Natriumdodecylsulfaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Natriumdodecylsulfaat
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van natriumdodecylsulfaat
Structuurformule van natriumdodecylsulfaat
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
NaC12H25SO4
IUPAC-naam natriumdodecylsulfaat
Andere namen NDS, NaDS, natriumlaurylsulfaat, SDS, SLS
Molmassa 288,37927 g/mol
SMILES
CCCCCCCCCCCCOS(=O)(=O)[O-].[Na+]
InChI
1/C12H26O4S.Na/c1-

2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-16- 17(13,14)15;/h2-12H2,1H3,(H,13,

14,15);/q;+1/p-1/fC12H25O4S.Na/q-1;m
CAS-nummer 151-21-3
EG-nummer 205-788-1
PubChem 3423265
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Ontvlambaar Toxisch
Gevaar
H-zinnen H228 - H302 - H311 - H315 - H319 - H335
EUH-zinnen geen
P-zinnen P210 - P261 - P280 - P305+P351+P338 - P312
Hygroscopisch? ja
VN-nummer 2811
LD50 (ratten) (oraal) 1288 mg/kg
(huid) 2000 mg/kg
(intraperitoneaal) 210 mg/kg
(intraveneus) 118 mg/kg
LD50 (konijnen) (huid) 580 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur kleurloos tot wit
Dichtheid 3,7 g/cm³
Smeltpunt 204-207 °C
Kookpunt (ontleedt) 380 °C
Oplosbaarheid in water 150 g/L
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Natriumdodecylsulfaat is een ionische oppervlakte-actieve stof. De stof staat ook bekend onder de naam natriumlaurylsulfaat en de Engelstalige namen sodium lauryl sulfate (SLS) en sodium dodecyl sulfate (SDS).

Synthese[bewerken]

Natriumdodecylsulfaat wordt bereid door laurinezuur (dat meestal uit kokos- of palmolie geïsoleerd wordt) te sulfoneren met zwavelzuur en vervolgens te neutraliseren met natriumcarbonaat.

Eigenschappen[bewerken]

Natriumdodecylsulfaat is een sterk reinigende stof, zelfs in een sterke verdunning. Het vormt door de oppervlakte-actieve werking een stevig schuim. Oplossingen van natriumdodecylsulfaat zijn door toevoeging van enkele procenten keukenzout eenvoudig te verdikken.

De oppervlakte-actieve werking berust op het feit dat natriumdodecylsulfaat is opgebouwd uit een lipofiele koolstofketen en een polaire (hydrofiele) sulfaatgroep. Het is een olie/water-emulgator.

Toepassingen[bewerken]

Natriumdodecylsulfaat wordt in Europa weinig in zuivere vorm gebruikt, het is voornamelijk een grondstof voor natriumlaurylethersulfaat. In zuivere vorm vindt het wel toepassing als reiniger en schuimvormer in tandpasta en sommige andere cosmetica en reinigingsmiddelen. In andere delen van de wereld (onder andere de Verenigde Staten) wordt het ook veel gebruikt in shampoo, douchegel en andere verwante producten. De INCI-naam is Sodium Lauryl Sulfate.

In het laboratorium wordt natriumdodecylsulfaat gebruikt voor het denatureren van eiwitten voor het scheiden op grootte bij gelelektroforese (ook wel SDS-elektroforese of SDS-PAGE genoemd).

Tandpasta[bewerken]

Natriumlaurylsulfaat is ook aanwezig in de meeste tandpasta's en zou tijdelijk de smaakreceptoren om de zoete smaak onderdrukken, waardoor bitter/zuur tijdelijk sterker kan overkomen (zoals bij het drinken van fruitsap na het poetsen van de tanden).[1]

Een aantal studies wijzen erop dat natriumlaurylsulfaat aften kan veroorzaken.[2][3][4] Echter, sommige studies vinden geen verband tussen SLS in tandpasta en aften.[5]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Francis, Prof. Greg. "Lecture 36: Why toothpaste ruins your orange juice." Perdue University. [1]
  2. Herlofson B, Barkvoll P (1994). Sodium lauryl sulfate and recurrent aphthous ulcers. A preliminary study. (PDF). Acta Odontol Scand 52 (5): 257–9 . PMID:7825393. DOI:10.3109/00016359409029036.
  3. Chahine L, Sempson N, Wagoner C. The effect of sodium lauryl sulfate on recurrent aphthous ulcers: a clinical study. Compend Contin Educ Dent. 1997 Dec;18(12):1238-40. PMID 9656847
  4. Herlofson BB, Barkvoll P. The effect of two toothpaste detergents on the frequency of recurrent aphthous ulcers. Acta Odontol Scand. 1996 Jun;54(3):150-3. PMID 8811135
  5. Healy C, Paterson M, Joyston-Bechal S, Williams D, Thornhill M (1999). The effect of a sodium lauryl sulfate-free dentifrice on patients with recurrent oral ulceration.. Oral Dis 5 (1): 39–43 . PMID:10218040.