Filippus (apostel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Filippus door José de Ribera

Filippus is een van de twaalf apostelen van Jezus. Hij wordt vermeld in de synoptische evangeliën van Mattheus, Marcus en Lucas en er wordt over hem verteld in het evangelie volgens Johannes. (Hij moet niet verward worden met de Filippus uit het boek Handelingen.)

Bijbelse gegevens[bewerken]

In het Evangelie volgens Johannes is het Filippus die Nathanaël (hoogstwaarschijnlijk Bartholomeus) voorstelt aan Jezus. Andere passages in het evangelie van Johannes zijn onder meer: Jezus die aan Filippus vraagt hoeveel het zou kosten om brood te kopen voor 5000 mensen, waarop Filippus antwoordt dat dit het loon van een jaar zou zijn (6:5-7) en het is Filippus die tijdens het laatste avondmaal aan Jezus vraagt om de Heer te tonen, en Jezus antwoordt hierop: ‘Zij die Mij hebben gezien, hebben de Heer gezien’ (14:8-21). Na de dood en opstanding van Jezus verkondigt Filippus het evangelie met de andere apostelen. Daarna zwijgt de Bijbel.

Referenties in de Bijbel[bewerken]

Joh. 6,5-7; Joh. 12, 20-50; Joh. 14, 8-21.

Buitenbijbelse overlevering[bewerken]

Volgens de overlevering werkte Filippus verder in Griekenland en in het Nabije Oosten en verrichtte hij wonderen. Zo riep hij in Scythië een draak op wanneer de heidenen hem willen verplichten aan een beeldje van Mars te offeren. De draak doodt de zoon van de bisschop die het offervuur aanstak, en de dienaren die Filippus vasthielden. Filippus zegt dan dat als het volk het Marsbeeldje vernietigen en een Jezusbeeld in de plaats zetten, de doden zullen herrijzen en de zieken genezen zullen worden.

Marteldood[bewerken]

Filippus sterft de kruisdood (aan een T-vormig kruis) nadat hij in Frygië het evangelie verkondigt samen met Bartholomeus. In een tempel gewijd aan slangenverering doodde hij een reuzenslang en heelde hij de slangenbeten bij de bevolking door middel van gebed. De priester van de tempel en de gouverneur van de stad zorgden ervoor dat Filippus gekruisigd werd, maar toen Filippus en Bartholomeus aan het kruis gehangen werden ontstond er plots een aardbeving en toen Filippus de aardbeving tegenhield door te bidden, eiste het volk zijn vrijlating. Iedereen wist te ontsnappen, enkel Filippus, de priester en de gouverneur kwamen om.

Heiligenverering[bewerken]

De Rooms-katholieke Kerk viert zijn feestdag op 3 mei, de Orthodoxe Kerk op 14 november. Hij is de patroonheilige van Uruguay, Dieppe, Philippeville, Speyer, Sorrento en Brabant, en verder van de hoedenmakers, marktkramers en pasteibakkers.

Referenties in apocriefen[bewerken]

In de bibliotheek van Nag Hammadi werd de pseudepigrafische apocrief van het Evangelie naar Filippus gevonden, welke dateren uit het eind van de 4e of begin 5e eeuw. De tekst bevat vooral een reeks spreuken en noemt slechts een keer de apostel Filippus (logion 91). Een bijzondere rol legt het weg voor Maria en Maria Magdalena. Er wordt over duidelijk gnostische constructies gespeculeerd, zoals over de archonten en de Sophia. De apocrief wijkt sterk af van de als authentiek herkende geschriften en behoort tot de gnostische sekte van Valentinianus.

Attributen in de kunst[bewerken]

In de iconografie heeft Filippus de volgende attributen: Lang (meestal T-vormig) kruis, brood en vis, Marsbeeldje, draak, slang, boek of rol (met de tekst descendit ad inferna, "hij daalde af in de hel"). De "moor van Freising", een negerkop die al eeuwen in het wapen van het gelijknamige bisdom afgebeeld wordt en ook in het Wapen van paus Benedictus XVI staat zou de kamerheer voorstellen die volgens Handelingen van de Apostelen 8:26-40 door Filippus werd gedoopt.

Schilderij[bewerken]

El Greco: De apostel St. Filippus, 1606, olieverf op doek, 97 x 77 cm, Museo del Greco, Toledo