Hans Christian Lumbye

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hans Christian Lumbye
Hans Christian Lumbye
Hans Christian Lumbye
Volledige naam Hans Christian Lumbye
Geboren 2 mei 1810
Overleden 20 maart 1874
Land Vlag van Denemarken Denemarken
Nevenberoep dirigent, trompettist
Instrument trompet
Belangrijkste werken Champagne-Galop, Drømmebilleder (Droombilden), Københavns Jernbanedampgalop "Heimdal" (Kopenhagense spoorweggalop), Fjernt fra Danmark eller Et Kostumebal ombord
Portaal  Portaalicoon   Klassieke muziek

Hans Christian Lumbye (Kopenhagen, 2 mei 1810 – aldaar, 20 maart 1874) was een Deens componist, dirigent en trompettist.

Levensloop[bewerken]

Jeugd[bewerken]

De vader, Rasmus Hansen Lumbye, was soldaat en was afkomstig uit het dorp Lumbye (nu: Lumby) in het noorden van Odense. Toen Hans Christian geboren werd, woonde de familie al in Kopenhagen. In de winter van 1816 vertrok de familie naar Randers, omdat het regiment van zijn vader erna verlegd werd. Tijdens de passage van Seeland naar Funen werd Hans Christian ziek, en als gevolg zal zijn gehoor betrokken worden zijn. Naar opvatting van zijn artsen voerde het later ertoe, dat hij als oude man slechthorend werd.

De militaire muzikant[bewerken]

In Randers leerde hij de viool te bespelen. In 1821 werd het regiment van zijn vader opnieuw naar een andere stad verplaatst. Dit keer vertrok het gezin naar Odense. Aldaar kreeg hij trompetles en werd op 14-jarige leeftijd als student van de Militaire muziekkapel van het dragonder regiment toegelaten. Een in de stad bekende muziekleraar ontdekte het grote talent van Hans Christian en gaf hem les in muziektheorie. Kort erna begon hij eerste liedjes en marsen te componeren. In 1829 veranderde hij zich als trompettist in de muziekkapel van het dragonder regiment in Kopenhagen.

Het orkest van Lumbye[bewerken]

In zijn vrije tijd van het regiment speelde hij in een dansorkest onder leiding van de in Kopenhagen bekende dirigent Füssel. Tegelijkertijd werkte hij verder als componist en componeerde en arrangeerde een groot aantal dansmuziek. Langzamerhand ontwikkelde hij zich eveneens tot een gevraagd dirigent bij bals en evenementen in aanzienlijke cirkels en gezinnen. Het kwam tot een keerpunt in zijn producties, toen een Oostenrijks orkest vanuit Stiermarken de werken van Joseph Lanner en Johann Strauss sr. in Kopenhagen het publiek introduceerden. Hun werken werden spoedig populair. Maar Lumbye naam de uitdaging aan en componeerde en speelde weldra in de nieuwe (gevraagde) stijl. Dit met groot succes bij het kieskeurige publiek; Lumbye werd een geliefd componist.

De Tivoli[bewerken]

In 1843 werd de attractiepark Tivoli midden in Kopenhagen geopend. Het idee voor deze attractiepark kwam van Georg Carstensen. Lumbye was als componist en dirigent van begin aan erbij. In het concertzaal van de Tivoli speelde Lumbye met zijn orkest van de lente tot de vroege herfst. In het winterseizoen speelde hij met zijn orkest in de theaters van Kopenhagen, tijdens evenementen van de welgestelde gezinnen of zij gingen op concertreizen door Denemarken en het buitenland, bijvoorbeeld Parijs, Wenen, Berlijn (1844-1846), Sint Petersburg (1850) en later Hamburg en Zweden.

Continue groeide het orkest, zowel qua het aantal muzikanten als de reputatie bij het publiek. Het programma werd uitgebreid tot licht symfonisch repertoire en sinds 1850 maakten de muzikanten van het orkest ook de basis van het orkest van de Musikforeningen Kopenhagen uit. Het laatstgenoemde orkest stond onder leiding van de componist Niels Wilhelm Gade.

De muziek[bewerken]

Lumbye heeft meer dan 700 werken op zijn naam staan. Hij behoorde in zijn tijd tot de Deense componisten diens muziek in het buitenland bekend en gespeeld werd. De componisten dynastie Strauss en Joseph Lanner in Wenen schreven meestal walsen, zo schreef Lumbye een groot aantal galoppen, mazurka's, polka's en marsen. Verder schreef hij ook uitgebreide divertissementen en fantasieën. Hij componeerde ook balletmuziek voor het koninklijke theater als muziek voor het toneel, bijvoorbeeld toneelstukken van Hans Christian Andersen.

Lumbye was met zijn composities spoedig en top actueel. Hij componeerde muziek voor buitengewone belevenissen in Kopenhagen, werken tot de eer van de koninklijke familie en andere vooraanstaande mensen. Naast honderd van zijn werken dragen vrouwelijke voornamen als titel. Het orkest was een bijzondere samenstelling in vergelijking tot een hedendaags concertorkest. De strijkersgroep was in relatie tot de blazers erg klein. Hij gebruikte een groot aantal van effect-instrumenten zoals, klokken, citers en dergelijke dingen.

Alhoewel de Champagne-Galop het internationaal bekendste werk is, worden tegenwoordig nog een groot aantal van andere werken van hem uitgevoerd, zoals Drømmebilleder (Droombilden), Concertpolka voor 2 violen, Københavns Jernbanedampgalop (Kopenhagense spoorweggalop), Krolls Balklange, Amelie-vals, Salut for August Bournonville, Brittapolka en Columbine polka mazurka. Johann Strauß sr. was luisteraar bij een concert in Wenen en was heel enthousiast. De Franse componist Hector Berlioz wordt volgende aanmerking toegeschreven: Zijn walsen zijn niet alleen aantrekkelijk en mooi, maar ook goed geschreven en goed georkestreerd ... zonder charlatanerie.

Lumbyes gezinsleven[bewerken]

Genealogie van de familie Lumbye

Lumbye huwde in 1832 zijn echtgenote Georgine M. H. Hoff. Zij kregen samen 3 dochters (Caroline, Julie en Amalie) en 2 zonen (Carl en Georg). Zowel Carl Lumbye (1841-1910) als Georg Lumbye (1843-1922) werkten als componisten, dirigenten en muzikanten. Carl werd in 1872 opvolger van zijn vader als dirigent van het orkest. In 1891 werd hij opgevolgd door zijn jongere broer Georg. Carl schreef vooral werken voor dansmuziek en Georg schreef een aantal vaudevilles, werken voor het toneel en de operette De heksenfluit (1869). Caroline en Julie werden actrices en Caroline componeerde en schreef teksten. Zijn kleinzoon Georg Høeberg werd dirigent van het koninklijke orkest en een verder kleinzoon Tippe Lumbye dirigeerde het Tivoliorkest.

Zelf moest Lumbye als dirigent van zijn orkest in 1872 ontslagen, omdat hij verzwakt en slechthorend was. In mei 1873 dirigeerde hij nog eens en voor het laatste keer zijn Champagne-Galop tijdens een concert - zittend. Hij overleed op 20 maart 1874.

Composities[bewerken]

Werken voor orkest[bewerken]

  • 1838 Sex yndede Dandse
    1. Française
    2. Brude Vals
    3. Prindsesse Galop
    4. Georgine Vals
    5. Auctions Galop
    6. Leir Galop
  • 1840 Danmarks Vals
  • 1840 Kronings-Vals - Tilegnet Kongen og Dronningen
  • 1843 En Sommernat paa Møens Klint, galop
  • 1843 Tivoli Damp-Carousselbane-Galop
  • 1843 Tivoli Gondol Galop med Czakan Solo
  • 1843 Tivoli Salon Galop
  • 1843 Tivolis Rutschbane Galop
  • 1843 Tivolis Skydebane Galop
  • 1843 Tivolis Theater Galop
  • 1844 Alléenbergs Damp Carousselbane Galop
  • 1844 Bellmans Fest på Djurgården
  • 1844 Echo fra de gamle Guder paa Tivoli Øen (Efterklang af Olympen, Caprice), galop
  • 1844 Farvel til Kjøbenhavn, wals
  • 1844 Hamborger Skotsk og Galop af Balletten "Tyrolerne"
  • 1844 Johanne Louise Vals
  • 1844 Jubel Galop (Gjensyns Glæde)
  • 1844 Københavns Jernbanedampgalop "Heimdal" (Kopenhagense spoorweggalop) [1]
  • 1845 Champagne-Galop, op. 14 [2]
  • 1845 Donau Blumen, quadrille
  • 1845 En Aften paa Dyrehavsbakken, wals
  • 1845 Nordisk Studenter Polka
  • 1846 Amelie-vals [3]
  • 1846 Drømmebilleder (Droombilden), fantasie
  • 1846 Krolls Balklange
  • 1846 Manoeuvre Galop
  • 1846 Ornithobolaia-Galop
  • 1846 Tågebilleder, fantasie
    1. Schweitzer Landskab ved Solens Opgang
    2. Storm paa Havet
    3. Zigeuner Leir
    4. Kronings Høitid
  • 1847 Børneglæder, muzikaal grapje
    1. Introduction
    2. Vagtparade
    3. Børnemusik
    4. Balmusik
    5. Finale
  • 1847 Copenhagener-Casino-Walzer
  • 1847 La petite trompette, galop
  • 1847 Nordisk Union Galop
  • 1848 Den Frivillige, galop
  • 1848 Fahnevagt Marsch
  • 1848 Marsch for den danske Borgervæbning
  • 1849 Ecossaise nr. 1 G majeur
  • 1849 Hamburger Tonhalle-Polka
  • 1849 Juul- og Nytaars-Bouquet
    1. Juleaften Vals
    2. Philippine Polka
    3. 14. December
    4. Balfeber Polka Mazurka
    5. 16. December
    6. Glædeligt Nytaar Galop
    7. 17. December
  • 1849 Markeds (Tscherkessen) Polka
  • 1849 Nytaars Galop
  • 1849 Rosenborg, polka mazurka
  • 1849 Triumph-Marsch
  • 1850 Mon Salut à St. Petersbourg, mars
  • 1850 Petersborger Champagne Galop
  • 1851 Den 6te Juli, Festmarsch
  • 1851 Erindringer fra St. Petersborg - 1. Petersborgerinden, polka
  • 1851 Slaget ved Idsted
    1. Bøn
    2. Slaget
    3. Fædrelandssang
  • 1851 Velkomsthilsen til De Danske Krigere, mars
  • 1852 Cæcilie-Vals
  • 1852 Hyldingsmarsch
  • 1852 Savoyardens Drøm
  • 1853 Chez Mabille Polka
  • 1853 Entrée-Marsch - 5. Juni Festmarsch
  • 1854 Eugenie Vals med videre af Ballet Divertissement "La Ventana"
  • 1854 Georgine Polka
  • 1854 Sølvbryllups-Polka
  • 1855 Den 6te October 1854, mars
  • 1856 Du spørger, min dreng
  • 1856 Høstblomsten, polka
  • 1856 Krigerens Drøm, fantasie
  • 1856 Marsch C majeur (Dat. 5te Oct. 1856)
  • 1856 Polichinells Tarantel Galop
  • 1856 Prinds Carnevals Indtogs Galop
  • 1856 Thorups Concert Salon Polka, op. 207
  • 1856 Wörmers Etablissements Entstehung (Wörmers Convent Garten. Musikalsk Frimurerie), fantasie
    1. Grundlægning
    2. Opbygning
    3. Rejsegilde
    4. Taffelglæder
  • 1857 Adéle Polka
  • 1858 En Promenade over Dyrehavsbakken 1858
    1. Indledning
    2. En Soldat med Lirekasse
    3. 1ste Gynge
    4. 2den Gynge
    5. Der er ingenting iveien
    6. En anden Lirekasse
    7. Tyroler Ferdinand
    8. Tryllecabinettet
    9. Gyngen med Lirekasse og Tromme
    10. Bajads med Tromme og Trompet
    11. Carousselbanen
    12. En gammel Mand spiller Violin
    13. Hjemkjørsel
  • 1858 Gratulations Galop
  • 1859 Galop Militaire nr. 2
  • 1859 Les (5) Zouaves Galop
  • 1860 En Bagatel fra Dyrehavsbakken, polka
    1. En gammel Bonde spiller Violin
    2. En Soldat med Lirekasse
    3. 1ste Gynge
    4. 2den Gynge
    5. Tyroler Ferdinand
    6. En Trompet ved Tryllecabinettet
    7. En Tromme ved Carousselbanen
    8. Musiken ved den bedækkede Gynge
    9. Den blinde Spillemand
    10. Hjemkjørsel
  • 1860 Napoleon Galop
  • 1861 Drømmen efter Ballet
  • 1861 Echo fra Balsalen
    1. Hurtig Vals
    2. Langsom Vals
    3. Hopsa
    4. Galopade
  • 1861 En Festaften paa Tivoli, Divertissement
    1. Concertsalen
    2. Tivoli Gardens Parade
    3. Beriderne paa Plainen
    4. Thée Pavillonen Nr. 2
    5. Hornmusiken
    6. Theatret
    7. Pavillonen Slukefter
    8. Carousselbanen
    9. Paa Øen
    10. Dandsepladsen
  • 1861 Glædeshilsen til Slesvigerne
  • 1861 Grundlovs Fest Galop, 1861
  • 1861 Kong Frederik den Syvendes Honneur Marsch
  • 1861 Sennora Ysabel-Cubas Polka
  • 1862 Columbine, polka mazurka
  • 1863 Adolphia Polka
  • 1863 Concertpolka, voor 2 violen en orkest
  • 1863 Fest-Marsch til Tivolis nye Concertsals Aabning («Ved Kanoners Bud, kaldes I herud»)
  • 1863 Kong Georg den Førstes Honneurmarsch
  • 1863 Prindsen af Wales-Galop
  • 1864 Adelaide Galop
  • 1864 Brittapolka
  • 1864 Christian den Niendes Honneurmarsch
  • 1864 Victoria Bundsen, polka mazurka
  • 1865 Den 15de August, polka
  • 1865 Gjensyns Glæde Galop
  • 1866 Biondini-Polka
  • 1866 Dukkeballet
  • 1866 Erindring om Hjemmet, galop
  • 1866 Les Zouaves Quadrille
  • 1866 Nytaarshilsen 1866, mars
  • 1866 Storfyrst Alexander Marsch
  • 1868 Bal Ouverture til Tivolis Jubilæum
  • 1868 Dronning Louise Vals
  • 1868 Hilsen til de jydske Sangforeninger, galop
  • 1869 Fakkeldands - gecomponeerd ter gelegenheid van het huwelijk van kroonprins Frederik VIII van Denemarken met kroonprinses Louise van Zweden op 28 juli 1869
  • 1869 Kronprindsesse Lovisa Galop
  • 1869 Salut for August Bournonville, galop
  • 1870 Skandinavisk Qvadrille
  • 1871 Hilsen til Tivoli's Abonenter. 1871
  • 1872 Potpourri af gamle og nye Melodier
  • Ecossaise nr. 2 A majeur


Werken voor harmonieorkest[bewerken]

  • 1840 Trylle Echo Walzer for Ventil Instrumenter
  • 1842 Jagt Galop, voor mannenkoor, hoorn (solo) en harmonieorkest
  • 1844 Telegraph-Galop
  • 1844 Tivoli Geburtsdags Galop
  • 1846 Amélie Vals
  • 1847 Lillie Polka
  • 1849 Caroline, polka mazurka
  • 1852 Chez Mabille, polka
  • 1852 Diana Polka
  • 1852 Frederikke Galop
  • 1853 Annen, polka mazurka
  • 1853 Festmarsch for Harmoniorkester
  • 1853 Revue Marsch
  • 1853 Tivoli Carneval Polka
  • 1854 Augustas Erindrings Polka
  • 1854 Champagne Galop, op. 14
  • 1854 Inclinations Vals
  • 1854 Sølvbryllups Polka
  • 1855 Sophus-Polka
  • 1857 Nao Galop
  • 1858 Storm Marsch
  • 1860 Indiansk Krigsdands i Balletten "Fjernt fra Danmark, eller Et Costumebal ombord"
  • 1862 Blondine Polka
  • 1862 Cirque de Loissét
  • 1862 Diana Galop
  • 1863 Feldt Marsch
  • 1863 Garder Husar Regiments March
  • 1864 Jubel Galop
  • 1864 Gjensyns Glæde Galop - ook bekend onder de titel: Jubel Galop nr. 2
  • 1864 Tivoli Marsch
  • 1865 Lidt Kling-Klang til Festen, galop
  • 1865 Nytaarshilsen, mars
  • 1866 Fest Kvadrille
  • 1866 Kronprinds Frederiks Galop
  • 1868 Bal Ouverture til Tivolis Jubilæum
  • 1868 Kronprinds Frederik Polka
  • 1868 Velocipedes Galop
  • 1869 Amager-Polka
  • 1870 Bouquet-Royal Galop
  • 1873 Erindringer fra St. Petersborg, muzikaal divertissement - bewerkt door: H. Millars
  • 1874 Manøvre Galop
  • Galop for harmoniorkester
  • Ideal Polka
  • Nieva Polka
  • Russisk Storm-Marsch (Galop)
  • Souvenirs de Jenny Lind valses

Muziektheater[bewerken]

Operettes[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1861 Den deiligste Kvinde 4 bedrijven 4 januari 1862, Kopenhagen, Casino Michael Gjørup

Vaudevilles[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1851 For Alvor 2 akte 30 april 1851, Kopenhagen, Casino Adolph von der Recke
1852 God Rolig Nat, Hr. Pantalon! 18 april 1852, Kopenhagen, Casino Georg Theodor Policron von Chiewitz, Deense vertaling: Adolph von der Recke
1855 Berthas Claveer (Hyrde og Hyrdinde) 8 mei 1855, Kopenhagen, Hofteatret
1856 Den sidste Nat 10 januari 1856, Kopenhagen, Hofteatret Adolph von der Recke,
naar Nicolas-François Guillard
en Adrien-Pierre-Henri Decourcelle
1856 Et Uhyre (Un tigre de Bengale) 1 akte 21 september 1856, Kopenhagen, Casino Edouard Brisbarre,
Deense vertaling: Erik Bøgh
1857 Jeg spiser hos min Moder 1 akte 20 november 1857, Kopenhagen, Folketeatret Adrien-Pierre-Henri Decourcelle en Lambert Thiboust,
Deense vertaling: Adolph von der Recke
1861 Ballet i Olympen 27 april 1861, Kopenhagen, Casino Erik Bøgh

Balletten[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto choreografie
1842 Napoli, Fiskeren og hans brud 3 bedrijven 29 maart 1842, Kopenhagen, Det kongelige Teater August Bournonville
1850 De Uimodstaaelige 3 februari 1850, Kopenhagen, Det kongelige Teater August Bournonville
1854 La Ventana 19 juni 1854, Kopenhagen, Hofteatret August Bournonville
1858 Fiskerpigerne, Hornpipe og Reel 21 november 1858, Kopenhagen, Casino August Bournonville
1860 Fjernt fra Danmark eller Et Kostumebal ombord 2 akte 20 april 1860, Kopenhagen, Koninklijk Operahuis August Bournonville August Bournonville
1871 Livjægerne på Amager 19 februari 1871, Kopenhagen, Det kongelige Teater August Bournonville

Toneelmuziek[bewerken]

  • 1856 Altfor smuk (Troup beau pour rien faire), voor vocale solisten en orkest tot het toneelstuk in 1 akte van Ed. Plouvier en Jules Adenis - Deense vertaling: A.M. Glückstad

Bibliografie[bewerken]

  • Dan Fog: Lumbye-katalog. Fortegnelse over H.C. Lumbyes trykte kompositioner, København, 1995 ISBN 87-7289-297-8
  • Gerhard Schepelern: Operaens historie i Danmark 1634-1975, Kobenhaven: Rosinante, 1995, 366 p., ISBN 978-87-16-14112-5
  • Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
  • Frede Schandorf Petersen: A propos Lumbye : en efterlysning, in: Dansk Musiktidsskrift. 29 (1954), pp. 10-11.
  • Ejnar Jacobsen,: Musikkens mestre : danske komponister, Copenhagen: Jul. Gjellerups Forlag, 1947.
  • Godfred Skjerne: H.C. Lumbye og hans Samtid, København, 1912/1946

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties