordt waargenomen in de lucht.[4] Eind 1973, toen de productie voor The Sugarland Express werd afgerond, maakte Spielberg een deal met Columbia Pictures voor een sciencefictionfilm. 20th Century Fox had het idée reeds afgekeurd.[4] Julia en Michael Phillips tekenden als producers.[5]

Aanvankelijk wilde Spielberg een documentaire of low budget-film maken over mensen die in UFO’s geloven. Hij gaf het project de werktitel Watch the Skies, vernoemd naar een citaat uit The Thing from Another World. Hij stelde het idee voor aan Willard Huyck en Gloria Katz. Katz vond het idée echter een van de slechtste ideeën die ze ooit had gehoord.[4] Spielberg huurde daarom Paul Schrader in om een nieuw script te schrijven. Het project werd op de lange baan geschoven toen Spielberg eerst de regie van Jaws op zich nam.

Toen Jaws een groot succes werd, kreeg Spielberg van Columbia meer vrijheid voor het maken van zijn sciencefictionfilm. Schrader had ondertussen het script voltooid, maar Spielberg keurde het af.[6] Het script droeg de titel Kingdom Come. De protagonist was een 45-jarige luchtmachtcommandant die op een dag een UFO ontmoet en daarna 15 jaar lang probeert contact te zoeken met de aliens. John Hill werd ingehuurd om het verhaal te herschrijven.[6] Ook zijn script werd door Spielberg afgekeurd, daar het teveel een James Bond-film zou zijn geworden.

Hal Barwood en Matthew Robbins stelden Spielberg voor de plot te laten draaien om de ontvoering van een kind. Spielberg schreef zelf een script rondom dit idee. Hij liet zich onder andere inspireren door het lied "When You Wish upon a Star" uit de Disneyfilm Pinocchio. Voor de afronding van het script werd hij geholpen door Jerry Belson. Dit script kreeg tevens de definitieve titel Close Encounters of the Third Kind.[7] J. Allen Hynek, die met de United States Air Force had gewerkt aan Project Blue Book, werd ingehuurd als adviseur.

Productie[bewerken]

Devils Tower in Wyoming was een van de filmlocaties.

Op 16 mei 1976 werd begonnen met proefopnames. Spielberg wilde de film het liefst geheel opnemen in een studio vanwege zijn negatieve ervaringen met opnames op locatie tijdens de productie van Jaws. Uiteindelijk stemde hij toch toe op locatie te filmen. De opnames vonden plaats in Burbank, Devils Tower, twee verlaten hangars uit de Tweede Wereldoorlog op de voormalige Brookley Air Force Base, en het treindepot in Bay Minette. Het huis waaruit Barry wordt ontvoerd bevindt zich in werkelijkheid net buiten het plaatsje Fairhope, Alabama.

De opnames werden gehinderd door meerdere technische en budgettaire problemen. Spielberg vond de opnames nog erger dan die van Jaws.[6] Spielberg had gehoopt op een budget van 2,7 miljoen dollar, maar de kosten liepen op tot 19,4 miljoen. Het Atlantisch orkaanseizoen van 1976 zorgde voor tropische stormen in Alabama, waardoor de opnames vertraagd werden. Tenslotte bleef Spielberg dingen veranderen aan het script, waardoor opnames geregeld over moesten.

Douglas Trumbull was verantwoordelijk voor de visuele effecten in de film, terwijl Carlo Rambaldi de aliens ontwierp. Trumbull’s werk hielp de motion control-technieken zoals die destijds beschikbaar waren voor films te verbeteren. Het buitenaardse schip werd ontworpen door Ralph McQuarrie en gebouwd door Greg Jein. Het uiterlijk van het schip was gebaseerd op een olieraffinaderij die Spielberg op een nacht in India had gezien.[6] De visuele effecen werden gefilmd op 70 mm film om beter aan te sluiten op de 35 mm film voor de overige opnames. Er werd ook geëxperimenteerd met computeranimatie, maar omdat dit nog een nieuwe techniek was in de jaren 70 was Spielberg van mening dat gebruik hiervan de productie te duur zou maken. Voor de aliens werd een combinatie van acteurs en poppen gebruikt.

Close Encounters was de eerste samenwerking tussen Spielberg en filmmonteur Michael Kahn.

Muziek[bewerken]

De filmmuziek werd gecomponeerd door John Williams, die eerder een Academy Award had gewonnen voor zijn werk aan Spielbergs Jaws. Net als zijn muziek voor Jaws is ook zijn muziek voor Close Encounters sindsdien een onderdeel van de popcultuur geworden.

Het album omvat de volgende nummers:

  1. Main Title and Mountain Visions
  2. Nocturnal Pursuit
  3. The Abduction of Barry
  4. I can't Believe It's Real
  5. Climbing Devil's Tower
  6. The Arrival of Sky Harbor
  7. Night Siege
  8. The Conversation
  9. The Appearance of the Visitors
  10. Resolution and End Titles
  11. Theme from "Close Encounters of the Third Kind"†

De "Collector's Edition" van de film bevat de volgende nummers:

  1. Opening: Let There Be Light
  2. Navy Planes
  3. Lost Squadron
  4. Roy's First Encounter
  5. Encounter at Crescendo Summit
  6. Chasing UFOs
  7. False Alarm
  8. Barry's Kidnapping
  9. The Cover-Up
  10. Stars and Trucks
  11. Forming The Mountain
  12. TV Reveals
  13. Roy and Gillian on the Road
  14. The Mountain
  15. "Who Are You People?"
  16. The Escape
  17. The Escape (alternate cue)
  18. Trucking
  19. Climbing The Mountain
  20. Outstretch Hands
  21. Lightshow
  22. Barnstorming
  23. The Mothership
  24. Wild Signals
  25. The Returnees
  26. The Visitors / "Bye" / End Titles: The Special Edition

Het origineel vs. de Special Edition vs. de Director's Cut[bewerken]

De bioscoopversie werd onder druk van filmstudio Columbia Pictures eerder uitgebracht dan Spielberg wilde. Daarom vroeg Spielberg na het uitbrengen van de film of hij een nieuwe versie mocht maken waarvoor nieuwe scènes werden opgenomen. Columbia Pictures ging hiermee akkoord, maar op voorwaarde dat het publiek aan het einde van de film de binnenkant van het moederschip mocht zien. Spielberg ging hiermee akkoord en zodoende werd Close Encounters of the Third Kind: The Special Edition uitgebracht in 1980.

In vergelijking met het origineel uit 1977 zijn de volgende veranderingen aangebracht:

  • Storende scènes (zoals de lange sequentie van Neary die in zijn achtertuin probeert Devil's Tower na te maken) zijn verwijderd
  • Aan het einde wordt de toeschouwer meegenomen in het ruimteschip zelf: een soort buitenaardse kathedraal met kolommen van licht en vreemde machines.
  • Het vreemde, obsessieve gedrag van Neary wordt beter geduid
  • Meer bewijzen van UFO's worden getoond in de film, zoals de tanker die ineens midden in de Gobiwoestijn verschijnt
  • De door R. Cobb voor de Special Edition ontworpen speciale effecten zijn uitgebreider
  • De rol van François Truffaut als de Franse wetenschapper is ruimer uitgewerkt

Spielberg heeft in de loop der jaren echter spijt gekregen van het laten zien van de binnenkant van het moederschip en heeft daarom in 1998 een Director's Cut uitgebracht, waarbij de scène er weer uitgehaald werd. Ook andere scènes werden aangepast.

Alle drie de versies werden ter gelegenheid van de 30ste verjaardag van de film in 2007 uitgebracht op zowel DVD als Blu-ray.

Uitgave en ontvangst[bewerken]

De film had tijdens de zomer van 1977 uit moeten komen, maar de première werd uitgesteld naar november.

Bij de uitgave werd Close Encounters een groot commercieel succes in de bioscopen. De film bracht in total $288 miljoen op in 1977.[8] Daarmee werd het Columbia Pictures' succesvolste film tot dusver.[9] Jonathan Rosenbaum omschreef de film als "the best expression of Spielberg's benign, dreamy-eyed vision."[10] A.D. Murphy van Variety gaf de film een positieve beoordeling, maar vond dat de film wel de warmte en menselijkheid van George Lucas's Star Wars miste.[11] Pauline Kael noemde de film op z’n best een kinderfilm.[3] Jean Renoir vergeleek Spielbergs film met Jules Verne en Georges Méliès. Ray Bradbury noemde het de beste sciencefictionfilm ooit[12]

Op Rotten Tomatoes geeft 95% van de recensenten de film een goede beoordeling.[13] Samen met Star Wars and Superman leidde Close Encounters tot een heropleving van het sciencefictiongenre in de filmindustrie.

Prijzen en nominaties[bewerken]

In 1978 werd Close Encounters genomineerd voor 9 Academy Awards, waarvan er 2 werden gewonnen:

  • Beste choreografie (Vilmos Zsigmond) – gewonnen
  • Special Achievement Award (Frank E. Warner) – gewonnen
  • Beste vrouwelijke bijrol (Melinda Dillon)
  • Beste Art Direction-Set Decoration
  • Beste regisseur
  • Beste visuele effecten
  • Beste filmmontage
  • Beste muziek
  • Beste geluid

De film won nog 9 andere prijzen:

De film kreeg de volgende erkenning door het American Film Institute:

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. een bericht in de kunsttaal Solresol
  2. Steven Spielberg, Richard Dreyfuss, Joe Alves, Melinda Dillon, Douglas Trumbull, The Making of Close Encounters of the Third Kind, 1997, Columbia Pictures
  3. a b McBride, p.14–68
  4. a b c McBride, p.227–229
  5. David Helpern. "At Sea with Steven Spielberg", Take One, March 1974, pp. 47–53. Geraadpleegd op 2008-09-15.
  6. a b c d McBride, p.260–269
  7. McBride, p.270–279
  8. Close Encounters of the Third Kind. Box Office Mojo Geraadpleegd op 2008-09-12
  9. DVD production notes
  10. Jonathan Rosenbaum. Close Encounters of the Third Kind. Chicago Reader Geraadpleegd op 2010-04-26
  11. A.D. Murphy. "Close Encounters of the Third Kind", Variety, 1977-11-09. Geraadpleegd op 2008-09-12.
  12. "A Viewers' Guide To Sci-Fi's Greatest Hits", Entertainment Weekly, 1994-12-02. Geraadpleegd op 2008-11-17.
  13. Close Encounters of the Third Kind. Rotten Tomatoes Geraadpleegd op 2008-09-12