Wilhelm Gustloff (schip)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Handelsvlag Nazi-Duitsland
Wilhelm Gustloff (schip)
Wilhelm Gustloff Modell.jpg
Geschiedenis
Besteld Blohm + Voss
Tewaterlating 5 mei 1937
Gedoopt door de weduwe van Wilhelm Gustloff
In de vaart genomen 2 april 1938
Status Gezonken na getorpedeerd te zijn op 30 januari 1945
Algemene kenmerken
Tonnage 25.484 brt
Passagiers 1465
Lengte 208,9 meter
Breedte 23,5 meter
Diepgang 6,5 meter
Snelheid 15 knopen
Eigenaar Kraft durch Freude
Charteraar Hamburg Süd
Portaal  Portaalicoon   Maritiem

De Wilhelm Gustloff was een Duits passagiersschip van de Nationaalsocialistische organisatie Kraft durch Freude (KdF). Het schip was genoemd naar Wilhelm Gustloff, de vermoorde Duitse leider van de Zwitserse nazipartij. De ondergang van de Wilhelm Gustloff op 30 januari 1945 is de grootste scheepsramp uit de geschiedenis.[1]

Geschiedenis[bewerken]

De Wilhelm Gustloff werd gebouwd door Blohm & Voss en werd op 5 mei 1937 in aanwezigheid van Adolf Hitler te water gelaten als cruiseschip voor de KdF-organisatie Kraft durch Freude. Tussen 1937 en 1939 was het voor dit doel in gebruik. In 1939 na het einde van de Spaanse Burgeroorlog voerde de Wilhelm Gustloff het Condorlegioen terug van Vigo in Spanje naar Hamburg in Duitsland. In 1939 en 1940 werd het vaartuig ingezet als hospitaalschip. Daarna diende het gedurende het grootste deel van de Tweede Wereldoorlog als onderkomen voor U-boot bemanningen in de haven van Gotenhafen.

De Wilhelm Gustloff als hospitaalschip in Danzig (1939)

Ondergang[bewerken]

Wilhelm Gustloff (schip)
Wilhelm Gustloff (schip)
Ramplocatie

Onder dreiging van het oprukkende Rode Leger kreeg de Wilhelm Gustloff de taak om vluchtelingen en gewonde Duitse soldaten uit Oost-Pruisen te evacueren naar de Duitse havenstad Kiel. Het schip werd voor die opdracht uitgerust met luchtafweergeschut en het rode kruis op de schouw werd verwijderd. Op 30 januari 1945 voer het schip uit, vanuit de haven van Gotenhafen. Militair commandant Wilhelm Zahn wilde de kans op een aanval door een onderzeeër verkleinen en adviseerde kapitein Friedrich Petersen om dicht bij de kust te blijven, in ondiep water, en geen navigatieverlichting te voeren. Petersen zette echter koers naar diep water, en liet de navigatieverlichting inschakelen toen bleek dat een Duits konvooi van mijnenvegers onderweg was. Diezelfde avond werd de Wilhelm Gustloff ontdekt door de sovjetonderzeeboot S-13, die het schip op 30 kilometer voor de Oostzeekust tussen Władysławowo en Łeba met drie torpedo's trof. De Wilhelm Gustloff zonk in minder dan een uur.

Hoeveel passagiers er aan boord waren, is niet exact bekend. Naar schatting waren er in ieder geval 50% meer mensen aan boord dan het aantal waarvoor capaciteit in de reddingsboten beschikbaar was.

Als gevolg van de torpedo-explosies ontstond er paniek aan boord. Veel mensen kwamen terecht in het koude water van de Oostzee. Met een watertemperatuur van omstreeks 4°C en een luchttemperatuur van onder de -10°C waren de kansen op overleving gering. Slechts enkele reddingsboten werden met succes in het water neergelaten. De overlevenden, onder wie Zahn en Petersen, werden opgepikt door Duitse schepen die zich in de nabijheid bevonden. Naar het optreden van Zahn stelde de Kriegsmarine een officieel onderzoek in, dat echter niet meer kon worden afgerond door de ineenstorting van het naziregime.

Van de naar schatting vijf- tot zevenduizend vluchtelingen en meer dan duizend soldaten en zeelieden aan boord overleefden slechts 1239[2] personen de ramp (volgens andere bronnen 966). Die werden door Duitse schepen opgepikt. De meest recente en geaccepteerde schatting gaat uit van ruim 9000 slachtoffers.[1] Daarmee is de ondergang van de Wilhelm Gustloff de grootste scheepsramp in de geschiedenis, in termen van slachtoffers afkomstig van één vaartuig.

Het schip zonk op 55º 07' noorderbreedte en 17º 41' oosterlengte. Deze locatie is een officieel oorlogsmonument en is verboden gebied voor duikers en scheepsbergers.

Literatuur[bewerken]

Over de ramp schreef Günter Grass de roman Im Krebsgang (2002). De Nederlandse vertaling verscheen in hetzelfde jaar onder de titel In krabbengang (ISBN 90-290-7167-2).

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Langenbacher, Eric (2009) "The expulsion of Germans from Central and Eastern Europe", in: Nicholas A. Robins en Adam Jones Genocides by the oppressed. Bloomington: Indiana University Press, p. 58-83
  2. Schön, Heinz (2008): Die letzte Fahrt der Wilhelm Gustloff. Dokumentation eines Überlebenden. Stuttgart: Motorbuch Verlag, p.174