Russische roebel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Roebel
Land voormalige Sovjet-Unie, Rusland
Verdeling 100 kopeken
ISO 4217-code RUB
Afkorting of valutateken R, р., руб (onofficieel)
Wisselkoers 1 EUR = 48,7026 RUB
(29 augustus 2014)
Actuele wisselkoers (en) XE.com
(en) Yahoo Finance
Biljet van 100 roebel
Biljet van 100 roebel
Portaal  Portaalicoon   Economie

De Russische roebel (Russisch: российский рубль, rossiejski roebl) is de munteenheid van Rusland. De roebel was ook gedurende 74 jaar (1917-1991) de naam van de munteenheid van de Sovjet-Unie en voorheen van het Russische Keizerrijk. Sinds 1992 bestaan onafhankelijke roebels in Rusland en Wit-Rusland (zie Wit-Russische roebel).

Munten en biljetten[bewerken]

Eén roebel bestaat uit 100 kopeken.

Munten[bewerken]

De moderne roebel wordt uitgegeven door de Bank Rossii. Er zijn munten van 25 roebel (vier versies t.g.v. Sotsji 2014), 10 roebel, 5 roebel, 2 roebel, 1 roebel, 50 kopeken, 10 kopeken, 5 kopeken en 1 kopeke. Ongeveer 50% van de Russische munten worden in de Moskouse Munt geslagen, de andere helft in de Petrogradse Munt. De munten van 1 en 5 kopeke zijn buiten omloop gesteld en de munten van 10 en 50 kopeken worden zelden gebruikt. Er zijn tevens twee typen 10 roebel munten in omloop: het ene type 10 roebel munt is geslagen in bi-metaal, vergelijkbaar met de 1 en 2 euromunten. Het andere type wordt geslagen in vermessingd staal en is 5 millimeter kleiner dan de bi-metalen 10 roebel munt. De bi-metalen 10 roebel munten zijn doorgaans herdenkingsmunten en komen veel minder in omloop.

Biljetten[bewerken]

Er zijn bankbiljetten van de volgende waarden:

  • 10 roebel (komt tegenwoordig zelden voor)
  • 50 roebel
  • 100 roebel
  • 500 roebel
  • 1000 roebel
  • 5000 roebel

Op roebelbiljetten staan onder meer de woorden Biljet Banka Rossii gedrukt.

Symbool[bewerken]

Officiële teken van de Russische roebel goedgekeurd door Bank Rossii op 11 december 2013.

Sinds december 2013 heeft de roebel een officieel teken. Het teken is te omschrijven als een P met een liggend streepje.[1] De bank selecteerde eerder vijf symbolen en via internet mocht de Russische bevolking haar voorkeur geven. Bank Rossii koos uiteindelijk uit deze kandidaat-symbolen. Vanaf 2014 zal het teken op muntgeld verschijnen.

Geschiedenis[bewerken]

Het woord "roebel" komt uit het Russische werkwoord "roebietj" (hakken). In de 13e eeuw werd in een van de grootste Russische steden, Novgorod, een grivna gebruikt als een soort munt (dit is nu de munteenheid van Oekraïne). Een Grivna was gewoon een baar zilver van ongeveer 200 gram. Die was te kostbaar en werd vaak in tweeën gehakt: iedere helft was een "roebel": een afhaksel.

In de 15e eeuw begon men in Rusland echte munten van zilver te slaan. Kleine munten heetten "denga" (geld) en "kopejka" ("speertje", dit heeft te maken met het feit dat de afbeelding op de "kopejka" de afbeelding is van Sint Joris die de draak verslaat met een speer), de roebel was toen 100 kleine munten waard. In de 16e eeuw was 1 roebel gelijk aan 100 kopeken of 200 denga.

In 1704 heeft Peter de Grote de roebel gestandaardiseerd als een zilveren munt van 28 gram. Af en toe werden er ook roebels van koper of goud geslagen.

Van 1769 tot 1849 bestonden "zilveren roebels" en "roebels banknoten", ze werden allebei "roebel" genoemd, maar hun waarde kon onderling verschillen. Sinds 1897 was de waarde van de roebel aan het goud gekoppeld (0,774235 gram). De roebel had toen een waarde van 1,28 Nederlandse gulden of 2,67 Belgische of Franse frank.

De eerste roebel van de Sovjet-Unie werd in 1919 gedrukt als een bankbiljet. Na de hervorming van 1961 werd de nieuwe roebel (ter waarde van 10 oude roebels) officieel gelijkgesteld aan 0,987412 gram goud, maar het was niet mogelijk om de munten te ruilen voor goud. Nu bestaat er helemaal geen verband meer tussen de roebel en goud (de zg. goudstandaard).

Op 1 januari 1998 werd er, na een decennium van hyperinflatie, een nieuwe roebel ingevoerd: 1 nieuwe roebel is gelijk aan 1000 oude roebels.

Geschiedenis aan de hand van bankbiljetten[bewerken]

Een ideale manier om de monetaire stappen van Rusland en de Sovjet-Unie in beeld te brengen, is de vergelijking van verschillende biljetten. Door de geschiedenis heen drukte Rusland (op zichzelf of in de hoedanigheid van de Sovjet-Unie) verschillende generaties biljetten. Zij vormen unieke tijdsdocumenten van de geest waarin ze getekend en gedrukt zijn, en verraden door subtiele details (bijvoorbeeld de handtekening van de schatbewaarder, de waarde, het lettertype, de kleurencombinatie) een heel verhaal over hun context en achterliggende ideologie. In wat volgt wordt een overzicht gegeven van de verschillende biljetten, met uiteraard afbeeldingen als voorbeeld.

In de tijd van de tsaren (tot 1917) drukte men grote geldbrieven, met vermelding van het wapen van de Romanovs. De rechts afgebeelde biljetten van één en drie roebel zijn overdadig versierd, en dragen allebei het wapen van de tsaren.

In 1917 vond de Oktoberrevolutie plaats, en de tsaren werden afgezet. Dit had ook een effect voor het geldsysteem. Op rechts afgebeeld biljet van 250 roebel uit 1917 is nog wel de adelaar aanwezig, maar niet meer het volledige wapen van de Romanovs, en is de adelaar symbolisch 'ontkroond'. Merk wel op dat op dit biljet nog geen sprake is van het symbool van de Sovjets. Kenmerkend voor deze vroege Sovjetbiljetten is hun hoge waarde in vergelijking met vroeger. Waar de tsaren enkele roebels op grote brieven drukten, is de roebel nu dermate in waarde gezakt dat een even groot biljet 250 keer meer roebels waard is.

Op volgend voorbeeld, een biljet van 25 roebel uit 1922 is voor het eerst sprake van het Sovjetembleem. Wel nog zeer subtiel, maar toch merkbaar zijn op de voorkant van het biljet bovenaan hamer en sikkel aangebracht. Ook pas nu, en niet al in 1917, is uit de handtekeningen af te leiden dat ook de posten van gouverneur en schatbewaarder door nieuwe - waarschijnlijk communistisch gezinde - heren bezet worden. Op deze manier is het biljet van 1922 een mooi tijdsdocument dat de veranderingen en hervormingen in de prille Sovjetstaat op subtiele wijze laat merken.

Zoals gezegd werd het monetaire systeem in Rusland in 1961 hervormd. Volgend voorbeeld stamt uit deze tijd, en vertoont duidelijk kenmerken van de Sovjetgeest. Het biljet van 5 roebel uit 1961 draagt duidelijk hamer en sikkel op een prominente en zeer zichtbare plaats. Op de achterkant echter, is wat anders te merken. Hier werd immers een zeer duidelijke verwijzing gemaakt naar het biljet van vijf roebel uit de tsarentijd. Vergelijk deze achterkant met het biljet van drie roebel hierboven. In kleurgebruik, compositie en stijl zijn de overeenkomsten niet te ontkennen.

Vandaag de dag gebruikt Rusland nog steeds de roebel, maar in herwerkte versie. Hierboven werd reeds vermeld dat de Russische Federatie in 1998 een hervorming doorvoerde, om de hyperinflatie in te dijken en de roebel en hernieuwde kracht te geven. Het laatste biljetvoorbeeld stamt van voor deze hervorming, maar toont al de post-sovjetgeest van het 'nieuwe Rusland'. Wel zijn de tekenen van de inflatie duidelijk af te lezen. Het biljet is vijfduizend roebel waard, terwijl de voorgangers uit de Communistische periode slechts een fractie van deze waarde bezaten.

Jaar Waarde Voorkant Achterkant
1898 Eén roebel Roebel1898.jpg Roebel1898verso.jpg
1905 Drie roebel Roebel1905recto.jpg Roebel1905verso.jpg
1912 Vijfhonderd roebel 500 ruble - 1912 - front side.jpeg 500 ruble - 1912 - back side.jpeg
1917 Tweehonderdvijftig roebel Roebel1917recto.jpg Roebel1917verso.jpg
1922 Vijfentwintig roebel Roebel1922recto.jpg Roebel1922verso.jpg
1961 Vijf roebel Sovjetroebel1recto.jpg Soviet Union-1961-Bill-5-Obverse.jpg
Bronnen, noten en/of referenties
  1. NRC Handelsblad Symbool voor de Roebel, 11 december 2013, geraadpleegd op 12 december 2013