Den (geslacht)
| Pinus | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||
| Grove den (Pinus sylvestris) | |||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||
|
|||||||||||||
| Geslacht | |||||||||||||
| Pinus L. (1753) |
|||||||||||||
 |
|||||||||||||
| dennenzaden | |||||||||||||
 |
|||||||||||||
| dennenschors | |||||||||||||
 |
|||||||||||||
| dennennaalden en bloemknop | |||||||||||||
 |
|||||||||||||
| kegelvrucht | |||||||||||||
 |
|||||||||||||
| dennenboom | |||||||||||||
|
|||||||||||||
Den (botanische naam: Pinus) is een geslacht met meer dan honderd soorten[1] in de dennenfamilie (Pinaceae), die weer behoort tot de naaldbomen of coniferen. Veel soorten worden er door gekenmerkt dat de naalden op korte loten staan in bundels van twee tot 5 of meer. De naalden kunnen van enkele tot ca. 25 centimeter lang worden. Enkele soorten zijn struiken, maar de meeste soorten zijn bomen.
De den heeft een grote verspreiding op het noordelijke halfrond: vooral in Noord-Amerika en Azië komen veel soorten voor. Bossen met dennen kunnen dominant zijn in wat koudere regionen zoals in de bergen en in landen dichter bij de noordpool. In Nederland kwam de grove den na de laatste ijstijd van nature voor op hoogveen.[2] De grove den is daar verdwenen door de ontginning van de hoogvenen. Er zijn enkele dennensoorten zoals de Corsicaanse den en grove den aangeplant om zandverstuivingen vast te leggen. Hierdoor zijn de enorme stuifzandgebieden op de Veluwe in toom gebracht.
Tot de dennenfamilie behoren verder de zilverspar (Abies), douglasspar (Pseudotsuga), hemlockspar (Tsuga), spar (Picea) en lariks (Larix). Een op dennensoorten parasiterende schimmel is de dennenmoorder.
De winnaar van de Isthmische (of: Corintische) Spelen ter ere van Poseidon won een pijnboomkrans.
Nederlandse naam [bewerken]
De naam 'den' komt soms voor in verwante geslachten. Een vroegere benaming is "pijnboom" of "mastboom". Het hout van dennen heet grenen. Dit moet niet verward worden met dennenhout dat van het geslacht Abies (vergelijk Duits: Tanne) stamt. Naast hout worden ook wel andere producten uit deze soorten gewonnen.
Soorten [bewerken]
Een selectie:
- geslacht Den (Pinus)
- Europa
- Turkse den (Pinus brutia)
- Canarische den (Pinus canariensis)
- Alpenden (Pinus cembra)
- Aleppoden (Pinus halepensis)
- Bosnische den (Pinus heldreichii)
- Bergden (Pinus mugo)
- Zwarte den (Pinus nigra)
- Oostenrijkse den (Pinus nigra subsp. nigra)
- Corsicaanse den (Pinus nigra subsp. laricio)
- Macedonische den (Pinus peuce)
- Zeeden (Pinus pinaster)
- Parasolden (Pinus pinea)
- Grove den (Pinus sylvestris)
- Noord-Amerika
- Struikden (Pinus banksiana)
- Bishopden (Pinus muricata)
- Moerasden (Pinus palustris)
- Montereyden (Pinus radiata)
- Weymouthden (Pinus strobus)
- Pinus resinosa ((en) Red pine)
- Pinus rigida ((en) Pitch Pine)
- Azië
- Yakushima witte den (Pinus amamiana)
- Chinese witte den (Pinus armandii)
- Bhutaanse witte den (Pinus bhutanica)
- Lacebark-den (Pinus bungeana)
- Vietnamese witte den (Pinus dalatensis)
- Sikang-den (Pinus densata)
- Japanse rode den (Pinus densiflora)
- Noord-Vietnamese witte den (Pinus eremitana)
- Hainan witte den (Pinus fenzeliana)
- Wulu-den (Pinus fragilissima)
- Chilgoza-den (Pinus gerardiana)
- Henry's den (Pinus henryi)
- Huangshan-den (Pinus hwangshanensis)
- Khasi-den (Pinus kesiya)
- Koreaanse den (Pinus koraiensis)
- Krempf's den (Pinus krempfii)
- Tenasserim-den (Pinus latteri)
- Luchu-den (Pinus luchuensis)
- Masson's den (Pinus massoniana)
- Sumatraanse den (Pinus merkusii)
- Taiwanese witte den (Pinus morrisonicola)
- Wuzhi Shan witte den (Pinus orthophylla)
- Japanse witte den (Pinus parviflora)
- Perzische den (Pinus persica)
- Siberische dwergden (Pinus pumila)
- Chir-den (Pinus roxburghii)
- Siberische den (Pinus sibirica)
- Qiaojia-den (Pinus squamata)
- Chinese rode den (Pinus tabuliformis)
- Taiwanese rode den (Pinus taiwanensis)
- Japanse zwarte den (Pinus thunbergii)
- Uyematsu witte den (Pinus uyematsui)
- Tranenden (Pinus wallichiana)
- Guangdong witte den (Pinus wangii)
- Yunnan-den (Pinus yunnanensis)
- Europa
Externe links [bewerken]
- Pinus in de Flora of North America
- Pinus in de Flora of China
| Bronnen, noten en/of referenties |
 |
Zie de categorie Pinus van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
