Longkanker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Samenvoegen van Iemand vindt dat de tekst van Gebruiker:CFCF/Kladblok/Longkanker in dit artikel ingevoegd zou moeten worden, of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt. Als de tekst wordt ingevoegd, dient dat artikel een redirect te worden (hier melden).
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Longkanker
Cancerous lung.jpg
ICD-10 C34
ICD-9 162
DiseasesDB 7616
MedlinePlus 007194
eMedicine med/1333med/1336 emerg/335 radio/807 radio/405 radio/406
MeSH D002283
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Longkanker is een verzamelnaam voor een aantal kwaadaardige tumoren uitgaande van de longen. De belangrijkste typen zijn:

Het mesothelioom is geen longkanker maar een tumor uitgaande van het longvlies. Deze ontstaat met name na blootstelling (tientallen jaren eerder) aan asbest. Daarnaast vindt men in de longen vaak tumoren die zijn uitgezaaid van andere plaatsen, bijvoorbeeld prostaat- of borstkanker. Een pancoasttumor is een vorm van longkanker waarbij de tumor zich hoog in de longtop bevindt. De term pancoasttumor zegt niets over het type longkanker, maar alleen over de plaats waar de tumor zich bevindt.

Slechts een klein percentage (minder dan 25%) van de patiënten met longkanker komt in aanmerking voor een operatie. Hierbij wordt een deel van een long of een gehele long weggenomen. Vaak is operatie niet meer mogelijk omdat pas in een laat stadium klachten ontstaan. De ziekte is dan vaak al uitgezaaid naar de lymfklieren of naar andere organen. Een operatie heeft dan veelal geen zin meer.

Bij ongeveer de helft van de patiënten komt de ziekte na een operatie binnen 5 jaar terug. De vooruitzichten zijn in het algemeen slecht. Na het stellen van de diagnose overlijdt zo’n 60% van de patiënten binnen een jaar, 80% binnen 2 jaar en 90% binnen 4 jaar. De vijfjaars-overleving van alle soorten longkanker samen ligt op minder dan 10%..[1]

In 2003 werd de diagnose longkanker in Nederland bij meer dan 6000 mannen en bijna 3000 vrouwen gesteld. De incidentie bij mannen is de afgelopen 20 jaar gedaald en bij vrouwen juist gestegen. Deze trends worden waarschijnlijk verklaard door trends in rookgewoonten.

Oorzaken[bewerken]

Actief roken[bewerken]

Al in de jaren veertig wees Willem Wassink in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde op roken als veroorzaker van longkanker.[2] In de jaren vijftig werd door ander onderzoek, van met name Sir Richard Doll, aannemelijk gemaakt dat de belangrijkste oorzaak van longkanker roken is, vooral van sigaretten. In 87% van de gevallen van longkanker is roken de oorzaak. Roken werkt sterk risicoverhogend. Vrouwen die roken hebben ongeveer 12 keer zoveel kans op het krijgen van longkanker als vrouwen die nooit gerookt hebben.[3] Voor mannen is die kans zelfs 22 keer hoger. De latentietijd tussen roken en longkanker is gemiddeld twintig tot dertig jaar. Zo is de huidige daling van de sterfte aan longkanker bij mannen vooral het gevolg van de daling in het roken die al enkele decennia geleden is ingezet. Ook de duur van de blootstelling is van belang. Zo lijkt de duur van het roken een groter risico op het krijgen van longkanker te hebben dan het aantal gerookte sigaretten.[4] Het risico neemt weer af als de blootstelling wordt weggenomen (dus als men stopt met roken). [5]

Passief roken[bewerken]

Passief roken is meeroken door de rook van sigaretten (van de omgeving) in te ademen. Waarschijnlijk verhoogt het inademen van de rook van anderen ook het risico op longkanker. Mensen die zelf niet roken maar regelmatig blootgesteld worden aan passief roken hebben waarschijnlijk een 20 à 30% hoger risico om longkanker te krijgen dan mensen die niet roken en niet blootgesteld worden aan passief roken, naast een verhoogd risico op heel wat andere aandoeningen.[6]

Luchtvervuiling[bewerken]

Vervuilde buitenlucht is in 2013 door het International Agency for Research on Cancer (IARC) erkend als oorzaak van longkanker. Eerder werden al dieseldampen en andere componenten van vervuilde buitenlucht als veroorzaker van longkanker bestempeld, maar inmiddels geldt dit voor vervuilde buitenlucht in het algemeen. Met name de fijnstofcomponent draagt bij aan de verhoging van het risico op longkanker.[7]

Blootstelling aan radongas[bewerken]

Radon is een kleurloos en geurloos gas, dat een afbraakproduct is van het radioactieve radium. Dat product is een vervalproduct van uranium dat in de aardkorst aanwezig is. De radioactieve vervalproducten ioniseren genetisch materiaal, die voor mutaties zorgen. Soms leiden die mutaties tot longkanker. In de VS is radon de tweede hoogste oorzaak van longkanker. Het risico stijgt met 8–16% voor iedere 100 Bq/m³ toename in de radon concentratie. Het niveau van radongas varieert sterk per regio, door de samenstelling van de ondergrond en rotsen. Bijvoorbeeld in Cornwall in het Verenigd Koninkrijk is radongas een groot probleem. Gebouwen moeten er verplicht geventileerd worden om de concentratie aan radongas laag te houden. Volgens de Europese Commissie sterven er in de Europese Unie jaarlijks 20.000 mensen aan kanker ten gevolge van blootstelling aan radongas. Dat is 9% van alle longkankerdoden, en 2% van alle kankerdoden.[8] In België zijn er verhoogde concentraties in het Waalse landsgedeelte, voornamelijk in de provincies Luik en Luxemburg. Volgens het Federaal Agentschap voor de Nucleaire Controle zijn er in België jaarlijks 700 gevallen van kanker ten gevolge aan langdurige radonblootstelling.[9]

Kanker veroorzaakt door asbest[bewerken]

Ten gevolge van blootstelling aan asbest kan een kwaadaardige tumor van het borstvlies, mesothelioom, ontstaan. De kans op het ontstaan van deze vorm van kanker is afhankelijk van de duur van de blootstelling aan asbestvezels; naarmate de blootstelling aan asbestvezels groter is, neemt de kans om borstvlieskanker te krijgen, toe. De ernst van de ziekte is niet afhankelijk van de mate van blootstelling.

Bij longkanker als gevolg van asbestblootstelling kennen we latentietijden van 20 tot 30 jaar. Deze lange latentietijd maakt het moeilijk om uitspraken te doen over het aantal door asbest veroorzaakte gevallen van kanker. Geschat wordt dat asbestgerelateerde borstvlieskanker in Nederland ongeveer 350 keer per jaar voorkomt.

Symptomen[bewerken]

De symptomen verschillen per patiënt, klachten die veroorzaakt kunnen worden door longkanker zijn:

Behandeling[bewerken]

De meest toegepaste behandelingen bij longkanker zijn:

  • operatie, waarbij een longkwab wordt verwijderd (lobectomie) of een gehele long wordt verwijderd.
  • bestraling (radiotherapie)
  • chemotherapie (behandeling met celdelingremmende medicijnen)

Het is gebruikelijk dat mensen met longkanker een combinatie van de genoemde behandelmethoden krijgen. De keuze en de volgorde van de verschillende behandelingen is onder meer afhankelijk van de kenmerken van de tumor, het stadium van de ziekte en van de leeftijd waarop longkanker wordt geconstateerd.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Sasco AJ, Secretan MB, Straif K. (2004). Tobacco smoking and cancer: a brief review of recent epidemiological evidence.. Lung Cancer 45 (Suppl 2): S3-9 . PMID 15552776.
  2. (nl) Wassink WF. Ontstaansvoorwaarden voor longkanker. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. 1948 Nov 13;92(46):3732–47. PMID 18105046. Dit open access artikel is door de uitgever gratis toegankelijk gemaakt op http://www.ntvg.nl/artikelen/ontstaansvoorwaarden-voor-longkanker
  3. (en) Wingo PA, Ries LA, Giovino GA, Miller DS, Rosenberg HM, Shopland DR, et al. Annual report to the nation on the status of cancer, 1973-1996, with a special section on lung cancer and tobacco smoking. J Natl Cancer Inst. 1999 Apr 21;91(8):675–90. PMID 10218505. DOI:10.1093/jnci/91.8.675. Dit artikel is door de uitgever gratis toegankelijk gemaakt op http://jnci.oxfordjournals.org/content/91/8/675.long
  4. (en) Peto R. Influence of dose and duration of smoking on lung cancer rates. IARC Sci Publ. 1986;(74):23–33. PMID 3623669.
  5. http://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/270061003.pdf
  6. http://www.who.int/quantifying_ehimpacts/publications/SHS.pdf
  7. ANP/Novum - Vuile lucht officieel kankerverwekkend. Nu.nl 17 oktober 2013
  8. http://europa.eu/rapid/press-release_IP-04-1539_en.htm?locale=en
  9. http://fanc.fgov.be/nl/news/fanc-informeert-het-publiek-tijdens-de-bouwbeurs-batimoi/477.aspx