Luchtcomponent van Defensie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Belgische Luchtmacht)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Luchtcomponent van Defensie
Air Force Ensign of Belgium.svg
Land België
Specialisatie luchtoperaties
Aantal 6000 (2016)[1]
Commandanten Generaal-Majoor Frederik Vansina

De Luchtcomponent is de Belgische koninklijke luchtmacht en de benaming voor een deel van de Belgische defensie. De luchtcomponent kan binnen korte tijd wereldwijd worden ingezet voor luchtembargo’s, doelgerichte bombardementen, verlenen van luchtsteun, als luchtpolitie, voor humanitair transport, internationale opleidingen of voor hulp aan de natie.

Verder bestaat de Belgische defensie uit:

Geschiedenis[bewerken]

Het eerste Belgische luchtschip, de Belgique.

De Luchtcomponent, een onderdeel van de Belgische strijdkrachten begon als onderdeel van de genie in 1887 als Compagnie des Ouvriers du Génie, wat later werd hernoemd in Compagnie des Ouvriers et d'Aérostiers du Génie. Dit legeronderdeel hield zich voornamelijk bezig met het gebruik van luchtballonnen. In 1909 raakte generaal Joseph Hellebaut, toenmalig minister van oorlog, overtuigd van het nut van vliegtuigen. Hij besloot enkele militairen een vliegcursus te laten volgen. Op 15 september kocht Clément de Saint Marq, bevelhebber van Compagnie des Ouvriers et d'Aérostiers du Génie, het eerste vliegtuig voor dit legeronderdeel via de vliegschool van Jules de Laminne. Bij Jules de Laminne werden ook de verdere vliegeniers opgeleid. Op 1 mei 1911 startte het leger zijn eigen vliegschool te Brasschaat.

Een Henri Farman-Jero HF.3 op het vliegveld te Brasschaat.

Op 16 april 1913 kregen de militaire vliegers hun eigen legeronderdeel, Compagnie d'Aviateurs. Toen België bij de Eerste Wereldoorlog werd betrokken, bestond het onderdeel uit vier escadrilles, uitgerust met diverse typen Farman-Jero-machines en één vrijwilligersescadrille met pioniers als Jan Olieslagers en Jules Tyck. De Compagnie werd in maart 1915 omgedoopt tot Militair Vliegwezen; deze was toen uitgebreid tot 6 squadrons. De Spad was een van de gebruikte toestellen.

Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bestond het Militaire Vliegwezen uit drie actieve Luchtmachtregimenten.

Gedurende de Tweede Wereldoorlog was het Militaire Vliegwezen actief als Belgische Luchtvaartsectie binnen de Royal Air Force.

Belgische piloten die sneuvelden bij de aanvallen op de bruggen van Vroenhoven en Veldwezelt op 11 mei 1940

Mettertijd werden de jachtvliegtuigen vervangen door meer moderne vliegtuigen zoals de Republic F-84 Thunderstreak, CF 100 Canuck, Hawker Hunter, Lockheed F-104 Starfighter, Fouga Magister, Alpha Jet, Mirage 5 en ten slotte de huidige Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon. In juli 2008 werden zestien overtollige F-16 Fighting Falcons verkocht aan Jordanië. In oktober 2018 besliste de overheid om 34 F-35's te kopen. Ook de transport- en trainingsquadrons hebben eenzelfde ontwikkeling ondergaan, maar met een kleiner aantal vliegtuigtypen.

Bij de invoering van de eenheidsstructuur op 2 januari 2002 werd de naam gewijzigd in Luchtcomponent. De eenheidsstructuur had tot gevolg dat de machten (Landmacht, Luchtmacht, ...) als zelfstandige macht verdwenen en er een eenheidscommando werd opgericht.

Een direct gevolg van de nieuwe Luchtcomponent was dat VS1 (Hoofdkwartier Luchtmacht) en HK TAF (Hoofdkwartier Tactische Luchtmacht) verdwenen. Ook bracht dit de sluiting van verschillende eenheden met zich mee (20 W Sp, 21 & 22 Log W ... : Evere Noord). De vele honderden personeelsleden werden overgeplaatst. Meestal bleven ze in het Brusselse tewerkgesteld.

Tegenwoordig zijn ook de Agusta A109 helikopters overgeheveld van de Landcomponent naar de Luchtcomponent. Ook het 80 UAV Sqn met B-HUNTERS (basis in Florennes) behoren tot de Luchtcomponent.

Bevelhebbers van de Belgische luchtmacht[bewerken]

De collectie oude vliegtuigen van het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis in Brussel
  • 1911-1915: Emile Mathieu
  • 1915-1916: Théophile Wahis
  • 1916-1920: Van Crombrugge
  • 1920-1928: Jules Smeyers
  • 1928-1933: Maurice Gillieaux
  • 1933-1938: Félix Isserentant
  • 1938-1940: Paul Hiernaux
  • 1946-1956: Lucien Leboutte
  • 1956-1960: Frans Burniaux
  • 1960-1963: Albert Henry
  • 1963-1971: Jean Ceuppens
  • 1971-1977: Albert Debeche
  • 1977-1983: Marcel de Smet
  • 1983-1985: Maurice Dedeurwaerder
  • 1985-1988: Jacques Lefebvre
  • 1989-1991: Alexander Moriau
  • 1991-2000: Guido Vanhecke
  • 2000-2001: Michel Mandl
  • 2001-2005: Michel Audrit
  • 2005-2009: Gérard Van Caelenberge
  • 2009-2014: Claude Van de Voorde
  • 2014-heden: Frederik Vansina


Organisatie[bewerken]

  • COMPOSAIR hoofdkwartier luchtcomponent in Kwartier Koningin Elisabeth Evere.
    • 1e Wing/Beauvechain. Kwartier Charles Roman. Inzet en onderhoud Agusta A109 en NH90 TTH Helikopters, Alpha Jet 1B, SF-260M/D Marchetti & Piper L21-B Super Cub. Personeel: ongeveer 1300 militairen en burgers
    • Meteo Wing. Inzet bij vakopleidingen meteopersoneel en operationeel meteopersoneel op de vliegbases. Personeel: 150
    • Aviation Safety Directorate (ASD). Regelgeving vliegveiligheid en evt inzet na vliegongevallen. Personeel: 50 rechtstreeks onder Commandant Luchtcomponent
    • Competentiecentrum Luchtcomponent (CC air). Opleidingcentrum voor al het vliegend en niet vliegend personeel (Beauvechain). Detachementen in Goetsenhoven (Luchtcadetten) en Oud Heverlee (interservice Kynologische opleidingen). Personeel: 200 militairen (zonder cursisten)
    • 1e Wing/Koksijde Met Alouette III & NH90 NFH Helikopters. Inzet bij search and rescue, medische evacuaties, ondersteuning aan andere Defensie eenheden, uitvoering rampenplannen, opdrachten voor de regering en andere federale diensten, opsporing vermiste personen en kustbewaking. Personeel: ongeveer 400 militairen en burgers
    • 2e Wing Tactique Florennes. Kwartier Jean Offenberge. Inzet van 2 F-16smaldelen voor NATO Response Force (NRF). Personeel: 1150 militairen
    • UAV (Drone) squadron Florennes. Inzet luchtverkenning en opsporing met B-Hunter, vanaf 2025 MQ-9B drones. Personeel: 150 militairen
    • 10e Wing Tactique Kleine Brogel. Kwartier Du Monceau de Bergendal. Inzet F-16 bij operaties en high intensity conflicten, luchtbewaking en voor NRF taken. Personeel: 1700 militairen (incl. USAF personeel voor speciale onderhouds/beveiligingstaken)
    • 15e Wing Luchttransport Melsbroek. Kwartier Groenveld. Inzet 2 smaldelen luchttransport met C-130H, later A400M, Airbus A321, Dassault Falcon 20E en 900B en Embraer ERJ-135 en ERJ-145. Personeel: ongeveer 450 militairen en burgers
    • Air traffic control center (ATCC) Semmerzake. Kwartier Capitain de Hemptinne. Inzet bij opleiding militaire luchtverkeersleiders en bij dagelijkse militaire luchtverkeersleiding. Personeel: ongeveer 300
    • Control and Reporting Center (CRC) Glons. Inzet radar luchtruimbewaking, NATO alarmering en evt QRA aansturing boven de Benelux. Personeel: 300

Benelux-samenwerking[bewerken]

Naar analogie van de Benelux-samenwerking bij de Zeestrijdkrachten (BeNeSam) hebben de regeringen van de Benelux-landen het plan opgevat om te streven naar samenwerking op het gebied van Luchtstrijdkrachten.[2] Als aanzet zijn deze concrete stappen ondernomen:

  • Oktober 2013 - Belgisch/Nederlandse overeenkomst getekend over een uitwisselingsprogramma voor vliegers en over de inrichting van een "Belgian-Netherlands Coordination Cell" (BENECC) om de training en operationele inzet van de helikoptereenheden te coördineren. Beide landen houden reeds gezamenlijke oefeningen. Ook is begonnen met de uitwisseling van leerlingen bij de opleiding van gevechtsleiders. De gezamenlijke training op en het gezamenlijke onderhoud van de NH-90-helikopter worden verder uitgewerkt.
  • Februari 2014 - oprichting op de Vliegbasis Woensdrecht van de "Binationale Logistieke Cel NH-90" (BNLC) waarmee Nederland en België streven naar het zo laag mogelijk houden van de kosten van de instandhouding van de NH-90. Het doel van dit ‘Common Spares Management’ project is om bij gelijkblijvende kosten de maximale inzetbaarheid van de NH-90 te bereiken door pooling van onderdelen. Per eind 2016 is dit een volledige samenwerking geworden. Daarnaast onderzoeken Nederland en België de mogelijkheid om het hoger onderhoud aan de helikopter gezamenlijk uit te voeren op het Logistiek Centrum Woensdrecht eventueel in samenwerking met de industrie. Hierbij werd nogmaals aangegeven dat het streven is om in de toekomst eventueel te komen tot een Benelux Helikoptercommando. Ook wordt een studie uitgevoerd naar een gecombineerde eenheid voor opleiding en training van overlevingstechnieken voor vliegtuigbemanningen. Aanvankelijk onder binationaal commando maar op termijn eventueel onder een Benelux-commando.
  • Maart 2015 - verdrag ondertekend [3] inzake de luchtbewaking en QRA inzet boven België, Nederland en Luxemburg. Dit verdrag werd eind 2016 effectief.[4] Gelijktijdig werd ook overeengekomen dat Nederlandse helikopters van het Defensie Helikopter Commando ingezet kunnen worden bij bestrijding van branden in België.
  • September 2015 - officialisering door de commandant van de Medische Component van het Benelux-akkoord voor ingebruikname van de "Patient Transport Unit" (PTU). De Benelux-landen gaan voortaan samenwerken bij medische evacuaties via de lucht en zullen het personeel dat met de module moet werken samen opleiden en trainen.
  • Hoewel Luxemburg geen luchtmacht heeft werd wel een Airbus A400M transportvliegtuig aangeschaft met de hulp van de Belgische Luchtcomponent van Defensie. Dit toestel moet in 2019 aan Luxemburg worden geleverd.
  • Juli 2016 werd bekend dat vanaf 2020 de huidige twee bestaande Nederlandse KDC-10-tankvliegtuigen worden vervangen door twee Airbus A330 MRTT tanker/transportvliegtuigen. Deze zijn gezamenlijk aangeschaft met Luxemburg.[5] België gaf aan om toe te treden tot deze Nederlands-Luxemburgse tanker/transportvliegtuigpool en tekende in 2017 de officiële intentieverklaring om in te stappen in het aankoopprogramma en één Airbus A330 MRTT tanker-transportvliegtuig aan te schaffen.[6][7] In februari 2018 heeft België formeel de deelname in de samenwerking bevestigd en 1 A330 MRTT besteld. Deze zal worden gelegerd op de Vliegbasis Eindhoven.[8]

Materieel[bewerken]

Gevechtsvliegtuigen Aantal Afbeelding Status
F-16 Fighting Falcon 45 F-16 June 2008.jpg gefaseerde uit dienst stelling vanaf 2025
F-35 Lightning II 0 F-35A flight (cropped).jpg 34 besteld
(levering vanaf 2025)[9]
Transportvliegtuigen Aantal Afbeelding Status
A330-MRTT 0 Airbus A330-MRTT construction-5.jpg 1 besteld
(levering 2025)[10]
Airbus A400M 0 Airbus Military, A400M, EC-406 (18882008575).jpg 7 besteld
(levering vanaf 2021)[11]
Lockheed C-130 Hercules 10 C-130 0138.JPG gefaseerde uit dienst stelling vanaf 2021
Helikopters Aantal Afbeelding Status
NH90 8 78+31 German Army NHIndustries NH90 TTH ILA Berlin 2016 03.jpg Actief
Agusta A109 8 Agusta A109BA 2 (7567899742).jpg Actief
UAV's Aantal Afbeelding Status
RQ-5 Hunter 13 B-Hunter Landing.jpg gefaseerde uit dienst stelling 2025
MQ-9B 0 138th Attack Squadron - General Atomics MQ-9B Reaper 09-4072.jpg 4 besteld (levering 2025)[9]
Passagiertoestellen Aantal Afbeelding Status
Airbus A321 1 Lufthansa Airbus A321 D-AISG.jpg Actief
Embraer ERJ 135 2 Embraer ERJ-135LR, Belgium - Air Force JP7030448.jpg worden verkocht na levering van
Falcon 7X[12]
Embraer ERJ 145 2 Embraer ERJ-145LR, Belgium - Air Force JP7581373.jpg worden verkocht na levering van
Falcon 7X[12]
Dassault Falcon 7X 0 Dassault Falcon 7X AN1852800.jpg 2 toestellen worden gehuurd bij Abelag [12][13]
Lesvliegtuigen Aantal Afbeelding Status
Alpha Jet 29[14] Alpha Jet - RIAT 2007 (2544737153).jpg Actief
SIAI-Marchetti SF.260 32[15] SIAI-Marchetti SF260D, ST-43, Belgian Air Force Days 2018 pic2.jpg worden uitgefaseerd

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]