Leonid Brezjnev
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Leonid Iljitsj Brezjnev (Леонид Ильич Брежнев) (Kamenskoje, 19 december 1906 - Moskou, 10 november 1982) was een Sovjetpoliticus en secretaris-generaal van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie. Hij leidde de Sovjet-Unie na Nikita Chroesjtsjov van 1964 tot 1982.
Inhoud |
[bewerk] Levensloop
[bewerk] Vroege jaren
Brezjnev werd geboren in Oekraïne, maar was etnisch gesproken van Russische komaf. Zoals zovelen van zijn generatie kreeg hij een technische opleiding. Hij specialiseerde zich in metallurgie en tevens in ideologische theorie. Dit laatste zorgde ervoor dat hij snel opklom in de rangen van het communistische partijapparaat. Gedurende de oorlog bracht hij het tot generaal, onder meer door tegen de Duitsers stand te houden in de heldenstad Novorossiejsk, maar was meer bekend als volkscommissaris voor de partij.
[bewerk] Aan de macht
In de periode van Nikita Chroesjtsjov hield hij zich aanvankelijk op de achtergrond. Toen het tijdens de Cuba-crisis duidelijk werd dat Chroesjtsjov zijn steun in de partijtop aan het verliezen was, greep Brezjnev zijn kans en liet zich, door handig manoeuvreren, zelf naar voren schuiven als de nieuwe sterke man. Tijdens zijn bewind streefde hij naar consolidering van de Sovjetmacht in binnen- en buitenland, terwijl hij de economische basis van het land intussen vrijwel geen aandacht gaf. Wel liet hij de gigantische olie- en gasvoorraden van West-Siberië ontsluiten. Onder zijn macht werd ook het Rode Leger versterkt en het ruimtevaartprogramma uitgebreid. Met de VS werd een reeks verdragen afgesloten, maar achter de schermen werd er toch voortdurend gestreden om meer invloed in Afrika, het Midden-Oosten en Azië. In 1979 valt de Sovjet-Unie ook het buurland Afghanistan binnen. De Oost-Europese landen die achter het ¨ijzeren gordijn¨ lagen werden door Brezjnev stevig in het gareel gehouden zoals bleek tijdens de afloop van de Praagse lente in Tsjecho-Slowakije. Ook werd op zijn bevel in 1980 de roep om meer vrijheid door de Polen door de Poolse communistische partij de kop ingedrukt.
[bewerk] Hoogtepunt
De jaren 70 betekenden het hoogtepunt voor Brezjnev en de Sovjet-Unie wat betreft invloed en prestige vooral, door het gezichtsverlies van de VS in de eerste helft van het decennium vanwege de Watergateaffaire en de verloren Vietnamoorlog. President Jimmy Carter streefde vanaf 1976 wel naar ontwapening en meer nadruk op Détente, maar dat leverde weinig respect of sympathie op in de rest van de wereld. Het SALT II-verdrag, dat in 1979 getekend werd na 7 jaar onderhandelen, was bedoeld als een stap in het ontspanningsproces, maar toen zes maanden later de Sovjet-Unie Afghanistan binnenviel, bleek dat het einde ervan te zijn. SALT II is nooit geratificeerd. In de Derde wereld had de Sovjet-Unie op veel plaatsen een vinger in de pap bij revolutionaire bevrijdingsbewegingen tot zelfs in Amerika's eigen 'achtertuin' Midden- en Zuid-Amerika. Beide supermachten bleven dan ook elke machtswisseling, elk lokaal conflict door de bril zien van het koude-oorlogsdenken. Het Rode Leger streefde de VS voorbij (qua getallen op papier althans) wat betreft materiële sterkte en aanvalskracht. In het Westen werd wel getwijfeld aan de kwaliteit ervan en aan de loyaliteit van de Warschaupactbondgenoten in geval van een echte oorlog, maar beide partijen in de koude oorlog waren het erover eens dat die nooit in een directe confrontatie op de proef gesteld moesten worden.
[bewerk] Kritiek
Begin jaren 80 keerde het tij echter doordat de VS een ambitieuze inhaalslag begon onder Ronald Reagan. Op den duur kon de Sovjet-Unie dit niet meer bijbenen door de nog steeds slecht georganiseerde economische basis van het land. Later, na zijn overlijden, werd Brezjnev ernstig verweten dat hij nooit iets aan de economie had gedaan. Zijn regeerperiode wordt tegenwoordig in Rusland betiteld als de jaren van de Grote Stagnatie.
Brezjnev gelastte in 1979 de invasie van Afghanistan om dit land in de Russische invloedssfeer te houden. Dit werd voor de Russen een eigen drama à la Vietnam en Gorbatsjov trok later de troepen weer terug. Naast deze misrekeningen werd later Brezjnev tevens zijn persoonlijke ijdelheid, nepotisme en hebzucht verweten. Hij probeerde zijn incompetente zoon een lucratieve baan in het bedrijfsleven te bezorgen. Zijn dochter mocht de baas over het staatscircus zijn.
[bewerk] Laatste jaren
Brezjnevs laatste jaren waren een periode van neergang en stagnatie. Drankmisbruik, corruptie, gigantische verspilling van grondstoffen en milieuvervuiling namen hand over hand toe. Het Sovjet-regime had totale controle over de media in eigen land, maar kon toch niet verhullen dat de hoogste leider aan het aftakelen was. Hij verscheen weinig meer in het openbaar, ook niet bij gelegenheden waarbij dat wel zou moeten, en als hij het wel deed was hij nauwelijks verstaanbaar.
Brezjnev stierf in 1982 en werd opgevolgd door Joeri Andropov. Deze legde meteen veel nadruk op arbeidsdiscipline, waaruit bleek dat het regime zelf wel inzag wat er aan Brezjnjevs bewind geschort had. Een aantal van zijn familieleden en vrienden werden wegens corruptie veroordeeld.
 |
| Leiders van de Sovjet-Unie en Rusland |
|---|
|
Sovjet-Unie: Vladimir Lenin - Leon Trotski - Jozef Stalin - Nikita Chroesjtsjov - Leonid Brezjnev - Joeri Andropov - Konstantin Tsjernenko - Michail Gorbatsjov |
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Leonid Brezhnev van Wikimedia Commons. |
