OS X

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Mac OS X)
Ga naar: navigatie, zoeken
OS X
OS X
Ontwikkelaar Apple Inc.
OS-familie Unix (Mac OS X 10.5 en later)
Unix-achtig (alle vorige versies)
Laatste uitgave 10.9.5 
(17 september 2014)
Laatste bètaversie 10.10 (Developer Preview 8) 
(15 september 2014)
Kerneltype Microkernel (XNU, gebaseerd op Mach)
Licentie APSL en Apple EULA
Status Actief
Website Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Informatica

OS X (vroeger Mac OS X,[1] uitgesproken als Mac OS 10) is een lijn van besturingssystemen van Apple en wordt sinds 2002 meegeleverd op alle nieuwe Apple Macintosh-systemen. Het is de opvolger van Mac OS 9, het laatste "Classic" Mac OS dat Apple gebruikte sinds 1984.

Voor Apple's serversystemen wordt OS X Server gemaakt. De basis van dit systeem is identiek aan de consumentenversie, maar het wordt geleverd met specifieke gereedschappen voor servers. Het mobiele besturingssysteem iOS is een aangepaste versie van OS X, en wordt gebruikt voor de iPhone, iPad, iPod touch en de tweede en derde generatie Apple TV.

Geschiedenis[bewerken]

In 2001 brak Apple radicaal met het voorgaande besturingssysteem (Mac OS 9) en introduceerde Mac OS X. Het oude Mac OS kon echter nog wel gebruikt worden in een emulatie, genaamd Classic. Met ingang van de Intel-Macsystemen werd de Classic-omgeving verwijderd uit het besturingssysteem en werd een transparant PowerPC-emulatiesysteem toegevoegd, genaamd Rosetta. Dit liet oudere programma's die zijn geschreven voor de PowerPC-processor vrijwel feilloos werken op een Mac met Intelprocessor, wat zorgde voor een vlekkeloze overgang naar de nieuwe systemen. In OS X 10.7 ("Lion") wordt Rosetta niet meer meegeleverd.

Mac OS X bestaat uit twee belangrijke delen: XNU (een microkernel-ontwerp gebaseerd op de Mach 3.0-microkernel en de 4.4-BSD-systemservice[2]) en Aqua, een grafische gebruikersomgeving die door Apple zelf is ontwikkeld.

Mac OS X is deels gebaseerd op NeXTStep, het besturingssysteem van de computers van NeXT, het voormalige bedrijf van oud Apple-topman & mede-oprichter van Apple Steve Jobs. In 1999 werd aanvankelijk, op beperkte schaal, alleen een server-versie uitgebracht. Deze versie is voorzien van hulpprogramma's voor werkgroepbeheer en vereenvoudigde toegang tot netwerkdiensten, zoals een mail-, een Samba- en een DNS-server. In maart 2001 werd ook een versie van Mac OS X voor consumenten uitgebracht zonder deze diensten. Sindsdien heeft Apple zes nieuwere versies uitgebracht voor respectievelijk consument en servergebruik. De meest recente versie is OS X 10.9 ("Mavericks"). Een variant van Mac OS X, genaamd iOS, wordt door Apple gebruikt in zijn iPhone, iPad en iPod touch-producten. Omdat deze producten geen gebruik maken van Intel- of PowerPC-processor, betekent dit dat een aangepaste versie van OS X is ontwikkeld voor ARM-processors.

Sinds OS X 10.7 Lion is de term Mac uit de naam verdwenen.

Waarom opnieuw beginnen?[bewerken]

Het Mac OS was aanvankelijk geprogrammeerd vanuit de gedachte dat men op een computer voornamelijk één programma tegelijk zou gebruiken. Het ondersteunen van gevorderde multitasking, oftewel de mogelijkheid om meerdere programma's onafhankelijk van elkaar te draaien op eenzelfde computer, bleek hierdoor erg moeilijk aan het systeem toe te voegen. De Macintosh-computers verloren veel aanhang door het ontbreken van deze sterke troef, die op vele andere systemen al gerealiseerd was.

Na verloop van tijd kwamen er nog meer verouderde elementen van het Macintosh-besturingssysteem aan het licht. Het werd steeds duidelijker dat het eenvoudiger zou zijn een compleet nieuw systeem te ontwerpen, dan alle problemen uit het bestaande systeem te verhelpen. Dit nieuwe systeem werd Mac OS X, de tiende versie van het Macintosh-besturingssysteem. Het is grotendeels gebaseerd op NeXTStep, het besturingssysteem voor NeXT Computers, dat op zijn beurt gebaseerd is op een BSD-kern. Omdat Mac OS X hierdoor een Unix-systeem is, is het relatief compatibel met Linux, hetgeen een groot voordeel is bij het omzetten van software.

Over de naam[bewerken]

Mac OS X is de opvolger van Mac OS 9. Het teken X in de naam verwijst naar het Romeinse cijfer tien. Sommige mensen lezen het teken echter als de letter 'x'. Dit wordt in de hand gewerkt doordat veel Unix-gerelateerde systemen een naam hebben die eindigt op een 'x'; bijvoorbeeld AIX, IRIX, Linux, Minix, Ultrix en Xenix. Daarnaast wordt de grafische Unix-interface het X Window System genoemd. Een andere reden is de tendens van Apple om naar specifieke versies te verwijzen met een decimaalnotatie, bijvoorbeeld met Mac OS X 10.4.

De versies van Mac OS X worden vernoemd naar grote katachtigen en worden sinds versie 10.2 (Jaguar) ook onder deze naam geadverteerd en verkocht. Zo wordt Mac OS X-versie 10.6 door Apple en Macgebruikers gewoonlijk Snow Leopard genoemd, en versie 10.7 Lion. Vanaf versie 10.7 is 'Mac' uit de naam verdwenen, en gaat het besturingssysteem verder onder de naam OS X 10.8 Mountain Lion. Sinds OS X 10.9 wordt er afgeweken van de normale benaming. In plaats van een katachtigen, wordt er naar de roots van Apple verwezen: California. Apple heeft bekend gemaakt dit de komende 10 jaar te doen.

Versies[bewerken]

Besturingssysteem Codenaam Verschijningsdatum
Mac OS X Public Beta Kodiak 13 september 2000
Mac OS X 10.0 Cheetah 24 maart 2001
Mac OS X 10.1 Puma 21 september 2001
Mac OS X 10.2 Jaguar 24 augustus 2002
Mac OS X 10.3 Panther 24 oktober 2003
Mac OS X 10.4 Tiger 29 april 2005
Mac OS X 10.5 Leopard 26 oktober 2007
Mac OS X 10.6 Snow Leopard 28 augustus 2009
OS X 10.7 Lion 20 juli 2011
OS X 10.8 Mountain Lion 25 juli 2012
OS X 10.9 Mavericks 22 oktober 2013
OS X 10.10 Yosemite 2 juni 2014 (bèta)

Public Beta Kodiak[bewerken]

Op 13 september 2000 lanceerde Apple een bètaversie van Mac OS X (intern Kodiak genaamd) om feedback van het publiek te krijgen. De publieke bèta markeerde de eerste publieke beschikbaarheid van de Aqua-interface en Apple heeft intussen al enorm veel veranderingen aangebracht op basis van de feedback van de klanten. De publieke beta werd in de lente van 2001 stop gezet.

Mac OS X 10.0 Cheetah[bewerken]

In maart 2001 lanceerde Apple de eerste versie van Mac OS X, genaamd Cheetah. De initiële versie was traag, onvolledig en had enorm weinig applicaties ten tijde van de lancering. Terwijl vele critici suggereerden dat het besturingssysteem nog niet klaar was voor gebruik door het grote publiek, herkenden ze het belang van de lancering als een basis om te verbeteren. De Macintosh community zag de lancering al als een enorme vervulling, omdat pogingen om het Macintosh besturingssysteem compleet te hernieuwen al sinds 1996 bezig waren, en vertraagd werden door eindeloze problemen.

Mac OS X 10.1 Puma[bewerken]

Later dat jaar, in september 2001, werd de versie 10.1 van Mac OS X gelanceerd. De release werd gekenmerkt door verhoogde prestaties en bijkomende applicaties, zoals de mogelijkheid om dvd's af te spelen. Apple lanceerde de 10.1 als een gratis upgrade-cd voor 10.0 gebruikers en als een betaalde versie voor gebruikers van Mac OS 9. Het werd al snel ontdekt dat de upgrade cd's ook als volledige installatie cd's konden gebruikt worden door een bepaald bestand aan te passen. De upgrade cd werd later opnieuw uitgegeven in een verminderde versie die ervoor zorgde dat de installatie op Mac OS 9 niet meer mogelijk was. Op 7 januari 2002 kondigde Apple aan dat Mac OS X op het einde van die maand het standaard besturingssysteem zou worden voor alle Apple computers.

Mac OS X 10.2 Jaguar[bewerken]

Op 24 augustus 2002 werd OS X-versie, oftewel Jaguar, gelanceerd. Het was de eerste versie die een "family pack" introduceerde. Met dit family pack mocht een gebruiker Mac OS X op maximaal 5 verschillende computers installeren.

Mac OS X 10.3 Panther[bewerken]

Op 24 oktober 2003 werd OS X-versie 10.3, oftewel Panther, gelanceerd, welke in vergelijking met de vorige versie 150 nieuwe technologieën en programma's bevatte.

Mac OS X 10.4 Tiger[bewerken]

In april 2005 werd OS X-versie 10.4, oftewel Tiger, gelanceerd. Deze versie bevatte onder andere vernieuwingen op het gebied van zoeken met het programma Spotlight en vergemakkelijkte regelmatig terugkerende handelingen met Automator. Daarnaast kon de gebruiker met Dashboard een aantal widgets op het scherm weergeven, waarmee in één oogopslag het weer, wereldtijden, beurskoersen en vluchtinformatie te zien zijn. Verder is sinds versie 10.3 Exposé opgenomen, een hulpmiddel waarmee men met een druk één toets - vroeger F9, bij nieuwe Macs F3 - alle geopende vensters gelijktijdig verkleind ziet, op F10 alle geopende vensters in het huidige programma in het klein ziet en met F11 het bureaublad ziet.

Mac OS X 10.5 Leopard[bewerken]

26 oktober 2007 verscheen Mac OS X 'Leopard' 10.5 als opvolger van 'Tiger'. Naast toegevoegde functies als Time Machine, voor het maken van back-ups, Quick Look en Cover Flow voor het sneller weergeven van bestandsinformatie is Boot Camp hierbij een van de standaardvoorzieningen. Dit laatste programma maakt het mogelijk om op Macs met Intel-processoren naast Mac OS X ook Microsofts Windows te installeren (doorgaans voor het draaien van computergames of programma's die voor OS X niet verkrijgbaar zijn). Via alternatieve 'virtualisatie'-pakketten als VMWare en Parallels is het ook mogelijk om veel Windows-programma's rechtstreeks binnen OS X te laten werken, zonder te hoeven herstarten in Windows via Boot Camp.

Mac OS X 10.6 Snow Leopard[bewerken]

Op 28 augustus 2009 kwam Mac OS X Snow Leopard (10.6) op de markt. Dit systeem was erop gericht bestaande functies te verbeteren in plaats van meer functies toe te voegen. De grootste troeven van dit systeem zijn dat het minder plaats inneemt dan Leopard - 7 GB volgens Apple, een verbeterde interface voor Exposé, sneller back-ups maken, sneller uitzetten en sneller ontwaken uit sluimerstand. Een groot deel van de bespaarde ruimte is te danken aan het "opruimen" van het systeem. Zo werden de ondersteuning voor PowerPC-processoren en AppleTalk geschrapt, en zijn de ontwerpbestanden verwijderd die in Leopard ten onrechte in de programmabestanden zaten bijgesloten. De systeemprocessen en vrijwel alle meegeleverde applicaties bij Snow Leopard zijn omgezet naar 64 bit en de Finder is geheel opnieuw geprogrammeerd in de programmeertaal Cocoa.

OS X 10.7 Lion[bewerken]

OS X 10.7 Lion werd aangekondigd op het WWDC in 2011.

OS X 10.7, genaamd Lion, werd in oktober 2010 door Steve Jobs aangekondigd tijdens het mediaspektakel 'Back to the Mac'. Deze nieuwe versie van OS X is op 20 juli 2011 op de markt gebracht. OS X bevat meer dan 250 nieuwe toevoegingen. Veel wijzigingen en toevoegingen zijn gebaseerd op de werking van iOS. OS X wordt vanaf deze versie zonder het voorvoegsel 'Mac' genoemd.[1]

Belangrijke UI-wijzigingen en toevoegingen zijn: Launchpad (startscherm voor alle applicaties, zoals het home-scherm op iOS-apparaten), automatisch verborgen schuifbalken, ondersteuning van multiple full-screen apps, Mission Control (overzichtelijke samenvoeging van Exposé, Spaces, Dashboard en full-screenapplicaties) en uitgebreide ondersteuning voor 'gestures' (touchpad-gebaren).

Verder zullen het systeem en de programma's altijd starten in de staat waarin ze eerder afgesloten zijn. Ook is het standaard niet nodig om documenten of projecten op te slaan; dit wordt zonder tussenkomst van de gebruiker afgehandeld door OS X. Met Versions is het eenvoudig mogelijk om de huidige versie van een document te vergelijken met oudere, automatisch opgeslagen, versies. Deze weergave is vergelijkbaar met Time Machine en is met name geschikt om oude gedeelten van het document te kopiëren naar de huidige versie.

In OS X 10.7 Lion is de support voor Rosetta stopgezet; de PowerPc apps zijn in Lion niet meer bruikbaar. Ook is de applicatie Front Row niet meer beschikbaar.

Ook bevat OS X 10.7 Lion een nieuwe versie van het standaardmailprogramma Mail. De belangrijkste wijzigingen hierin zijn: een nieuwe intelligente zoekfunctie, een lijstweergave van alle mailtjes met inleiding zoals ook in iOS het geval is en een nette weergave van conversaties (meerdere replies/thread).

OS X 10.7 Lion is 3,74 GB groot en was tot augustus 2011 enkel beschikbaar via de Mac App Store. Later werd het ook mogelijk om een USB-stick met Mac OS X Lion te bestellen.[3][4]

Met de release van OS X 10.7.2 kwam er tevens ondersteuning voor iCloud, Apples dienst voor cloud computing, waarin documenten, contacten kunnen worden gesynchroniseerd en iOS-apparaten via GPS kunnen worden gelocaliseerd.

OS X 10.8 Mountain Lion[bewerken]

OS X 10.8 genaamd Mountain Lion, werd op 16 februari 2012 aangekondigd via de website van Apple en is sinds 25 juli 2012 te downloaden via de Mac App Store.[5] Het besturingssysteem bevat vooral veel nieuwe functies die hun oorsprong vinden in iOS, Apple's besturingssysteem voor mobiele apparaten.

OS X 10.9 Mavericks[bewerken]

OS X 10.9 genaamd Mavericks, werd op 10 juni 2013 aangekondigd via de website van Apple. Apple stopt met namen van katachtige dieren en belooft om de eerstvolgende tien jaar gebruik te maken van namen die naar de roots van Apple verwijzen: California. Er zijn zo'n 200 nieuwe functies. Mavericks is sinds 22 oktober 2013 gratis te downloaden via de Mac App Store.

OS X 10.10 Yosemite[bewerken]

OS X 10.10 genaamd Yosemite, is de opvolger van OS X Mavericks. De naam, alsook de vernieuwde grafische gebruikersinterface, werd op de jaarlijkse WWDC van juni onthuld. Terwijl de thuisgebruikers toegang krijgen tot de open beta in de zomer van dit jaar, kunnen ontwikkelaars nu al met het vernieuwde besturingssysteem aan de slag. Zowel de beta als de finale versie zullen gratis te downloaden zijn. OS X 10.10 Yosemite zal in het najaar van 2014[6] gratis te downloaden zijn.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b (en) Apple renames Mac OS X to OS X
  2. (en) What is Mac OS X? - XNU: The Kernel
  3. (en) Mac OS X Lion Available Today From the Mac App Store, Apple-persbericht, 20 juli 2011
  4. (nl) Mac OS X Lion USB-stick bestellen
  5. OS X Mountain Sneak Peek, Apple-website, 16 februari 2012
  6. Apple. OS X Yosemite preview website (19 september 2014) Geraadpleegd op 19 september 2014