Spoorlijn Lausanne - Brig

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Simplonlinie
SBB 130 Saint-Gingolph - Saint-Maurice
SBB 100 Lausanne - Sion - Brig
Totale lengte 145,6 km
Spoorwijdte 1435 mm
Aangelegd door LI: Bouveret-Siere/Siders
OS: Lausanne-Les Paludes
Compagnie Simplon: Siere/Siders-Leuk-Brig
Geopend 1857 / 1878
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd ja
Aantal sporen Saint-Gingolph – Saint-Maurice: 1
Lausanne – Brig: 2
Beveiliging of treinbeïnvloeding Indusie
Treindienst door SBB
Traject
STRlg Jurafusslinie van Genève
ABZrg Jurafusslinie en Simplonlinie van Vallorbe
BSicon .svgBHFBSicon .svg 0,0 Station Lausanne 447 m
TUNNELluKRZttHSTq Gare L.O. station metro M2
BSicon .svgSTR{{{3}}}
STRrgABZrfBSicon .svg
STRSTRBSicon .svg << Simplonlinie / Mittellandlinie >>
STRHSTBSicon .svg 2.4 Pully Nord
HSTSTRBSicon .svg 2.5 Pully
STRSTRMBAHN 2.5 Pully, mini-trein (7 ½")
STRBRÜCKE1BSicon .svg Viaduct de Conversion
STRBHFBSicon .svg 4.0 Conversion
TUNNEL2STRBSicon .svg Tunnel Paudex (72 m)
BHFSTRBSicon .svg 5.1 Lutry
STRSTRfBSicon .svg helling 22‰
TUNNEL2STRBSicon .svg Tunnel Tour-de-Bertholod (136 m)
STRHSTBSicon .svg 5.8 Bossière
HSTSTRBSicon .svg 6.7 Villette
STRBHFBSicon .svg 8.3 Grandvaux
HSTSTRBSicon .svg 8.5 Cully
STRTUNNEL1BSicon .svg Tunnel Grandvaux (392 m)
STRSTRfBSicon .svg helling 21‰
STRTUNNEL1BSicon .svg Tunnel Cormallaz (494 m)
HSTSTRBSicon .svg 10.0 Epesses
STRABZfgBHFq 12,2 Puidoux-Chexbres
Mittellandlinie naar Bern
STRLUECKEBSicon .svg >> VCh spoorlijn tussen Puidoux-Chexbres en Vevery
BHFLUECKEBSicon .svg 13.6 Rivaz
STRSTRgBSicon .svg helling 44‰
HSTLUECKEBSicon .svg 14.6 Saint-Saphorin
STRLUECKEBSicon .svg
STRlfABZlgBSicon .svg 0.0
uKHSTaSTRBSicon .svg << voormalige VMCV station Plan
uLUECKEeABZrgexKDSTr Vevey voormalig fabriek spoorwegmaterieel
uWBRÜCKEWBRÜCKEBSicon .svg brug over de La Veveyse
uLUECKESTRSTRrg CEV richting Les Pléiades
uHSTBHFBHF
39,3
0.0
Vevey 386 m
uLUECKEeHSTBSicon .svg 19.0 La Tour-de-Peilz
uLUECKEeHSTBSicon .svg 21.5 Burier
uLUECKETUNNEL1BSicon .svg Tunnel Crêtes (302 m)
uHSTHSTBSicon .svg 23.1 Clarens
uABZrgmKRZouLUECKEq << traject voormalige VMCV en CCB naar Blonay
uHSTBHFBHF 24.5 Montreux 395 m
uLUECKESTRABZlf traject MTGN naar Rochers-de-Naye
uLUECKESTRSTRlf traject MOB naar Zweisimmen
uLUECKESTRBSicon .svg
uSTRlfmKRZuSTRlg
BSicon .svgeHSTuLUECKE 26.0 Territet
BSicon .svgeHSTuLUECKE 27.1 Veytaux-Chillon
BSicon .svgSTRuHST Château de Chillon
BSicon .svgSTRuLUECKE
uSTRrgmKRZuuSTRrf
uKHSTeSTRBSicon .svg << voormalige VMCV station Villeneuve
BSicon .svgBHFBSicon .svg Villeneuve
BSicon .svgABZrgSTRlg
BSicon .svgSTRDST vestiging Bombardier
BSicon .svgSTRexKDSTe mijnbouw
BSicon .svgAKRZuBSicon .svg Autobahn A 9
BSicon .svgBHFBSicon .svg 33.8 station Roche
BSicon .svgeHSTBSicon .svg 37.7 Yvorne
STRrgSTRrf{{{3}}}
STRSTRrgBSicon .svg traject AL naar Leysin
BHFBHFBSicon .svg 39,3 Aigle
STReABZlfexSTRlg < voormalig traject AOMC
STRABZlfxKRZ traject ASD naar Diablerets
STRSTRexSTR << nieuw traject AOMC
STRABZlfxABZlg
STRKDSTeLUECKE depot TPC
DSTBSicon .svgSTR 43.6 Saint-Triphon
STRBSicon .svgSTRlf <<< traject AOMC naar Monthey-Ville
STRlfSTRqSTRlg
exSTRlgBSicon .svgSTR << traject van Thonon-les-Bains
exBHFBSicon .svgSTR Saint-Gingolph
exKMWBSicon .svgSTR grens RRF / SBB
xGRENZEBSicon .svgSTR landsgrens (F) / (CH)
KBHFxaBSicon .svgSTR 26.8 Saint-Gingolph 392 m
BHFBOOTSTR 22.9 Bouveret 374 m
STRMBAHNSTR Bouveret
Suisse Vapeur Pace 5½" en 7¼"
BHFBSicon .svgSTR 16.3 Vouvry 381 m..
STRSTRrgKRZu <<< traject AOMC van Aigle
eHSTSTRSTR 13.4 Vionnaz 383 m
ÜWulÜWorSTR
ÜWo+lÜWu+rSTR
LUECKEeHSTSTR 7.9 Collombey
ABZlgSTRSTR <<< traject AOMC naar Champéry
HSTSTRSTR Monthey En Place
KBHFxeSTRSTR Monthey-Ville
exKHSTeBHFSTR 6.1 Monthey
STRrgSTRrfSTR
STRSTRrgSTRrf
STRWBRÜCKEBSicon .svg brug over de La Gryonne
STRSTRSTRrg < traject BVB naar Bretaye
STRBHFBHF 47,6 Bex
STRSTRlfSTRlg
eHSTBSicon .svgSTR 3.2 Massongex
STRBSicon .svgAKRZu Autobahn A 9
STRBSicon .svgWBRÜCKE brug over de Rhône
STRlfSTRqABZlg
50.1
1.2
aansluiting Les Paludes
BSicon .svgBSicon .svgTUNNEL1 Tunnel Saint-Maurice 490 m
BSicon .svgBS2c2BS2r
BSicon .svgBHF 51.6 Saint-Maurice 420 m
MWSTRrgAKRZu Autobahn A 9
MWSTRlfAKRZu Autobahn A 9
BSicon .svgBHF 57.9 Evionnaz 449 m
BSicon .svgBHF 61.5 Vernayaz 452 m
STRlgSTR << traject MC naar Chamonix Mont-Blanc
BHFSTR Vernayaz MC 457 m
HSTSTR Les Fumeaux
BHFBHF 66.5 Martigny 467 m
STRqABZrf << traject MO naar Orsières / Le Châble
BSicon .svgBHF 70.9 Charrat Fully 461 m
BSicon .svgBHF 75.3 Saxon 465 m
BSicon .svgBHF 79.5 Riddes 471 m
BSicon .svgWBRÜCKE brug over de Rhône
BSicon .svgAKRZu Autobahn A 9
BSicon .svgBHF 85.3 Ardon 488 m
BSicon .svgHST 88.1 Châuteauneuf-Conthey
BSicon .svgBHF 92.4 Sion 491 m
BSicon .svgBHF 98.2 Saint-Léonard 506 m
BSicon .svgeHST 101.6 Granges-Lens 508 m
BSicon .svgBHF 108.1 Siere 534 m
BSicon .svgTUNNEL1 Tunnel Siere (255 m)
BSicon .svgTUNNEL2 Tunnel Raspille (80 m)
BSicon .svgeHST 112.3 Salgesch 576 m
exSTRrgeABZrf
exSTRTUNNELa < nieuwe Varel tunnel (2800 m)
exTUNNEL2tSTR Tunnel Varonne (137 m)
exSTRTUNNELe
exSTRTUNNELa < nieuwe Tunnel Leuk (1374 m)
exSTRtSTR
exTUNNEL2TUNNELe Tunnel Loêche (125 m)
xABZrgSTRrf
WBRÜCKEBSicon .svg brug over de Rhône
STRexSTRrg traject LLB naar Leukerbad
BHFexKBHFe Leuk 623 m
BHFBSicon .svg 122.1 Turtmann
BHFBSicon .svg 125.9 Gampel-Steg
BS2+lBS2c4{{{3}}}
STRBSicon .svgSTRrg << Lötschberglinie naar Spiez - Bern
BHFBSicon .svgSTR 130.1 Raron 638 m
STRtSTRrgKRZt kruising Lötschberg-Basistunnel
STRtSTRTUNNEL2 Bietschtal I tunnel (589 m)
STRtSTRTUNNEL2 Bietschtal II tunnel (952 m)
STRtSTRTUNNEL2 Seviestein III tunnel (409 m)
STRTUNNELeSTR tunnel portaal Lötschberg-Basistunnel
STRWBRÜCKESTR brug over de Rhône
STRlfABZlgTUNNEL2 Mahnkinn tunnel (385 m)
BSicon .svgSTRTUNNEL2 Dornen tunnel (172 m)
BSicon .svgSTRHST 61.3 Ausserberg 931 m
BSicon .svgSTRTUNNEL2 Gründen tunnel (148 m)
BSicon .svgSTRDST 63.5 Victoria
BSicon .svgSTRTUNNEL2 Viktoria tunnel (28 m)
BSicon .svgSTRBRÜCKE Baltschieder-viaduct
BSicon .svgSTRSTR
BSicon .svgSTRTUNNEL1 Eggerberg tunnel (702 m)
BSicon .svgSTRDST 64.0 Eggerberg 853 m
BSicon .svgWBRÜCKESTR brug over de Vispa
STRlgSTRSTR <<< traject MGB naar Zermatt
BHFBHFSTR 136.7 Visp
STRSTRTUNNEL2 Stadel tunnel (133 m)
STRSTRHST 67.3 Lalden 801 m
STRSTRTUNNEL2 Bad tunnel (80 m)
STRSTRDST 70.4 Mudbach
STRSTRTUNNEL2 Mundbach tunnel (88 m)
STRSTRWBRÜCKE brug over de Rotten
STRvSTRrgSTRrf
eABZrgevKRZoexSTRq tot 8.12.2007: FO/MGB van Andermatt via Naters
STRvÜSTl{{{3}}}
STRvSTR-ABZglSTRlg
BHFvBHFSTR 145.6 Brig 678 m..
STRvSTRKDSTe autolaadplaats richting Kandersteg
STRvÜSTKDSTa autolaadplaats richting
Iselle di Trasquere
STRvSTR-ABZg+lSTRrf
STRlfvKRZoSTRq sinds 9.12.2007: MGB naar Andermatt
vÜSTr
vSTR Simplonlinie via Simplontunnel naar Domodossola
BSicon .svgBSicon .svgBSicon .svg verklaring tekens
BSicon .svgSTRgBSicon .svg richting van de helling en hoogste percentage: 20‰
BSicon .svguSTRqBSicon .svg < voormalige tramlijn Vevey-Montreux-Chillon-Villeneuve (VMCV)
BSicon .svgSTRqBSicon .svg < bestaand traject
BSicon .svgexSTRqBSicon .svg < opgebroken/nieuw traject

De spoorlijn Lausanne - Brig, is onderdeel van de Simplonlinie, Walliser Bahn of als Ligne d'Italie, een spoorlijn van de Frans-Zwitserse grensplaats Saint-Gingolph aan de zuidoever van het meer van Genève via Martigny langs de Rhône naar Station Brig te Brig met aansluiting door de Simplontunnel onder de Simplonpas bij de Italiaanse grens bij Gondo tot aan Domodossola.

Geschiedenis[bewerken]

Vijftig jaar na de opening van de Napoleonstraat over de Simplonpas werd in 1849 de Bundsrat Swinburne samen met de Engelse spoorwegexpert George Stephenson belast met een project voor het ontwikkelen van een spoorwegnet door de Alpen in Zwitserland. Door het beschikbaar komen van tunnelboormachines in 1862 en de uitvinding van het dynamiet door Alfred Nobel in 1867 konden de tunnels op een snellere manier aangelegd worden.

Ingenieur Sommeiller bewees in de periode 1857 – 1871 met de bouw van de 12 kilometer lange Mont Cenistunnel dat het mogelijk was om door de Alpen te boren. Toen werd het plan voor de bouw van de Simplontunnel geboren.

Een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van de Zwitserse spoorwegen was de invoer van de eerste spoorwegwet van 1852 die er op neer kwam dat de bouw en exploitaties van spoorlijnen in de kantons in die tijd aan het initiatief van private investeerders werd overgelaten.

Op 7 september 1852 werd door de heren Béguin uit Parijs en Franel uit Vevey een plan voor een concessie en de bouw van een traject van Villeneuve naar Martigny over de Col de Menouve of door een tunnel van Menouve naar Aosta aan te leggen. Dit project mislukte en zo kwam de weg vrij voor de aanleg van het Simplontraject naar Brig.

De volgende maatschappijen waren bij de bouw en exploitatie van de Simplonlinie betrokken:

  • Compágnie du Sud de la Suisse (1854-1856)
  • Compagnie de l'Ouest-Suisse (OS) (1855-1872)
  • Compágnie des Chemins de fer de la Ligne d'Italie (1856-1867)
  • Nouvelle Compágnie anonyme de la Ligne internationale d'Italie per le Semplon (1867-1874)
  • Compágnie du Chemins de fer du Semplon (1875-1881)
  • Chemins de fer de la Suisse Occidentale (SO) (1881-1889)
  • Chemins de fer de la Suisse Occidentale et du Simplon (SOS) (1881-1889)
  • Jura-Simplon-Bahn (1890-1902)
  • Schweizerische Bundesbahnen (SBB) (1903-heden)

Compágnie du Sud de la Suisse[bewerken]

De Compágnie du Sud de la Suisse werd op 15 augustus 1854 door graaf Adrieb de La Vallette opgericht en bestond in de periode 1854-1856. De eerste periode van de Simplonlinie wordt ook wel de eerste periode van Graf Andien de La Valette (1813-1886) genoemd.

Op 2 februari 1853 sloot La Valette met de Parijse bouwer Hunebelle et Cie een contract voor de bouw van het traject van Bouverret naar Sion. Op 30 mei 1853 werd de concessie voor het traject van Lausanne naar een nader te bepalen plaats in Wallis verstrekt.

Compagnie de l'Ouest-Suisse[bewerken]

De Compagnie de l'Ouest-Suisse (OS) bestond in de periode 1855-1872. In deze periode werden de volgende trajecten gebouwd. Het traject van Villeneuve naar Bex werd op 10 juni 1857 geopend. Voor gebruik van het traject van Lausanne naar Villeneuve kon tot 1861 gebruik maken van een boot over het meer van Genève. Het traject van Bex naar de aansluiting bij Les Paludes in de richting Saint-Maurice werd op 1 november 1860 geopend. Het traject van Lausanne naar Villeneuve werd op 2 april 1861 geopend.

Compagnie des chemins de fer de la Ligne d'Italie[bewerken]

De Compagnie des chemins de fer de la Ligne d’Italie (LI) bestond in de periode 1856-1867. In deze periode werden de volgende trajecten gebouwd. Het eerste trajectdeel van Bouveret naar Martigny werd op 14 juli 1859 geopend en het trajectdeel van Martigny naar Sion werd op 14 mei 1860 geopend.

Nouvelle Compagnie anonyme de la Ligne internationale d'Italie per le Semplon[bewerken]

De Nouvelle Compagnie anonyme de la Ligne internationale d'Italie per le Semplon bestond in de periode 1867-1874. Op 15 oktober 1868 werd het traject van Sion naar Siere/Siders geopend. Op 1 juli 1874 werd de Nouvelle Compagnie anonyme de la Ligne internationale d'Italie per le Semplon door de Chemins de fer de la Suisse Occidentale (SO) overgenomen.

Compagnie du chemins de fer du Simplon[bewerken]

De Compagnie du chemins de fer du Simplon (afgekort: Compagnie Simplon) werd op 18 juni 1875 werd de opgericht en bestond in de periode 1875-1881. Het traject van Siere/Siders naar Leuk werd in mei 1878 geopend en het traject van Leuk naar Brig werd op 16 juni 1878 geopend en op 1 juli 1878 was de ingebruikname van het traject.

Chemins de fer de la Suisse Occidentale (SO)[bewerken]

De Chemins de fer de la Suisse Occidentale (SO) ontstond op 1 januari 1872 door de fusie van drie spoorwegondernemingen namelijk de Compagnie de l'Ouest-Suisse de Chemin de fer Lausanne-Fribourg-Berne en de Compagnie Franco-Suisse.

In 1876 volgden verschillende uitbreidingen van het spoorwegnet. Het traject van Murten naar Lyss werd op 12 juni 1876 geopend. Het traject van von Murten nach Palézieux, en het traject van Payerne naar Fribourg werden op 25 augustus 1876 geopend. Het traject van Yverdon naar Payerne werd op 1 februari 1877 geopend

Op 20 december 1876 werd de Chemin de fer de Jougne à Eclépens (JE) overgenomen.

Op 28 juni 1881 fusieerde de Suisse Occidentale (SO) met de Compagnie du chemins de fer du Simplon (S) en ontstond de Suisse-Occidentale-Simplon (SOS).

Chemins de fer de la Suisse Occidentale-Simplon (SOS)[bewerken]

De Chemins de fer de la Suisse Occidentale et du Simplon (SOS) bestond in de periode 1881-1889.

Op 28 juni 1881 ontstond de Suisse-Occidentale-Simplon (SOS) uit een fusie van de Suisse Occidentale (SO) met de Compagnie du chemins de fer du Simplon (S).

Jura-Simplon-Bahn[bewerken]

De Jura-Simplon-Bahn bestond in de periode 1890-1902.

De Jura-Simplon-Bahn ontstond in 1890 door een fusie van de Suisse Occidentale-Simplon (afgekort: SOS) met de Pont-Vallorbe-Bahn. Na zeven jaar volgde in 1898 de aankoop van de Jura-Bern-Luzern-Bahn.

Het net reikte van Bazel tot de grensovergang met Frankrijk in Delle, La Chaux-de-Fonds, Les Verrières, Vallorbe, Genève en Brig, eveneens Brienz, Meiringen in aansluiting van de Brünigbahn tot Luzern met een totale lengte van 937 km.

De JS legde reeds na een jaar na de oprichting het definitieve plan voor de Simplontunnel voor en in 1895 was het staatsverdrag met Italië voor de bouw van de "langste tunnel ter wereld" van Brig naar Iselle in Italië. In 1898 werd met de bouwwerkzaamheden begonnen. Nog tijdens de bouw werd de Jura-Simplon-Bahn op 1 mei 1903 overgenomen door de staat, waardoor de Schweizerische Bundesbahnen (SBB) de bouw van de Simplontunnel in 1906 afrondde.

Schweizerische Bundesbahnen[bewerken]

Nog tijdens de bouw werd de Jura-Simplon-Bahn op 1 mei 1903 overgenomen door de staat, waardoor de Schweizerische Bundesbahnen (SBB) de bouw van de Simplontunnel in 1906 afrondde. De bouw van de Simplontunnel werd door de SBB voortgezet en in 1912 uitgebreid met de bouw van een tweede tunnel.

Chemin de fer Vevery-Chexbres[bewerken]

SBB NPZ Train des Vignes in Vevey, 6 mei 2005

Het traject van de Chemin de fer Vevery-Chexbres (afgekort: VCh) loopt van Puidoux-Chexbres naar Vevery. Het traject heeft een helling van 44 ‰. De bedrijfsvoering van dit traject wordt op dit moment uitgevoerd door de SBB.

De SBB heeft twee voor dit traject aangepaste NPZ treinstellen met de merknaam Train des Vignes beschikbaar.

RegionAlps[bewerken]

De RegionAlps is een dochteronderneming van Schweizerischen Bundesbahnen (SBB) en de Transports de Martigny et Régions (TMR). De RegionAlps is sinds december 2003 belast met het regionaal personenvervoer op de oorspronkelijke Simplon-spoorlijn van het Franse Zwitserse grensplaats Saint-Gingolph gelegen in kanton Wallis en Bouveret aan de zuidoever van het meer van Genève naar verder over Saint-Maurice en langs de Rhône naar Brig gelegen kanton Wallis. De RegionAlps gebruikt voor dit personenvervoer treinstellen van de SBB en van de TMR.

Trajectbeschrijving[bewerken]

Lausanne[bewerken]

In Lausanne bestond de mogelijkheid in station CFF over te stappen op de

Vevey[bewerken]

In Vevey bestaat de mogelijkheid over te stappen op de:

In Vevey was de Vevey Technologies gevestigd. Sinds 2004 heeft Bombardier zich gevestigd in Villeneuve.

Clarens[bewerken]

In Clarens bestond de mogelijkheid over te stappen op de:

Montreux[bewerken]

In Montreux bestaat de mogelijkheid over te stappen op de:

Aigle[bewerken]

In Aigle bestaat de mogelijkheid over te stappen op de trajecten van de:

Bex[bewerken]

In Bex bestaat de mogelijkheid over te stappen het traject van de:

Monthey[bewerken]

In Monthey en de halte Monthey-Ville bestaat de mogelijkheid over te stappen op het traject van de:

Martigny[bewerken]

In Martigny bestaat de mogelijkheid over te stappen op de trajecten van de:

Leuk[bewerken]

In Leuk bestond de mogelijkheid over te stappen op de:

Om het enkelsporige traject van Salgesch naar Leuk uit te kunnen bouwen naar een dubbelsporige traject werd een nieuwe lijn van 7 kilometer aangelegd. De aanleg van deze spoorlijn werd gebundeld met de aanleg van een nieuwe autobahn A9. In 1999 werd met de bouw van drie tunnels begonnen. Op 7 november 2004 werd het nieuwe traject in gebruik genomen.

Raron[bewerken]

Tussen Raron en Visp bevindt zich de aansluiting van de Lötschberg-basistunnel uit de richting Bern en Spiez.

Visp[bewerken]

In Visp kon van 1891 tot 1930 worden overgestapt van de:

Na 1930 werd het traject van de VZ doorgetrokken naar Brig.

Brig[bewerken]

Het trajectdeel Leuk-Brig werd op 1 juli 1878 door de Compágnie du Chemins de fer du Semplon geopend.

In Brig bestaat de mogelijkheid over te stappen op het traject van de:

Centrale[bewerken]

De waterkrachtcentrale in Bitsch zorgt voor de nodige elektriciteit voor het zuidwesten van Zwitserland.

Elektrische tractie[bewerken]

Het traject van Brig naar Sion werd op 15 januari 1927 en het traject van Lausanne naar Sion werd geëlektrificeerd met een spanning van 15.000 volt 16 2/3 Hz wisselstroom.

Literatuur[bewerken]

  • Peter Bumann, 100 Jahre Eisenbahn in Brig, Rotten Verlag Visp 1978.
  • Röll, Freiherr von: Enzyklopädie des Eisenbahnwesens, Band 9. Berlin, Wien 1921, S. 67-68.
  • Eisenbahnatlas Schweiz. Schweers + Wall, Aachen 2004, ISBN 3-89494-122-7.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties