Wit bosvogeltje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wit bosvogeltje
Wit bosvogeltje
Wit bosvogeltje
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Eenzaadlobbigen
Orde: Asparagales
Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)
Onderfamilie: Epidendroideae
Geslachtengroep: Neottieae
Subtribus: Limodorinae
Geslacht: Cephalanthera (Bosvogeltje)
Soort
Cephalanthera longifolia
(L.) Fritsch (1888)
Afbeeldingen Wit bosvogeltje op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Wit bosvogeltje op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Het wit bosvogeltje (Cephalanthera longifolia) is een Euraziatische orchidee van het geslacht bosvogeltje (Cephalanthera). Ze wordt in België met uitsterven bedreigd en is in Nederland waarschijnlijk al verdwenen.

De plant dankt zijn naam aan zijn de witte bloemen en zijn favoriete standplaats.

Naamgeving en etymologie[bewerken]

Synoniemen: Cephalanthera ensifolia (Murr) Rich., Cephalanthera xiphophyllum (Ehrh.) Rchb., Cephalanthera angustifolia Simonkai, Cephalanthera pallens (Jundz.) Rich.

  • Nederlands: Wit bosvogeltje
  • Frans: Céphalanthère à longues feuilles, Céphalanthère à feuilles en epée
  • Engels: Long-leaved helleborine, Sword-leaved helleborine
  • Duits: Langblättriges Waldvögelein, Schwertblättriges Waldvögelein

De botanische naam Cephalanthera is afgeleid van het Oudgriekse κεφαλή cephalè = hoofd en ανθηρός anthèros = bloeiend en wijst er op, dat de helmknop er als een hoofdje uitziet. Longifolia komt van het Latijnse ‘longus’ (lang) en ‘folium’ (blad), en slaat op de lange bladeren.

Kenmerken[bewerken]

Plant[bewerken]

De plant kan 15-50 cm hoog worden. Het is een meerjarige plant (geofyt) die elk jaar vanuit ondergrondse wortelknol opnieuw een bloemstengel vormt. Het wit bosvogeltje heeft talrijke bladeren en een duidelijk gescheiden, dicht- tot losbloemige bloeiaar met tien tot twintig bloemen. De stengel is bovenaan vaak iets gebogen en geribbeld.

Bladeren[bewerken]

Er is geen bladrozet. De stengelbladeren bladeren staan schijnbaar in twee rijen ingeplant en zijn afstaand tot overhangend. Ze zijn groen, ongevlekt, lang, lijnlancetvormig met duidelijke nerven. De onderste schutbladeren zijn bladachtig, de hogere korter dan het vruchtbeginsel.

Wit bosvogeltje, detail bloem

Bloemen[bewerken]

De bloemen zijn geurend, zuiver wit, tot 16 mm groot. Ze komen meestal open. De sepalen of kelkbladen zijn spits, de petalen of kroonbladeren eerder stomp. De lip is bootvormig, slechts half zo lang als de sepalen, en heeft een hypochiel met een duidelijke gele of oranje vlek en vijf tot zeven parallelle lijsten. Er is geen spoor.

De bloeitijd is van mei tot midden-juli.

Habitat[bewerken]

Het wit bosvogeltje prefereert kalkrijke gronden op lichte beschaduwde plaatsen: hellingbossen, bosranden, struweelzomen, oude loof- en naaldbossen, zelden in kalkrijke duinvalleien. In de bergen tot 2000 m.

Verspreiding en voorkomen[bewerken]

Het wit bosvogeltje komt over heel Europa voor, vanaf Ierland tot in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

In Vlaanderen is ze bekend van twee vindplaatsen, waarvan één in de Antwerpse Haven op kalkrijke zandgrond. In Wallonië is ze iets algemener.

In Nederland werden ze vroeger aangetroffen op enkele plaatsen in Zuid-Limburg, Noord-Brabant, in de duinen van Noord-Holland en in Drenthe, maar sinds 1985 zijn ze daar niet meer gevonden.

Verwante en gelijkende soorten[bewerken]

Het wit bosvogeltje kan door zijn kleur en vorm enkel verward worden met het sterk verwante bleek bosvogeltje (Cephalanthera damasonium), dat een vergelijkbare habitatkeuze heeft. Het zuivere wit van de bloemen en de lange, spitse bladeren van het wit bosvogeltje zijn echter eenduidelijk kenmerk.

Verwarring met de eveneens witbloemige welriekende nachtorchis (Platanthera bifolia) en bergnachtorchis (Platanthera chlorantha) is bijna uitgesloten door de vorm van de bloemen en het grote aantal bladeren van het wit bosvogeltje.

Bedreiging en Bescherming[bewerken]

Het wit bosvogeltje staat op de Belgische Rode lijst als ‘met uitsterven bedreigd’. Op de Nederlandse Rode Lijst (planten) staat ze als ‘zeer zeldzaam’ en ‘sterk afgenomen’, maar waarschijnlijk is ze dus reeds verdwenen.

Externe links[bewerken]

Noten[bewerken]