Leven op aarde (taxonomie)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Dit is een wortel (root) van de taxonomische informatie op de Nederlandstalige Wikipedia. Zie ook Classificatie en evolutie. Hieronder wordt eerst een modernere indeling met 3 domeinen en 5 supergroepen gegeven[1]. De virussen worden hier niet behandeld.
| Haeckel (1894) 3 rijken |
Whittaker (1969) 5 rijken |
Woese (1977) 6 rijken |
Woese (1990) 3 domeinen |
Cavalier-Smith (1998) 2 domeinen en 6 rijken |
Keeling (2004) 3 domeinen en 5 supergroepen |
||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Animalia | Animalia | Animalia | Eukarya | Eukaryota | Animalia | Eukaryota | Unikonta |
| Plantae | Fungi | Fungi | Fungi | Excavata | |||
| Plantae | Plantae | Plantae | Chromalveolata | ||||
| Protista | Protista | Chromista | Rhizaria | ||||
| Protista (niet behandeld door Linnaeus) |
Protozoa | Archaeplastida | |||||
| Monera | Archaebacteria | Archaea | Prokaryota | Bacteria | Archaea | ||
| Eubacteria | Bacteria | Bacteria | |||||
Inhoud |
[bewerken] Domein Eubacteria
- Domein Eubacteria = Bacteriën[2]
- Rijk Proteobacteriae
- Rijk Spirochaetae
- Rijk Oxyphotobacteriae met 1 stam: Cyanobacteria = Blauwalgen
- Rijk Saprospirae
- Rijk Chloroflexae
- Rijk Chlorosulfatae
- Rijk Pirellae met 1 stam: Pirellobacteria
- Rijk Firmicutae
- Rijk Thermotogae
[bewerken] Domein Archaea
- Domein Archaea
- Rijk Euryarchaeota
- Rijk Crenarchaea
[bewerken] Domein Eukaryota
Het domein Eukarya (Eukaryoten) omvat 5 supergroepen.
[bewerken] Supergroep Unikonta
- Supergroep Unikonta
- clade Opisthokonta
- Rijk Animalia = Dieren = Metazoa
- Stam Choanoflagellata
- Stam Parazoa
- Stam Radiata
- clade Bilateria
- clade Protostomata
- clades Lophotrochozoa, Paracoelomata, Ecdysozoa
- clade Deuterostomata
- Stam Hemichordata
- Stam Echinodermata
- Stam Urochordata
- Stam Cephalochordata
- Stam Craniata (met 'vissen', 'amfibieën', 'reptielen', 'vogels' en 'zoogdieren' volgens oude indeling)
- clade Protostomata
- Rijk Fungi = Schimmels
- Stam Microsporidia
- Stam Chytridiomycota
- Stam Neocallimastigomycota
- Stam Blastocladiomycota
- clade Zygomycota
- Stam Euzygomycota
- Stam Parazygomycota
- Stam Glomeromycota
- clade Dikaryomycota
- Stam Ascomycota
- Stam Basidiomycota
- Rijk Animalia = Dieren = Metazoa
- Rijk Amoebozoa = Amoeben
- Stam Wortelpotigen = Rhizopoda
- Stam Myxomycota
- Stam Dictyostela
- ? Stam Apusozoa[3]
- clade Opisthokonta
[bewerken] Supergroep Excavata
- Supergroep Excavata
- Rijk Euexcavata
- Stam Carpediemonada
- Stam Jakobada
- Stam Eophyringa
- Stam Metamonada
- Stam Parabasala
- Rijk Discicristatae
- Stam Euglenoida
- Stam Diplonemida
- Stam Kinetoplasta
- Stam Heterolobosa
- Stam Pseudociliata
- Rijk Euexcavata
[bewerken] Supergroep Chromalveolata
- Supergroep Chromalveolata
- Rijk Eukaryomonadae = Hacrobia
- Stam Cryptomonadae = Cryptophyta
- Stam Haptophyta = Haptomonadae = Prymnesiophyta
- Stam Centrohelomonada
- Rijk Heterokontae = Stramenopiles = Chromista
- Stam Opalinida
- Stam Labyrinthulomorpha
- Stam Bicosoecida
- Stam Oomycota = Waterschimmels
- Stam Chrysophyta
- Stam Actinophryida
- Stam Raphidiophyta
- Stam Xanthophyta
- Stam Eustigmatophyta
- Stam Phaeophyta
- Stam Bacillariophyta = Diatomeeën
- Rijk Alveolatae
- Stam Dinoflagellaten
- Stam Ciliata = Ciliophora
- Stam Apicomplexa = Sporozoa
- Rijk Eukaryomonadae = Hacrobia
[bewerken] Supergroep Rhizaria
- Supergroep Rhizaria
- Rijk Cercozoae
- Stam Cercomonada
- Stam Chlorarachniophyta
- Stam Phytomyxa
- Stam Granuloreticulosa = Foraminifera
- Stam Haplosporidia
- Stam Radiolaria
- Rijk Cercozoae
[bewerken] Supergroep Archaeplastida
- Supergroep Archaeplastida = Primoplantae
- Rijk Rhodoplantae
- Stam Rhodophyta = Roodwieren
- Stam Cyanidiophyta
- Stam Glaucophyta
- Rijk Viridiplantae = Chloroplastida = Chlorobiota = Chlorobionta ~ Planten
- Stam Prasinophyta
- Stam Chlorophyta = Groenwieren
- Stam Charophyta = Kranswieren
- clade Embryophyta, Landplanten
- Stam Hepatophyta = Levermossen
- Stam Anhocerotophyta = Hauwmossen
- Stam Bryophyta = Bladmossen
- clade Tracheophyta
- † Stam Rhyniophyta
- † Stam Zosterophyllophyta
- † Stam Trimerophyta
- Stam Lycopodophyta, (met Wolfsklauwen en Paardestaarten)
- Stam Pteridophyta = Varens
- † Stam Progymnospermophyta
- clade Spermatophyta = Fanerogamen = Zaadplanten
- † Stam Pteridospermophyta = Zaadvarens
- Stam Cycadophyta = Palmvarens
- † Stam Cycadeoidophyta
- Stam Ginkgophyta
- Stam Coniferophyta = Coniferen
- Stam Gnetophyta (met Gnetum, Ephedra en Welwitschia)
- Stam Angiospermophyta = Angiospermen = Bedektzadigen = Anthophyta = Bloemplanten[4]
- Rijk Rhodoplantae
[bewerken] Oudere indelingen
[bewerken] Oude indeling voor het rijk: Metazoa
- Rijk: Metazoa (voorheen Animalia: het dierenrijk)
- geen rang: Eumetazoa
- geen rang: Bilateria
- geen rang: Acoelomata
- Stam: Platyhelminthes (platwormen)
- geen rang: Coelomata
- geen rang: Deuterostomia (dieren met een spijsverteringskanaal met 2 openingen)
- Stam: Chaetognatha (pijlwormen)
- Stam: Chordata (chordadieren)
- Onderstam: Vertebrata (gewervelden)
- Klasse: Actinopterygii (straalvinnigen)
- Klasse: Chondrichthyes) (kraakbeenvissen)
- Klasse: Amphibia (amfibieën)
- Orde: Anura (kikvorsachtigen; kikkers en padden)
- Orde: Caudata (salamanders)
- Orde: Gymnophiona (wormsalamanders)
- Klasse: Reptilia (reptielen)
- Orde: Chelonia (schildpadden)
- Orde: Rhyncocephalia (brughagedissen of tuatara's)
- Orde: Squamata (hagedissen en slangen)
- Orde: Crocodilia (krokodillen en alligators)
- Klasse: Aves (vogels)
- Orde: Accipitriformes
- Orde: Aepyornithiformes †
- Orde: Anseriformes (Eendvogels)
- Orde: Apodiformes (Gierzwaluwen en kolibries)
- Orde: Apterygiformes (Kiwi's)
- Orde: Bucerotiformes
- Orde: Caprimulgiformes (Nachtzwaluwen)
- Orde: Cariamiformes
- Orde: Casuariiformes (Kasuarissen en emoes)
- Orde: Charadriiformes (Steltloperachtigen)
- Orde: Ciconiiformes (Ooievaarachtigen)
- Orde: Coliiformes
- Orde: Columbiformes (Duiven)
- Orde: Coraciiformes (Scharrelaarvogels)
- Orde: Cuculiformes (Koekoeksvogels)
- Orde: Eurypygiformes
- Orde: Falconiformes (Roofvogels)
- Orde: Galliformes (Hoendervogels)
- Orde: Gaviiformes (Duikers)
- Orde: Gruiformes (Kraanvogelachtigen)
- Orde: Leptosomiformes
- Orde: Mesitornithiformes
- Orde: Musophagiformes (Toerako's)
- Orde: Opisthocomiformes
- Orde: Otidiformes
- Orde: Passeriformes (Zangvogels)
- Orde: Pelecaniformes (Roeipotigen)
- Orde: Phaethontiformes
- Orde: Phoenicopteriformes (Flamingo's)
- Orde: Piciformes (Spechtvogels)
- Orde: Podicipediformes (Futen)
- Orde: Procellariiformes (Buissnaveligen)
- Orde: Psittaciformes (Papegaaien)
- Orde: Pteroclidiformes (Zandhoenders)
- Orde: Sphenisciformes (Pinguïns)
- Orde: Strigiformes (Uilen)
- Orde: Struthioniformes
- Orde: Tinamiformes (Stuithoenders)
- Orde: Trogoniformes (Trogons)
- Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
- Orde: Monotremata (eierleggende zoogdieren)
- Orde: Marsupialia (buideldieren)
- Onderstam: Vertebrata (gewervelden)
- Stam: Echinodermata (stekelhuidigen)
- Stam: Hemichordata (eikelwormen)
- geen rang: Protostomata
- geen rang: Annelida/Echiura/Pogonophora
- Stam: Annelida (ringwormen)
- Stam: Echiura
- Stam: Pogonophora
- Stam: Brachiopoda (armpotigen)
- Stam: Bryozoa (mosdiertjes)
- Stam: Entoprocta (kelkwormen)
- Stam: Mollusca (weekdieren)
- geen rang: Myzostomida
- Stam: Nemertea (lintwormen)
- geen rang: Panarthropoda
- Stam: Arthropoda (geleedpotigen)
- Stam: Onychophora (klauwdragers)
- Stam: Tardigrada (beerdiertjes)
- Stam: Priapula
- Stam: Sipuncula (spuitwormen)
- geen rang: Pseudocoelomata
- Stam: Acanthocephala (doornkopwormen)
- Stam: Cycliophora
- Stam: Gastrotricha
- Stam: Kinorhyncha
- Stam: Nematoda (rondwormen of draadwormen)
- Stam: Nematomorpha (paardehaarwormen)
- Stam: Rotifera (raderdiertjes)
- geen rang: Bilateria incertae sedis
- Stam: Gnathostomulida
- geen rang: Coelenterata
- Stam: Cnidaria (neteldieren)
- Stam: Ctenophora (ribkwallen)
- Onderrijk: Mesozoa
- geen rang: Deuterostomia (dieren met een spijsverteringskanaal met 2 openingen)
- geen rang: Acoelomata
- geen rang: Bilateria
- geen rang: Eumetazoa
[bewerken] Rijk: Viridiplantae
Superrijk: Eukaryota
- Rijk: Viridiplantae (groene planten)
- geen rang: Chlorophyta (groene algen)
- geen rang: Streptophyta
- geen rang: Charophyta/Embryophyta
- geen rang: Charales
- geen rang: Coleochaetales
- Stam: Embryophyta > (planten)
- Stam: Bryophyta (mossen)
- Stam: Pteridophyta (varenachtigen)
- Stam: Coniferophyta (conifeerachtigen)
- Stam: Magnoliophyta (bedektzadigen of bloemdragende planten)
- geen rang: Charophyta/Embryophyta
- geen rang: Streptophyta
- geen rang: Chlorophyta (groene algen)
| Linnaeus 1735 2 rijken |
Haeckel 1866 3 rijken |
Chatton 1937 2 domeinen |
Copeland 1956 4 rijken |
Whittaker 1969 5 rijken |
Woese e.a. 1977 6 rijken |
Woese e.a. 1990 3 domeinen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| (niet behandeld) | Protista | Prokaryota | Monera | Monera | Eubacteria | Bacteria |
| Archaebacteria | Archaea | |||||
| Eukaryota | Protoctista | Protista | Protista | Eukaryota | ||
| Vegetabilia | Plantae | Fungi | Fungi | |||
| Plantae | Plantae | Plantae | ||||
| Animalia | Animalia | Animalia | Animalia | Animalia |
De taxonomische lijsten zijn niet absoluut. Taxonomen zijn hebben vaak onderling verschillende opvattingen. Vooral over de hogere taxa heerst er onenigheid.
[bewerken] Referenties
- ↑ Holt, J.R. and C.A. Iudica, 2012, Diversity of Life.
- ↑ Van een aantal stammen is de plaats binnen de Eubacteria nog onduidelijk.
- ↑ De positie van de Apusozoa onder de Unikonta is nog onduidelijk; de plaatsing heeft grote gevolgen voor de indeling van de supergroepen.
- ↑ In de Nederlandstalige Wikipedia wordt geprobeerd om voor de bedektzadigen (Angiospermae) de nieuwste taxonomische indeling APG II te gebruiken.
