Janitsaren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Janitsaren (Yeniçeri = nieuwe orde) is de benaming van een elite- of keurkorps, goedgetrainde soldaten (infanterie) in het Osmaanse Rijk, ingesteld rond 1330 door sultan Orhan I of Murat I.

De manschappen werden uitsluitend gerekruteerd uit christelijke krijgsgevangenen, oorspronkelijk alleen uit de volwassen mannen, later ook uit knapen. Janitsaren waren als een vorm van "belasting" (devshirme) ontvoerd uit de Balkanlanden. Afgezonderd van hun familie en cultuur werden ze vrijwillig of gedwongen tot de Islam bekeerd. Ze kregen een lange en harde en strenge training. Soms gaven de mensen op de Balkan vrijwillig hun jongens aan het janitsarenkorps, omdat ze zo van een goede opleiding konden genieten en mogelijk topfuncties konden bekleden.

Janitsaren moesten gehoorzamen aan strikte regels: ze woonden in speciale kazernes, hadden geen omgang met de bevolking en mochten niet trouwen. Ze droegen geen baard, maar een snor en op de rechterarm was hun regiment getatoeëerd. Bij een nieuwe troonsbestijging kregen de Janitsaren een grote som geld uitgekeerd, wat leidde tot diverse paleisrevoluties. Als de Janitsaren weigerden te eten en hun soepketel omver wierpen, was dat een teken van ontevredenheid.

In de 15de en 16e eeuw werden de Janitsaren een krachtige politieke macht. Hiervan maakten zij gebruik door rechten bij de sultan los te peuteren. Ze mochten trouwen, kregen hoge salarissen en een pensioen uitbetaald als ze niet meer in het leger werkzaam waren. In de 17e eeuw werden ook hun zonen als Janitsaar geaccepteerd. De laatste stap was het willekeurig accepteren en inschrijven van nieuwe leden, meestal Moslims uit Turkije. Dit leidde tot een dramatische achteruitgang van de kwaliteit van het korps. Van een elite-eenheid werden zij tot een groepje opportunisten, dat in weelde aan het hof of in de provincies leefde, en de christelijke boeren aldaar uitperste.

De onbekwaamheid en onbetrouwbaarheid van de Janitsaren leidde tot diverse opstanden, zoals de Eerste Servische Opstand. Toen sultan Mahmut II in 1826 het leger wilde moderniseren kwamen de Janitsaren in opstand. Toen de Janitsaren zich in het Hippodroom verzamelden liet de sultan hen omsingelen en geheel uitmoorden.

Het steekwapen Yatagan werd onder andere door de Janitsaren gebruikt.

De muziek van dit infanteriekorps dat bestond van 1366 tot 1826 werd in het westen vooral bekend vanwege imitaties in de klassieke muziek. De kenmerkende trom en schellenboom worden in diverse composities gebruikt als attributen, en de ritmes en melodiek van Turkse marsen werden veelvuldig toegepast en geimiteerd. Een voorbeeld is de Turkse mars van Wolfgang Amadeus Mozart.