Mycorrhiza

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mycorrhiza op Woollsia pungens(dwarsdoorsnede wortel)

Een mycorrhiza is een mutualistische symbiose van schimmels en plantenwortels. Het Griekse mukès betekent zwam en rhiza wortel.

Iedereen kent ze wel, de cantharel, de vliegenzwam en het eekhoorntjesbrood. Minder bekend is, dat het ectomycorrhizapaddenstoelen zijn; vruchtlichamen van schimmels die in symbiose leven met vooral bomen en andere overblijvende houtige gewassen. In een ongestoord ecosysteem zijn de wortels van de meeste planten in staat, met bepaalde schimmels een symbiose aan te gaan, die mycorrhiza wordt genoemd. Afhankelijk van de structuur en de schimmelpartners onderscheidt men verschillende mycorrhiza typen, te weten ectomycorrhiza en endomycorrhiza. Bomen hebben vaak belangrijke voordelen van deze symbiose. Voordelen die mogelijk ook in stadsbeplanting te benutten zijn. De boom levert suikers aan de schimmels, die op hun beurt voedingsstoffen en water uit de bodem halen en via de gemycorrhizeerde wortels aan de bomen leveren. Daarmee spelen mycorrhizaschimmels een belangrijke rol in de voedingsstoffenvoorziening van bomen. Met name door de uitbundige groei en geringe diameter van hyfen (ca. 3µm) kunnen mycorrhiza­schimmels een groot bodemvolume exploiteren en nutriënten, zoals stikstof en fosfor, opnemen. Iedere mycorrhizaschimmel heeft een specifieke functie. Zo kunnen sommige mycorrhizaschimmels vooral anorganische voedingsstoffen opnemen, terwijl andere schimmels juist organische voedingsstoffen opnemen, bijvoorbeeld uit humus. Daarnaast kunnen mycorrhizaschimmels bijdragen aan resistentie van de bomen tegen bodempathogenen, droogte en zware metalen.

Er worden meerdere soorten mycorrhiza onderscheiden:

  • Endotrofe mycorrhiza, zoals die bij o.a.orchideeën voorkomt. Hierbij dringen de schimmeldraden in de schorscellen van de plantenwortel. Als de plant daarnaast ook oude schimmeldraden in de plantencellen verteert, waardoor ook eiwitten voor de plant beschikbaar komen, wordt van mycotrofie gesproken.
  • Ectotrofe mycorrhiza, zoals bij dennen en berken. Hierbij groeien de schimmeldraden alleen om de buitenkant van de plantenwortel heen. Hierbij dringen de schimmeldraden in de intercellulaire ruimten en dus niet in de cellen van het schorsweefsel van de plantenwortel. Een voorbeeld hiervan is de truffel.

Bij het vermeerderen en aanplanten van plantensoorten, die samenleven met een mycorrhiza, is het noodzakelijk dat deze ook aanwezig is. Daarom moet bij het zaaien steeds grond met de daarin voorkomende mycorrhiza gebruikt worden en/of bij het planten besmette (gemycorrhizeerde) grond aan het plantgat worden toegevoegd. Ook mag direct na het planten nooit water gegeven worden, omdat dat de mycorrhiza op de wortels kan beschadigen, bijvoorbeeld bij het planten van een beuk.

Ectomycorrhizaschimmels

Symbiose van planten met ectomycorrhizaschimmels bestaat al 50 miljoen jaar. In fossielen uit Canada werden worteltjes van een dennensoort gevonden met daarin overblijfselen van ectomycorrhiza-schimmels. De schimmeldraden van ectomycorrhiza schimmels groeien in en om de worteltopjes van boomwortels. Zulke worteltopjes heten ectomycorrhiza's of gemycorrhizeerde worteltopjes. Binnen in de boomwortels groeien de hyphen tussen de wortelcellen en vormen daar het hartig net. Aan de buitenkant vormen de schimmeldraden een mantel die de groei van wortelharen onderdrukt.

Endomycorrhizaschimmels

Het meest voorkomende en voor de land- en tuinbouw belangrijkste groep is de endotrophe vesikulaire-arbuskulaire (VA)-mycorrhiza. Karakteristiek voor de endo-mycorrhiza is het uitgestrekte myceliumgroei in de wortelhuid en de vorming van miljoenen kleine visikels en arbuskels. Dit zijn opslagmedia voor water en voedingsstoffen. De schimmelpartners van de VA-mycorrhiza behoren tot de families van Acaulospora, Gigaspora, Glomus en Sclerocystis uit de familie van de Endogonaceae. Uit onderzoek bij een groot aantal plantensoorten is gebleken, dat de VA-mycorrhiza in staat is de plantengroei te bevorderen. Dit effect berust ook op het vermogen van de VA-mycorrhiza in fosfaatarme bodem aan de planten toch nog fosfaat toe te voegen. Echter is dit effect bij de diverse plantensoorten verschillend.


Externe links[bewerken]

Lijst met Endo- en Ectoplanten