Natriumnitraat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Natriumnitraat
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van natriumnitraat
Structuurformule van natriumnitraat
Natriumnitraat-kristallen
Natriumnitraat-kristallen
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
NaNO3
IUPAC-naam natriumnitraat
Andere namen chilisalpeter, natronsalpeter, nitratine
Molmassa 84,994669 g/mol
SMILES
[N+](=O)([O-])[O-].[Na+]
InChI
1S/NO3.Na/c2-1(3)4;/q-1;+1
CAS-nummer 7631-99-4
EG-nummer 231-554-3
PubChem 24268
Beschrijving Kleurloos tot wit poeder
Vergelijkbaar met ammoniumnitraat, kaliumnitraat
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Oxiderend Schadelijk
Waarschuwing
H-zinnen H272 - H302 - H315 - H319 - H335
EUH-zinnen geen
P-zinnen P220 - P261 - P305+P351+P338
Hygroscopisch? ja
Opslag verwijderd houden van hitte, vonken en open vlammen
VN-nummer 1498
LD50 (ratten) (oraal) 1267 mg/kg
LD50 (konijnen) (oraal) 2680 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur kleurloos
Dichtheid 2,26 g/cm³
Smeltpunt 308 °C
Kookpunt (ontleedt) 380 °C
Goed oplosbaar in water
Slecht oplosbaar in ethanol
Onoplosbaar in hexaan, benzeen, tolueen
Geometrie en kristalstructuur
Kristalstructuur trigonaal
Thermodynamische eigenschappen
ΔfHol -452 kJ/mol
ΔfHos -468 kJ/mol
Sos 117 J/mol·K
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Natriumnitraat is het natriumzout van salpeterzuur, met als brutoformule NaNO3. De zuivere stof komt voor als een zeer hygroscopisch kleurloos tot wit kristallijn poeder, dat zeer goed oplosbaar is in water.

Synthese[bewerken]

Natriumnitraat kan bereid worden door reactie van natriumcarbonaat of natriumhydroxide met salpeterzuur:

\mathrm{Na_2CO_3\ +\ 2\ HNO_3\longrightarrow\ 2\ NaNO_3\ +\ H_2O\ +\ CO_2}
\mathrm{NaOH\ +\ HNO_3\longrightarrow\ NaNO_3\ +\ H_2O}

Eigenschappen en voorkomen[bewerken]

Zoals de meeste nitraten is natriumnitraat een zeer goed in water oplosbaar zout. Doordat natriumnitraat zeer hygroscopisch is wordt het zelden in vrije vorm in de natuur aangetroffen. Een uitzondering op deze regel kan voorkomen in extreme klimaatomstandigheden zoals in Chili: op eilanden voor de kusten waar vrijwel nooit regen valt nestelen soms enorme aantallen zeevogels in kolonies. Duizenden jaren lang hebben deze vogelkolonies mest of guano opgestapeld bij het uitbroeden van hun eieren. De resulterende mestlaag, die rijk is aan nitraten door het eiwitrijke visdieet van de vogels, kan daar vele meters dik zijn en is lang als grondstof gewonnen. Naar de vindplaats wordt deze grondstof Chilisalpeter genoemd. Het is voornamelijk natriumnitraat en was vóórdat het Haber-Boschproces voor bereiding van ammoniak uit waterstof en stikstof ontwikkeld werd, een begeerde delfstof.

Voor de koloniale tijd en de ontdekking van Chilisalpeter werd kaliumnitraat moeizaam gewonnen uit mesthopen. Dit vormde de voornaamste grondstof voor de bereiding van zwart buskruit (een explosief mengsel, dat naast kaliumnitraat ook zwavel en houtskool bevatte).

Bij verhitting boven 380°C ontleedt natriumnitraat tot natriumnitriet en zuurstofgas:

\mathrm{2\ NaNO_3\ \longrightarrow\ 2\ NaNO_2\ +\ O_2}

Temperaturen boven 800°C leiden tot vorming van natriumoxide:

\mathrm{4\ NaNO_3\ \longrightarrow\ 2\ Na_2O\ +\ 2\ N_2\ +\ 5\ O_2}

Toepassingen[bewerken]

Natriumnitraat kan gebruikt worden om in het laboratorium in situ salpeterzuur te bereiden:

\mathrm{NaNO_3\ +\ H_2SO_4\ \longrightarrow\ NaHSO_4\ +\ HNO_3}

Natriumnitraat werd vroeger gebruikt als meststof en bij de productie van buskruit. Natriumnitraat is een voedingsadditief (een conserveermiddel) met als E-nummer E251.

Externe links[bewerken]