Tipoe Sultan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Zie ook Tipu Sultan voor meer betekenissen
Portret van Tipoe Sultan, 1792
Zomerpaleis van Tipoe Sultan in Bangalore
Tipoe's Tiger, een mechanisch automaat gemaakt voor Tipoe Sultan. Het beeldt een Europese soldaat uit die door een tijger (het symbool van Tipoe Sultan) uiteengereten wordt

Sultan Fateh Ali Tippoe (1750-1799), beter bekend als Tipoe Sultan of Tipu Sultan, was heerser over het koninkrijk Mysore in Zuid-India. Hij was een geduchte tegenstander van de Britten, die in die tijd bezig waren India stukje bij beetje te veroveren, en is daarom een symbool van Indiase onafhankelijkheid geworden. Tipoe Sultan sneuvelde in 1799 tijdens de verdediging van zijn hoofdstad Srirangapatnam in de vierde en laatste oorlog van Mysore tegen de Britten.

Tipoe Sultan, bijgenaamd de "tijger van Mysore", maakte grote indruk met zijn grootschalige gebruik van raketwapens, die van veel betere kwaliteit waren dan deze die toen in gebruik waren in Europa. Twee van deze raketwapens worden nu tentoongesteld in het Royal Artillery Museum in Londen. Na de val van Mysore in 1799 namen de Britten de rakettechnologie in beslag en gebruikten het om hun eigen raketwapens te ontwikkelen, die met succes ingezet werden in de napoleontische oorlogen tegen Frankrijk en de Oorlog van 1812 tegen de Verenigde Staten.

Als heerser over Mysore bouwde hij wegen, havens en paleizen, breidde de handel met andere landen uit en liet de Lal Bagh-tuinen aanleggen. Ook introduceerde hij een nieuwe munteenheid en een nieuwe kalender. De sultan was een bekende liefhebber van nieuwigheden en rariteiten. In het Victoria and Albert Museum wordt Tipoe's Tijger tentoongesteld, een mechanisch automaat die gemaakt werd voor Tipoe Sultan en een Europese soldaat uitbeeldt die door een tijger (het symbool van Tipoe) uiteengereten wordt.

Tipoe Sultan is het onderwerp geweest van verschillende boeken en televisieseries. De marine van Pakistan noemde één van haar fregatten, de PNS Tipu Sultan, naar hem. In L'Île mystérieuse ("Het geheimzinnige eiland") van Jules Verne wordt Kapitein Nemo beschreven als een neef van Tipoe Sultan. In The Surprising Adventures Of Baron Munchausen van Rudolf Erich Raspe vecht Münchhausen een duel tegen Tipoe Sultan.

Noor Inayat Khan, een Indiase prinses en geheime agente die in een Duits concentratiekamp omkwam, was een afstammeling van Tipoe Sultan.

Biografie[bewerken]

Tipoe Sultan werd waarschijnlijk geboren in Devanahalli, ten westen van Bangalore. Zijn exacte geboortedatum is onzeker; het was mogelijk op 10 november 1750. Hij was de oudste zoon van Hyder Ali, een soldaat die zo machtig werd dat hij de facto heerser over Mysore werd, terwijl de Wodejar-dynastie gereduceerd werd tot marionettenkoningen.

Hij bewees zijn militaire en diplomatieke kunnen in de eerste (1775-1779) en tweede (1780-1784) oorlog met de Britten. In de tweede oorlog versloeg hij de Britten meerdere malen en dwong de Britten uiteindelijk tot een vredesverdrag dat zij als zeer vernederend ervaarden. Na de dood van zijn vader Hyder Ali in 1782 volgde Tipoe Sultan hem op als heerser over Mysore en werd in 1783 tot sultan gekroond.

In de derde oorlog (1789-1792) werd Mysore verslagen; Mysores bondgenoot Frankrijk kon geen steun verlenen omdat de Franse Revolutie net was uitgebroken. Mysore verloor een groot deel van zijn grondgebied aan de Britten en Britse protectoraten.

Na de expeditie naar Egypte van Napoleon Bonaparte, met het doel de Britse belangen in India te bedreigen, zagen de Britten dat het van groot belang was om Mysore, de belangrijkste Franse bondgenoot in India, eens en voor altijd te verslaan. De Britten verzamelden drie legers voor een laatste treffen met Mysore. Een van de Britse divisies stond onder bevel van een jonge Arthur Wellesley, die later (als Hertog van Wellington) Napoleon zou verslaan in de Slag bij Waterloo.

In deze vierde en laatste oorlog (1798-1799) belegerden de Britten de hoofdstad van Mysore, Srirangapatnam. Tipoe Sultan werd verraden door één van zijn commandanten, die in het geheim naar Britse zijde was overgegaan. Deze commandant, Mir Sadiq, wist de munitie van Tipoe Sultan onklaar te maken en gaf de Britten kans om door een gat in de stadsmuur naar binnen te breken. Tipoe Sultan werd hierbij doodgeschoten.

Na de nederlaag in de vierde oorlog annexeerden de Britten een groot deel van Mysore. Het resterende deel werd een Britse vazalstaat binnen Brits-Indië. Tipoe Sultan werd begraven in een mausoleum in Srirangapatnam.