Walter Ulbricht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nieuwjaarstoespraak, als voorzitter van de DDR Staatsraad (december 1970)
DDR-Parlement (1950)

Walter Ulbricht (Leipzig, 30 juni 1893 - Templin, 1 augustus 1973) was een Oost-Duits politicus en als voorzitter van de Staatsraad het feitelijke DDR-staatshoofd van 1960 tot 1971.

Carrière naar de top[bewerken]

Ulbricht kwam uit een sociaaldemocratische familie (zowel van vaders- als van moederskant). In 1908 werd hij lid van de Socialistische Arbeidsjeugd (SAJ) en in 1912 van de Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD). Van 1913 tot 1914 bezocht hij de partijschool in Leipzig. Gedurende de Eerste Wereldoorlog vocht hij aan het front. Eind 1918 werd hij lid van de Arbeiders- en Soldatenraad (zie sovjet) van het negentiende legerkorps.

Na de Eerste Wereldoorlog keerde hij terug naar Leipzig en sloot hij zich aan bij de Spartakusbund (vanaf 1919: Kommunistische Partei Deutschlands). In 1919 werd hij leidinggevend in de KPD in Leipzig en in diverse andere Duitse gebieden. Van 1924 tot 1925 bezocht hij de partijhogeschool in Moskou en werd hij medewerker in het Uitvoerend Comité (EKKI) van de Communistische Internationale. Van 1926 tot 1933 was hij lid van de Saksische Landdag en van 1928 tot 1930 was hij lid van de Rijksdag voor de KPD. In 1935 ging hij in ballingschap en vestigde zich in Moskou.

Na de Duitse inval in de Sovjet-Unie werd Ulbricht lid van het Nationaal Comité voor een vrij Duitsland (NKFD), een door de Sovjet-Unie in het leven geroepen en door de communisten gedomineerde anti-fascistische organisatie. Op 30 april 1945 keerde hij terug naar Duitsland als aanvoerder van de Groep Ulbricht: een groep voormalige functionarissen van de NAP die terugkeerden uit ballingschap in de Sovjet-Unie om het Rode Leger bij te staan bij de wederopbouw van het bestuur van Berlijn en om de oprichting van politieke partij en organisaties voor te bereiden. "Es muss demokratisch aussehen, aber wir müssen alles in der Hand haben" was een uitspraak van Ulbricht bij de uitvoering van die opdracht, waaraan hij zich nauwgezet hield.[1]

Ulbricht vestigde zich in de Sovjet-bezettingszone. Na de oprichting van de Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED) in 1946, werd hij gekozen tot vicevoorzitter van de partij.

Secretaris-generaal van de SED[bewerken]

Ulbricht werd in 1950 gekozen tot secretaris-generaal van de SED. In feite werd hij toen de belangrijkste man van Oost-Duitsland. Na het onderdrukken van de volksopstand van 1953 werd hij oppermachtig. In 1955 werd hij vicevoorzitter van de Staatsraad (plaatsvervangend staatshoofd) en op die wijze wist hij zich ook in het landsbestuur op te dringen. In 1960 werd hij voorzitter van de Staatsraad en van de Nationale Verdedigingsraad (NVR).

Onder het bewind van Ulbricht werd op 13 augustus 1961 begonnen met de bouw van de Berlijnse muur. De meest bekende uitspraak van hem was die tijdens een persconferentie 2 maanden voor de bouw van de muur: "Niemand hat die Absicht, eine Mauer zu errichten".

Ulbricht volgde tot begin jaren zeventig een strikt Moskougetrouwe lijn. Toen hij een meer nationale koers ging varen, moest hij op 3 mei 1971 zijn ambt van secretaris-generaal van de SED neerleggen. Tot zijn dood op 80-jarige leeftijd bleef hij voorzitter van de Staatsraad.

Trivia[bewerken]

Walter Ulbricht was twee keer getrouwd: vanaf 1920 met Martha Schmellinsky en vanaf eind juni 1953 met Lotte Kühn. In 1946 adopteerde hij een weeskind (Beate, 1944–1991): een dochter van een bij een luchtaanval op Leipzig om het leven gekomen Oekraïense dwangarbeider.

De bijnaam van Ulbricht was "Spitzbart" ("sik"), vanwege zijn baardje. Ulbricht gebruikte in zijn redevoeringen te pas en te onpas het vragende stopwoord "ja?". Dit, zijn "nu, nu" (een Saksische instemmingsfrase), zijn hoge stemgeluid en zijn Leipziger dialect werden vaak geïmiteerd.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Frank, Mario, Walter Ulbricht. Eine Deutsche Biographie (Berlin 2001)
Voorganger:
geen
Secretaris-Generaal van de SED
1946-1971
Opvolger:
Erich Honecker
Voorganger:
geen
Voorzitter van de Staatsraad
1960-1973
Opvolger:
Willi Stoph