Tetrafluorboorzuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tetrafluorboorzuur
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van tetrafluorboorzuur
Structuurformule van tetrafluorboorzuur
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
HBF4
IUPAC-naam tetrafluorboorzuur
Andere namen fluorboorzuur, waterstoftetrafluorboraat, boorfluorwaterstof
Molmassa 87,8125528 g/mol
CAS-nummer 16872-11-0
EG-nummer 240-898-3
Beschrijving Kleurloze vloeistof
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Corrosief
Gevaar
H-zinnen H314
EUH-zinnen geen
P-zinnen P280 - P305+P351+P338 - P310
Opslag Gescheiden van sterke basen, voeding en voedingsmiddelen. Goed gesloten. Verluchting langs de vloer.
EG-Index-nummer 009-010-00-X
VN-nummer 1775
ADR-klasse Gevarenklasse 3
MAC-waarde 2,5 mg/m³
LD50 (ratten) (oraal) mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vloeibaar
Kleur kleurloos
Smeltpunt -90 °C
Kookpunt 130 °C
Dampdruk (bij 20°C) 665 Pa
Matig oplosbaar in water
Evenwichtsconstante(n) pKa = -0,4
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Tetrafluorboorzuur is het geconjugeerd zuur van tetrafluorboraat, met als brutoformule HBF4. De stof komt voor als een kleurloze en heldere corrosieve vloeistof, die mengbaar is met water. Het is meestal verkrijgbaar als oplossing in di-ethylether of water. Tetrafluorboorzuur is een sterk zuur en vergelijkbaar qua zuurtegraad met salpeterzuur.

Synthese[bewerken]

Zuiver tetrafluorboorzuur is nog nooit gesynthetiseerd, wel de oplossing in water. De waterige oplossing wordt bereid door boorzuur op te lossen in waterstoffluoride bij een temperatuur van 20 tot 25°C.[1] Slechts 1 op de 4 ingebrachte fluorzuurmoleculen zal reageren tot tetrafluorboorzuur; de rest reageert tot boortrifluoride:

\mathrm{H_3BO_3\ +\ 4\ HF\ \longrightarrow\ H_3O^+\ BF_4^-\ +\ 2\ H_2O}

Een tweede mogelijke bereidingswijze van de waterige oplossing is door middel van reactie tussen hexafluorkiezelzuur en boorzuur, gevolgd door het weghalen van het gevormde siliciumdioxide.

Een derde mogelijkheid, om het watervrije product te bereiden, is een reactie tussen boortrifluoride en waterstoffluoride:

\mathrm{BF_3\ +\ HF\ \longrightarrow\ HBF_4}

Toepassingen[bewerken]

Tetrafluorboorzuur wordt als katalysator gebruikt bij alkylaties en polymerisaties. De waterige oplossing wordt in een galvanische cel gebruikt als elektrolyt.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

De stof ontleedt bij verhitting en bij verbranding, met vorming van giftige en corrosieve dampen, onder andere waterstoffluoride en moleculair fluor. De stof is een sterk zuur en ze reageert hevig met basen. Tetrafluorboorzuur tast vele metalen aan met vorming van het brandbare en ontplofbare waterstofgas.

De stof is corrosief voor de ogen, de huid en de luchtwegen. Inademing van de aerosol kan longoedeem veroorzaken.

Bij een langdurige of herhaalde blootstelling kunnen er effecten op het skelet en de tanden optreden, met als gevolg fluorosis dentalis.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) D.T. Flood - Fluorobenzene, Org. Synth. Coll. Vol. 2: p. 295, 1943