Hik

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

De hik (Latijn: singultus: op adem komen na schokkerige ademhaling door verdriet) is een periodiek optredende spontane onwillekeurige samentrekking van het middenrif tijdens inademing, gevolgd door het plots sluiten van het strotklepje wat een kenmerkend geluid veroorzaakt. Deze samentrekkingen volgen elkaar op met een interval van een of meerdere seconden. De hik is niet ritmisch, de frequentie varieert van 2 tot 60 keer per minuut. Het verschijnsel komt veel voor en is onaangenaam, maar meestal onschuldig en van korte duur. De hik is genoemd naar de klank die erbij ontstaat. Vergelijkbare namen heeft het verschijnsel onder andere in het Deens en het Noors ("hikke"), in het Engels ("hiccup") en in het Turks ("hıçkırık").

Oorzaken[bewerken]

Onderzoekers van de Universiteit van Calgary stellen voor dat de hik een evolutionair overblijfsel is van onze vroegere amfibie-ademhaling; amfibieën als kikkers slikken lucht en water via een simpele motorreflex vergelijkbaar met onze hik. Bovendien blijken de zenuwbanen die de hik mogelijk maken al in de vroeg-embriotische fase aanwezig te zijn, al voor de zenuwbanen die de normale ademhaling reguleren. De hik is dan een antecedent van de ingewikkelde longademhaling. Bij foetussen is de hik een normaal verschijnsel, en komt voor vanaf de 8e week van de zwangerschap. Naarmate de longen van de baby rijpen, neemt het hikken af. Te vroeg geboren baby's hikken relatief meer, tot zo'n 2,5% van de tijd, doordat hun longen bij de geboorte minder ontwikkeld zijn dan die van een voldragen pasgeborene. Twee belangrijke zenuwen die bij de hik zijn betrokken, zijn de nervus vagus en nervus phrenicus. Een aantal behandelmethodes is erop gericht de irritatie van deze zenuwen te onderbreken.

De hik kan ook worden beschouwd als een myoclonus van het middenrif en de tussenribspieren, gevolgd door sluiting van de glottis (stemapparaat).

Kortdurende hik[bewerken]

Duurt meestal maar een paar minuten. Uitlokkende factoren:

  • Sterke vulling van de maag (koolzuurhoudende drank of te snel eten)
  • Pikant eten
  • Plotselinge temperatuursverandering
  • Roken
  • Onrust
  • Alcohol
  • Lachstuipen

Chronische hik[bewerken]

Indien de hik langer dan 48 uur aanhoudt, of vaak terugkomt spreekt men van chronische hik. Dit komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Chronische hik is niet alleen hinderlijk, maar ook een bedreiging voor de gezondheid: eetstoornissen, slapeloosheid, gewichtsverlies, uitputting, zure oprispingen (risico van verslikken met zure maaginhoud) en hartritmestoornissen. Oorzaken:

Behandeling[bewerken]

Alternatieven, als geneesmiddelen niet helpen:

Als niets heeft geholpen, kan men een chirurgische blokkade van de nervus phrenicus overwegen. Deze ingreep kan leiden tot ademhalingsmoeilijkheden.

Zelfhulp[bewerken]

Een aantal van deze "huismiddeltjes" wordt ook in de medische literatuur genoemd, maar systematisch onderzoek ernaar is niet verricht. Bij chronische hik helpen ze meestal niet.

Onderbreken van het ademritme[bewerken]

  • Adem inhouden (eventueel tijdens het drinken van een kleine hoeveelheid water)
  • Boeren
  • (Laten) schrikken
  • Ademen in een zak
  • De Valsalva-manoeuvre: met mond en neus dicht proberen uit te ademen
  • Lichamelijke inspanning om de ademhaling te versnellen
  • Ontspannen en een aantal malen diep ademhalen
  • Water drinken, eventueel met het hoofd omlaag
  • Praten
  • Rustig, regelmatig ademhalen; in door de neus, uit door de mond
  • Het oproepen van een niesreflex, bijvoorbeeld door in de neus te kietelen met een papieren zakdoekje
  • De oren dichtdrukken, door links en rechts op de tragus te duwen, en tegelijk door een rietje een glas water leeg drinken. Deze methode wordt aanbevolen door Ten Holter (zie literatuur)

Irriteren van neuskeelholte en huig[bewerken]

  • Aan de tong trekken
  • De huig met een lepel omhoog duwen
  • IJs eten of met ijswater gorgelen

Irriteren van de nervus vagus[bewerken]

  • Druk uitoefenen op het gebied boven de oogkassen
  • Masseren van de sinus carotidicus (dit wordt sterk afgeraden)
  • ”Dabben” in de uit- of inwendige gehoorgang

Overige[bewerken]

  • Zorgen voor afleiding, bijvoorbeeld door aan andere dingen te denken
  • Het eten van een schijfje citroen
  • Druk uitoefenen op de buik (vooroverliggend met kussen onder de buik, of tegen tafel leunend)
  • Het bovenlichaam helemaal slap houden

Bijzondere technieken[bewerken]

Francis M. Fesmire verhielp een geval van hardnekkige hik. Hij stimuleerde de nervus vagus door massage van de anus. Fesmire ontving hiervoor in 2006 de Ig Nobelprijs.[2]

Ook het orgasme is beschreven als methode om de hik te laten stoppen.[3]

Literatuur[bewerken]

  • Ten Holter, JB: De hik. Nederlands Tijdschrift Geneeskunde. 2005;149:2659-62.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Intrekking Largactil tabletten en injectie, CBG-MEB, 8 januari 2008
  2. Fesmire FM: Termination of intractable hiccups with digital rectal massage, Ann Emerg Med. 1988 Aug;17(8):872.
  3. Peleg R, Peleg A: Case report: sexual intercourse as potential treatment for intractable hiccups, Can Fam Physician. 2000 Aug;46:1631-2.
Icoontje WikiWoordenboek Zoek hik op in het WikiWoordenboek.