Hyperacusis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Hyperacusis
ICD-10 H93.2
ICD-9 388.42
DiseasesDB 29099
MeSH D012001
   Geneeskunde

Hyperacusis is overgevoeligheid voor bepaalde externe geluiden. Het is een symtoom, geen ziekte, evenals tinnitus waar juist interne geluiden klachten geven. Mensen zonder hyperacusis kunnen bepaalde (luide) geluiden hinderlijk vinden. Maar mensen met hyperacusis ervaren daarentegen veel meer geluiden als te sterk, onaangenaam of zelfs pijnlijk omdat hun tolerantie voor geluid is afgenomen. Hun gehoor werkt in veruit de meeste gevallen normaal, maar blijkbaar worden geluidsimpulsen te sterk verwerkt door de hersenen, waardoor alle of sommige geluiden vaak als (te) luid worden waargenomen en geevalueerd . Voor deze mensen zijn heel gewone geluiden vaak niet te verdragen. Denk maar aan een wc die doorgetrokken wordt, het gerammel van de afwas, schreeuwende kinderen, een muziekje enz. Bij sommige mensen doet dit soort geluiden zelfs pijn aan of in de oren. Deze pijn lijkt te worden veroorzaakt door spieren rondom het oor en spieren in en rondom het kaakgebied die (o.i.v. stress en spanning) chronisch (te) sterk aangespannen zijn. Soms gaat dit gepaard met TMS-klachten (Temporo Mandibulair Syndroom), maar deze klachten verdwijnen meestal geheel of gedeeltelijk wanneer de hyperacusis-klacht afneemt of zelfs verdwijnt. Vaak wordt er geschreven dat de 'oren' van mensen met hyperacusis hun zogenaamde "dynamische bereik" (het vermogen van onze oren om zich snel aan te passen aan wisselende geluidssterkten) hebben verloren. Echter, het probleem bij hyperacusis ligt in veruit de meeste gevallen niet in het gehoororgaan zélf maar in de hersenen en het verwerkingsproces van geluid aldaar.


Er is sinds de jaren tachtig meer bekend wat de onderliggende neuro-fysiologische processen zijn die een rol spelen in de meeste gevallen van hyperacusis, vooral dankzij het werk van de Amerikanen Jastreboff en Hazell. Zo is bekend dat er een sterke wisselwerking lijkt te bestaan tussen het auditief gehoorsysteem (+ corticale gebieden), het limbische systeem (veroorzaker van emotionele associaties) en het autonoom zenuwstelsel (lichaamsfuncties): wanneer interne geluidsprikkels (bij tinnitus) of externe geluidsprikkels (bij hyperacusis) negatieve reacties veroorzaken, dan ontstaat er een negatieve spiraal van hypervigilantie/alertheid op bepaalde geluiden met in bepaalde mate lichamelijke klachten (o.a. gespannenheid, trillen, schrikreacties, zweten) en geestelijke klachten (o.a. angstreacties, depressie) tot gevolg. De manifestaties van deze klachten, die dus voortkomen uit de negatieve reacties op geluid, verschillen in aard en hevigheid, al naar gelang de ernst en duur van de klachten. Deze negatieve spiraal kan doorbroken worden door zich bewust te worden van de onderliggende processen zodat het proces in positieve richting kan veranderen.

TRT-therapie (Tinnitus Retraining Therapy), geinitieerd door Jastreboff, kan helpen om het gewenningsproces (habituatie) te versnellen waardoor men uiteindelijk (meestal na maanden maar ook na enkele jaren) minder gevoelig wordt voor externe geluiden. In de meeste gevallen van klinisch significante hyperacusis wordt de klacht (met begeleiding) na gemiddeld 18 maanden goed hanteerbaar of zelfs volledig geëlimineerd. Bij een kleine groep patiënten met klinisch significante hyperacusis (en/of tinnitus) zijn er andere oorzaken of onderliggende psychische en/of lichamelijke aandoeningen aan te wijzen waardoor de klachten meer of minder consistent blijven aanhouden.

Er zijn tot nu toe geen geen totale genezingsmogelijkheden in de meeste gevallen van hyperacusis. Wél zijn er behandelingsmethoden, met name TRT-therapie, waarmee goede tot zeer goede resultaten kunnen worden geboekt en hyperacusis (evenals tinnitus) vaak gedegradeerd kunnen worden tot latent aanwezig blijvende aandoeningen die echter in het dagelijkse leven nauwelijks meer een rol van betekenis hebben. Juiste voorlichting van gespecialiseerde hulpverleners aan een Audiologisch Instituut kan bijdragen aan een verbeterd welzijn. Contacten met lotgenoten (zie externe links onderaan), inzicht in de aandoening en (tijdelijk) aangepaste leefomstandigheden kunnen het leed helpen verzachten.

Hyperacusis komt vaak voor in combinatie met tinnitus.

Inhoud

[bewerken] Preventie

Bij hyperacusis is het van belang zich steeds bloot te blijven stellen aan normaal (prettig) omgevingsgeluid. Geluidsvermijding of het dragen van oordoppen lijkt hyperacusis in de meeste gevallen in de hand te werken. Wel dient excessief (luid) geluid vermeden te worden. Ook is het belangrijk om negatieve counselling te vermijden: tekstmateriaal (op internet)en forums op internet die vaak doemscenario-achtig van aard zijn, evenals niet-constructieve adviezen van (op dit onderwerp) vaak ondeskundige (KNO-)artsen en andere hulpverleners ('leer er maar mee te leven').

[bewerken] Sociale gevolgen

Hyperacusis is geen levensbedreigende aandoening maar afhankelijk van de ernst kan het wel heel traumatisch zijn: het is erg angstwekkend, en heel moeilijk om op het werk en thuis mee om te gaan. Op het sociale vlak zal het iemands mogelijkheden sterk inperken en zijn of haar leven in veel gevallen (tijdelijk) drastisch veranderen.

[bewerken] Oorzaken

Over de oorzaken van hyperacusis is nog weinig bekend. Het zou kunnen worden veroorzaakt door:

  • Blootstelling, vroeger en nu, aan te harde geluiden. Zie gehoorschade
  • Hoofdletsel, waaronder whiplash
  • Gebruik van bepaalde medicijnen
  • Onvoorzichtig uitspuiten van het oor
  • Een tumor in het hoofd
  • Ziekte van Lyme (tekenbeet).
  • Verwijdering van een oorprop, waarbij de hersenen, gedurende (zeer) lange tijd, extern geluid hebben geïnterpreteerd als zijnde zachter dan het in werkelijkheid was. Wanneer de oorprop verwijderd wordt, kan extern geluid gedurende langere tijd als (te) 'luid' geïnterpreteerd worden.

N.B. Vaak ontstaat de hyperacusis-klacht niet zozeer direct door de oorzaak (de aanleiding), maar door een combinatie van negatieve factoren (stress, burn-out, overspannenheid, depressie) waarbij extern geluid systematisch steeds meer een bron van irritatie wordt en uiteindelijk leidt tot hyperacusis.

Soms kan hyperacusis een begeleidend symptoom zijn bij onder andere:

[bewerken] Externe links

[bewerken] Literatuur

Jastreboff, J. & Jonathan W.P. Hazell. Tinnitus Retraining Therapy: Implementing the Neurophysiological Model. Cambridge University Press, Cambridge: 2004.

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken